uüuh meren, gude wckung

zoron ominer X ancs

4

npũ gaeta titram!

6. Dam lon Krvorroactiu i

De ſacr eccleſ min.ac benef. Lib. V.

proprio munere functioneque ſua,& alios antitiſtes non ſine

aliqua fortaſſis iniuria interturbat, vt neutri in tanta confu-

ſione munus ſuum obire poffint. Acvt ſummatim omnia complectar, necneceſſe habeam ſpeciatim enumetare, quæ

ſcio quo acceptum in commentaria ſua teferre non dubita- uic. Nempe huiuſmodi pontificum diplomatis, ius canoni- cum funditus euerſum deſtructumque eſſe. Sunt tamen non- nulli, qui ſtudio, vt credibile eſt, pontificibus blandiendi, aſ- ſerunt, quicquid habent iuris reliqui epiſcopi inre beneficia- ria, id Romano pontifici acceptum ferendum eſſe, quaſi o- mnia ab ipſo tanquam fonte aliquo prodierint. Ercum poſſit

iure ſuo totius orbis beneficia arbitratu ſuo diſpenſare ac diſ-

tribuere, præclare cum cæteris agi cenſent, ſi partem aliquam

benigae ſcilicet eis largiatur& indulge at. gloſ. cap. quãquam, de elect. in 6. Sed quæ fuerit olim epiſcoporum in hacte po-

teſtas arque authoritas, faris ante demonſtrauimus libroter- tio. Vcautem concedamus Rom. pontifici quiduis impune

hiclicere, tamen omnes boni, vt ſpero, mihiaflentiuntur, non modo quidliceat, ſed eriam quid honeſtum ſit ab eo ſpectan-

dum eſſe. Quid autem indecentius ac fœdius in Eccleſia po- teſt eſſe, quam hæc miniſteriorum, functionumque eccleſia-

ſticarum perturbatio? ca. peruenit, 11. quæſt. 1. Mitto quod

eſſime videntur pontifices Romani fibi ſuæque maieſtati conſulere, cum eo nomine, vt cætera miſſa faciam, quæ non ſunt huius inſtituti, tantam apud Chriſtianum populum ſibi conflent inuidiam, vt niſi Deus aliquis huic rei proſpiciat, ma- gnum ab vniuerſa ruina excidioque periculum ſit. Quanto circuinſpectins Lacedæmoniorum ille rex, qui vxoriobiur- ganti, quod minus achumilius tegnum filiis eſſet traditurus, quam accepiſſet, Ego, inquit, eo maius relinquamn, quo diu- turnius. Verum vt ex diuerticulo in viam redeamus, certum exploratumque eſt ius quo vtimur, quacunque ratione id conſtitutum fuerit. Quodęvt intelligamus, animaduerten- dum eſt, cum primum Romani pontifices cœperant vbique terrarum beneficia diſpenſandi facultatem ſibi vindicare, par- ce admodum ac moderate ipſos ea poteſtate vſos fuiſſe. Non enim impetioſis iſtis diplomatis terrebant ſtatim epiſcopos, & ad ſibi parendum cogebant, ſed vt leuiter primumtenta-

rent eorum patientiam, literis monere eos ac rogare ſole-

bant. Sed cum preces& monita grauate ab epiſcopis recipe- rentur, ac plerumque ea contemnerent, mox in præcepta conuerſa ſunt. Verum ne ea quidem ſatis neruorum habuere, cum beneficium interim collatum alij adimendum non vide- retur, ſed contumacia tantum non obtemperantis plecten- da. Itaque ratio tandem excogitata eſt, qua beneficiorum diſ- penſatio ad pontificis Romani poteſtatem& arbitrium o- munino reuocaretur: datis nempe per diplomata executori- bus, qui aut epiſcopos ad parendum cogerent, aut eis imperi- um detrectantibus ipſi conferrent. Sic precibus primum vſi pontifices Romani, deinde iuſſu ac minis, poſtremo viaperta, hanc ſibi poteſtatem comparauerunt. Proſpiciebant enim epiſcopos æquiore animo ingum accepturos, cui paulatim aſ- ſaeuiſſent, quam ſi id ab initio per vim ceruicibus eorum eſlet ampoſitum: ſicut Milonem ferũt eo facilius taurum geſtaſſe,

quod eundem adhuc vitulum crebrius ferre ſolitus fuiſſet. Ac fuit tempus cum hic ritus obſeruabatur, vt trinas liceras eiuſ-

dem beneficij nomine ad epiſcopos mitteret pontifex, qua- rum vnæ monita tantum, alteræ præcepta, poſtremæ legis a- ctionem atque executionem complecterentur. Verum hoc ritu antiquaro, in quo veteris moris quædam velut reliquiæ conſpiciebantur, vltimas ſolum, id eſt, executorias, vſus Ro- manæ aulæ ad hunc vſque diem retinuit: quæ effectum ha- bent in octo menſibus tantum, vt Canon pontificius docet. Nam quatuor menſes liberos habent reliqui epiſcopi, nec be- neficia eo tempore vacantia coguntur iis conferre, qui talia diplomata impetrant, quamuis nullo non tempore pontifex Romanus beneficium vacuum iure occupationis conferat. Sed etſi nullum à pontifice diploma impetratum fuerit, dubi- urn non eſt, quin cæteri antiſtites in ſua quiſque parœcia, ec- cleſiis quocunque tempore anni vacantibus prouidere poſ- fint. Sunt autem huiuſmodi executorum pontificis Romani duo genera. Quibuſdam enim ita mandatur executio reſcri- pti pontificij. vt antiſtites& collegia compellant ad benefi-

