1198 Benefcium pure ac ſimpliciter conferendum eſſe. A p. V

Via beneſicia gratis conferenda ſunt, vt ante diximus,

receptum eſt, collationem ſub conditione fieri non Polſe. c.vlt. de pact. not. in c. ſignificaſti, de elect. Excipitur conditio quæ ineſt collationi, quamuis forte non exprima- tur, vt puta, ſi vacat beneficium,&c. gl. in cap.. de elect. in 6. Nam ea adiectio abuſiue tantum conditio appellatur: nec vllam vim ſuſpendendi negotium, quod geritur, habet. l. mu- ro. de tute.gloſ. cap. ſignificatum, de præb. not. in l. actus le- gitimi. de reg. iur. Quod autem dicitur ſub conditione be- neficium inutiliter conferri, de inferioribus antiſtitibus vul- go accipi lolet, non de Romano Pontifice. Huic enim libe- rum eſſe ait, quã cunque libuerit conditionem adiicere colla- tioni, modo ea in crimen ambitus iure diuino prohibiti non cadat. cle. i.vt lit. pend. not. in d. c. ſignificaſti. Eadem eſt alter- nationis ratio quæ conditionis: idque à poniificii iuris docto- ribus pleriſque in locis memoriæ proditum eſt notabiliter in c.paſtoralis.7. q.i. in c. 2. de elect. in 6. Fel in c. a. de appell.

b CA v. VI. Au abſque ſcriptura beneccii collatio valtat.

Franc. Duareni Comment.

lmulatque pontifex beneficium ſe alicui conferre pro- auntiauit, ius ei acquiſitum eſſe intelligitur, tamerſi nul-

laſcriptura, nullumve diploma ea de re confectum fuerit.

can. inſtitutionis. 3 5. quæſt. z. Itaque mortuo ſtatim Pontifi. ce à quo beneficium nudo ſermone collatum eſt, irrira mi. nime eſt collatio, ſed debent à ſucceſſore diplomata& lite- ræ expediri, in quibus eis conceſſionis mentio fiat. Bald. inl. humanum. C. de leg.& in kvlt. C. de com, ſer. ma. cap. literis de reſcript. Quæ literæ ad probationem neceſlariæ eſſe di- cuntur, contra communes regulas: nec licet beneſiciario antequam eas literas acceperit, quicquam attingere, quod ad beneficium pertineat. c. iniunctæ. extra, de elect. Authent. de mand. princ. Proinde ad fidem collationis faciendam te- ſtes non ſufficerent. Panormitanus in cap. in noſtra. de re-

ſcript.not. in l.pactum quod. Cod. de pact. præterquamiuex.

ceptis caſibus, de quibus non indiligenter ab aliis traqaa.

tum eſt. Fel.in rub.de conſtit. Tametſi laſon ex facto con.

ſultus ſimpliciter reſponderit, ſcripturam neceſlariam non eſſe in l.eum proponas filios. C. de pact. Quæ autem ſita- thoritas ac fides literarum, ſiue tabularum, quæ ab amiſti- tibus conficiuntur, quandoquidem diffuſe ab aliis giata eſt quæſtio, cam in præſentiarum omittemus. not- in cap. poſt

ceſſionem. de probat.

OQVOD IVS HABEAT BENEI

CIARI

VSIN BENEFICIO SVO, ET QVEM- A D MO DVM BENEFEICIA KREII.

neantur,& conſeruentur.

LIBER SEPTIMVS.

ARKGVM ENT V A. omne ius noſtrum, inquit Vlpianusl. Vltde legib. aut in acquirendo, aut in conſeruando, aut in ami

ttendo conſiſtit. atg b

diuiſione ſeæpe vhiſunt noſtri iurus authores, lib. g. Digeſt. quorum exemplum hic nos ſecuti poſt acquiſitionem beneſiciorum operapretium duximus,& de eorum conſeruatione aliquid ſcribere, tametſi is locus acæteris vulgoprætermiſſus ſit.

C A P. I. De decima tam ordinaria& legitima, quam extra- ordinaria atque indicta.

