K Jin. Ai.

„. I, I 58 A V c. 5.

* 5

gVIVS operis auctor eſt Iu- ſtinianus, vt ex inſcriptione 0 apparet; in qua varia eiuſ- dem nomina, ac tituli le- guntur. In primis dicitur „ Imperator, quo nomine ſi- gnificatur lummus orbis

Variz nomunca rmpera- foris Ius- finiani 69 allori tauſa.

quondam duces belli parta victoria à militibus ita ap- pellarentur, vt ſcribit Dion

dicitur, vnde Cæſares dicti ſunt omnes Imperatores à lulio Cæſare, à quo imperium cœ- pit, non ab Octauio, auctore Dione. Spartianus tamen in Ve- ro ait, Cæ ſarom dici eum qui deſignatus eſt Imperator, ac ſuc- ceſſor imperij: quo ſenſu in libris noſtris aliquando accipitur, vrtinl. G.§. vlt. D. de iure fiſci.& l.2etſi excepta. C. de malefi. Di- citur Alamannicus, Gotthicus, Anticus,&c. Quæ à deuictis 1. gentibus nomina ſumpta ſunt. Auguſtus, quab lacroſanctus & veneratiene dignus vocatur, vt ſcribunt Dion,& Sueto- 3 nius in Auguſto:*αηςσες à Græcis dici ſolet. lidem nominibus ornatur in præfatione Inſtitutionum. 1

II. Deinſcriptione Pandectarum, item Digeſtorum. 4 5.„ 3 † Nleribuntur hi libri Pandectæ, quòd omnem iuris doctri- nam contineant, vt Iuſtinianus ait in tertia conſtitutione de confirmatione Digeſtorum. Qupd genus inſeriptionis ma- gnificum,& ambitioſum olim à quibuſdam habitum fuit, vr

— 8 P

8. 8

fcire licet ex Plinio in præfat. nat. hiſto. Gellius lib. i 3. cap. 9.

& lib vlt. ad fin. Atque ita ex noſtris Vlpianus, ac Modeſtinus

libros quoſdam ſuos inſcripſerunt. Quorum exemplum non immeritò hic ſecutus eſt luſtinia. cùm reuera hoc u,

— omnis æquitatis, juſtitiæ, doctrinę, eruditionis receptaculum, Pande- ac veluti quidam theſaurus ſit. Ac ſicut Cicero in lib. de Orat. Aarum librum duodecim tabularum anteponit omnibus philoſo- iutu præ- phorum bibliothecis, ita ego affirmare non dubitauerim, nul- Pantis. Jum hodie librum cuiuſcunque artis ac diſciplinæ, ſiue Græ- cum, ſiue Latinum extare, qui tantam rerum bonarum& vti-

lium copiam complectatur. ltaque iure mihi videntur in epi- grammate Græco libri hi comparati eſſe clypeo Herculis, cu-

ius meminit Heſiodus in libro, cui titulus eſt æτε axxεue.

Vt enim in clypeo Herculis magna erat varietas rerum inſi-

gnium depicta: ita in his libris ingens rerum cognitu digna-

rum copia& varietas deſcripta reperitur. Digeſta etiam hili-

cer ubri bri inſcribuntur: quia luſtinianus(cum ei diſpliceret veterum ꝛuris Di. librorum mulritudo& confuſio) ex eis hoc opus concinna-

Sdeen uit,& in certos libros, tractatus que digsſſit ac diſpoſuit, vt eſt

teirarum principatus: erſi

in Auguſto. Deinde Cæſar

3 52 K A5. 88 1 1

8 ☛)

N 4— E N

rMPRTMA M DARTEM PAN.

DECTARVM, SIVE DIGESTORVM,

OARIIS IMDERA TOR7OS NONMINIZVG

VU᷑A45 VT PRIM V A4.

in prima Codicis conſtitutione.§. cum que. in præfat. Inſtit. Quod& lulius Cæſar longo ante luſtinianum tempore face- re ſtatuerat, vt auctor eſt Suetonius. Alciatus in Parergis dicit luſtinianum id præſtiriſſe his libris, quod Cicero facere ali- quando cõſtituerat, id eſt, ius ciuile in artem redegille. Quod equidem affirmare, ac defendere nolim. Cicero quidem ra- tionem docet lus ciuile in artem redigendi, lib. 1. de Oratore. Etcitatur à Gellio liber eiuſdem de iure ciuili in artem redi- gendo, lib. 1. cap. 2ꝛ 2. Eſtque hæc eius ſententia, vt primùm in certa genera ius digeratur: deinde vt ea genera in certas ſpe- cies, ac veluti membra diuidantur: poſtremò, vt propria cuiuſ-æ que vis definitione explicetur. Ac genera quidem ipſa non Iasiinia- malè viderur notaſſe Iuſtinianus: ſed ſub ſingulis titulis rha- nus u⁸ pſodia quædam eſt carens arte, quæ artiſicis ingenioſi ac peri-utte 6 ti operam induſtriamque deſiderat: quo in genere quoſdam 8 ex noſtris æqualibus operam multam ponere accepimus. Ve- ne aigeſe rùm propter nonnullorum impudentiam ac ſtultiriam odio- ℳr. ſa iã cœpit eſſe Artis appellatio in iure ciuili, non minus qpua0m Methodicorũ tempore Galeni. Quidam enim fantatici pror- ſus homines exciterunt hoc tempore, qui cum ſint à.εμαασιε mm,& adeò ignari bonarum artium, vt quid ſit ars interro- gati, vix habeant luoc reſponſuri fint: tamen iuris artem ma- gnificè nobis polſiceri audent. Prærerea ius enucleatum vo- catur hoc opus ab auctore, in prima ſui Codicis conſtitutione ad finem, quòd quemadmodum nucleus ex putamine educi- tur, ita quicquid vtile, ac fructuoſum erat in veterum ſcriptis, collectum,& in hos libros redactum ſit,& optima ratione& methodo diſpoſitum& traditum.

CaAr. III. Ad conſtitutiones Iuſtiniani Pandedtis praæpo- b b ſitas es εμx.

TN Pandectis Florentinis tres hic extant præfationis loco conſtitutiones Iuſtiniani, quarum prima& tertia etiam in Codice eiuſdem habentur ſub tit. de veteri iure enucl. Prima conſtitutione mandat Triboniano vt ex veteris iuris aucto- rum libris has Pandectas componat. Tertia ad Senatum ſcri- pta eſt poſt confectionem Pandectarum, quæ totius operis diuiſionem, ac diſpoſitionem cum quibuſdam aliis comple- ctitur. Secunda, quæ ad doctores iuris, ſiue(vt luſtinianus ipſe loquitur) anteceſſores ſcripra eſt, rationem docendi iuris præſcribit. Ex duabus primis conſtitutionibus obſeruanda eſt hiſtoria iuris, quodà luſtiniano compoſitum eſt: eſt enim vtilis ad cognoſcendum diſcrimen veteris acnouiiuris. Co- Qxotem- dex igitur Iuſtiaiani ex vererum principum reſcriptis,& pore Co- conſtitutionibus primùm à Iuſtiniano editus eſt, anno Chri- Aerlati⸗ ſti 5 29.imperij eiuſdem ſecundo, Decio conſule ſolo. Anno 2uen 29 autemtertio, luſtinianus mandauit componi Digeſta& In- 8