ENEFICIVK ecccleſiaſticum, vni-

uerſitas quædam eſt variis ex rebus conſtans, quibus loco ſtipendii cuiuſ-

dam beneficiarius fruitur. K ſiingulis breuiter dicamus, prædia in primis ac poſſeſſiones, quæ vulgo bo- naac temporalia dicuntur, beneficio

ræ portio data fuit, cum Moſes Hebræis poſſeſſiones diſtri- bueret, cap. 1. de deci. iuris ponuificii doctores contendunt, iure diuino eam ſacerdoribus noſtri temporis deberi: quod

& pontificum aliquot conſtitutionibus expreſſum eſt. c. pa-

rochianos. c. in aliquib. de decim. Sed exiſtimant fere theo-

logi non ideo quenquam iure diuino ad eam præſtationem aſtringi dicendum eſſe, cum ea lex abrogata ſit, nec hodie nos liget, vt ante diximus. gloſ. c. 1. de decimis in 6. Sunt qui aſſerant, nos ita demum obligari ad decimam dandam, ſi

voto ad id nos obſtrinximus. J.z. de pollicit. Quaſi hæc deci- ma ſimilis ſit ei, quam veteres ethnici vouere Herculi& con- ſecrare ſolebant, autore Plutarch. in Problem. Verum in- ueterata conſuetudo eccleſiæ,& variæ conſtitutiones ea de re promulgatæ meram liberalitatem fortaſſis in neceſſita- tem conuerterunt. Itaque in hac diſputatione de decima, vt miniſttis Eccleſiarum iure debita,& quam ab inuitis exi-

gere poſſint, loquimur. Nec ſolum de fructibus prædio-

rum percipitur: ſed etiam de omni artificio, negotiatione, quæſtu,&c. c. ex tranſmiſſa. de deci. Et hinc vulgaris diuiſio decimæ in prædialem& perſonalem orta eſt. c. ad apoſte-

Ac vt de

** à inſunt, vt docuimus Lb. 2. præterea decimam omnium fructuum partem à populo accipit be- neficiarius, de qua etiam diſſeruimus lib. ². Et quia lex Mo- ſaica eam dari iubet Leuitis& ſacerdotibus, quibus nulla ter-

lica, de deci. Debetur autem curionibus potiſſimum, iq eſt, presbyteris qui parœcias regunt,& animorum curatio-

nem habent. Id enim ab initio ſic conſtitutum fuiſſe dici-

tur. can. eccleſias. 1 3. q. 1. can. decimæ. can. de decimis, 16. q. 1. Deberur interdum& aliis Eccleſiis ſiue monaſteriis, vel ob donationem rite factam, vel oblongi temporis poſleſ ſionem.c. cum contingat. c. cum in tua. de decim. Laici vero huiaus iuris capaces non eſſe dicuntur: quia ob ſacrum ſpi ritaleque munus clericis conceſſum eſt. Eſt enirs Latera- nenſi concilio prohibitum, quod tempore Alexand. 1 1 I. ante quadringenros annos habitum eſt Romæ,& quibuſ- dam pontificum decretis, ne in homines laicos hoc ius trans- feratur. cap. prohibemus. de deci. cap. cum apoſtolica, do his quæ fiunt à præla. Ante illud concilium ſacræ decimæ ius, clientelæ titulo, militibus attributum fuerat à prineipi- bus quibuſdam, idque totius clerici conſenſu, quod Ecele- ſiam populumque Chriſtianum aduerſus religionis hoſtes propugnarent. Et huius rei authorem fuiſſe in Gallia Ca- rolam Martellum annalibus noſtris proditum eſt. Sed quia id pernicioſum Eccleſiis videbatur, ſynodus decreuit Aet eo tempore decima ia laĩcum transferri non poſſet. Quam⸗ obrem qui iure clientelæ ſacram decimam fibi vindicaut hoc tempore, eam ante ſynodum illam Lateranenſem ſibi, vr clientibus eccleſiæ conceſſam fuiſſe contendunt. Crius rei quia difficilis eſt probatio, vtilitatis cauſa receptum eſt, vt vetuſtam poſſeſſionem iſtius iuris clientelaris„ id eſt, quæ hominum excedat memoriam, probare ſufficiat not.in cap. cum apoſtolica. de his quæ fiunt à præla. Ad decimam autem beneficiariis curionibus præſtandam, adeo obligatur popu- lus, vt nemo excuſetur, niſi huius muneris vacationem im- petrauerit, quæ à pontifice Romano impetrari ſoler. cap. di- lecti. cap. ſuggeſtum. cap. ex parte. c. licet. c. ad audientiam. cap. à nobis.de deci. Nam conſuetudine ſeu longa poſſeſſio- ne hoc ius omnino non tollitur, quamuis minui poſſit,& de- cima in duodecimam aut aliam partem, quæ minor ſit, con- uerti.