4

189

cium conferendum, ſacra com

inane decreuerit pontifex quicquid aduerſus ea factum fue-

rit⸗·c. ſi ſoli de conceſ. præbenda. in. Alij lunt exccutoces al brouidendumheulgo appellati, quibus à Rornano pontifce

mandatur, vt negigentibus epiſcopis, ipi pruideant Eccle- ſiæ qua deagitur,& beneſicium conferant. Eſtque magna vis Xpoteſtas huius mandaci, quia ſimulatque oblatum elt Epi-

ſcopo vel collegio, omnem prouidendi Eccleſiæ facultatem

tas manus habens, beneficium amplius dare non potęſt. c. ſi

continuo amittit,& quaſi vinculo quodam iniecto conſtri-

capitulo. de conc. præb. in 6. Se d hoc ius Leonina conſtiturio- ne, cuius ſæpe meminimus lupra, magnopere in Francia im-

mutatum eſt. Nam ea cõſtitutione modus diplomatum quaſi

vectigalis cuinſdam ab antiſtitibus exigẽdi definitus eſt, ta vt nulli pontifici Romano toto ſui pontificatus tem pore plura

concedere liceat. Eſt enim conſtitutum vt in eos antiſtites,

qui decem beneficiorum diſtribucionen habent, vno diplo-

mate contentus ſit: in eos vero quibus quinquaginta, aut eo amplius beneficiorum diſpenſatio com petit, duobus diplo-

matis poſſit vti. Deinde ea conſtitutio nulla diplomata pro- bat, quibus beneficiorum nondum vacantium ſpes offeraturt, niſi verbis, ita vt conſtitutum eſt, conceptis pelir ptafaerinc.

Eſt enim praſcripta foima& conceptio diplomatis pontifi-

eij, qua prætermiſla vel mutata, mandatum ponuficis irritum

nullumque habetur.

Qupod tamen eſt ita accipiendum, ſi quid contra volunta- tem actententiam eorum, qui formulæ exemplum pr opoſus. runt, vel adiectum, vel cetractum fuerit. Nam qui exiſtimant id exemplum omnibus negotiis conuenire, vt ne tantillum quidem ex eo immutare fas ſit, perſmiles is funt, quiex vul- Baribus exomologeſeos formulis peccata enunciant ſacerdo-

ti, eriam ea quæ non admiſere confitentes. Extat autem for-

mula reſcripti ſiue diplomatis in ea cooſtitutioge Leonis ple-

ne deſcriptas quam nos hicintegram non refereraus pracipu- as tantum eius clauſulas diſcuſſuri& explanatutr. Prima igitur clauſula diplomatis eſt, qua pontifex Rom. excommunicatum abſoluit, hactenus vr diplo marc cicon. ceſſum valeat. Nam alias reſcriptum ab eo, qui ſummotus eſt A ſacra communione, impetratum nullas vires hahet, c. 1. de

reſct. in 6. c.poſtulaſtis, de cler. excom. Effectus autem huius

clauſulæ ad nullam aliam rem porrigitur, adeo vi plerique tra- diderint, niſi excommunicatus poſtea abſolutus tuerir, bene-

ficium ei prætextu diplomatis conferri non poſſe. Quæ ſen-

tentia non ſolum Leonis formulæ, ſed æquitati etiam ac ra- tioni congruit. Interdum quoque hæc clauſula ne ad diploma quidem, de quo hic loquimur, confirmandum prodeſt, ſed eas exceptiones, quæ ab alis collectæ ſunt, omitro. Facile au- tem hinc perſpici poteſt, quod ante diximus, lingulas huius formulæ clauſulas non in omnibus diplomatis neceſſarias eſ- ſe. Qui ſenim ſiis cuiconceditur diploma, piorum ac fidelium

communione ſummotus non ſii?:

Secunda clauſula eſt, qua pontifex omnia beneficia eius, cui diploma conceditur, cum vera eorundem æſtimatione ac precio, pro expreſſis habet, quamuis expreſſa forre non fint. Nam reſcriptum tanquam o reptitium careret viribus, nifi pontifex huius expreſſionis gratiam faceret. c. ſi proponen- te, de reſcrip. cap. ſi motu proprio, de præb. in q. Cætera vero ſi quæ inſint perſonæ vitia obtentu huius clauſulæ, pro ex- preſſis habenda non ſunt: quia hanc extenſionem formula non admittit. Sed ne hæc quidem clauſula vbique neceſſaria eſt, cum beneficia non habentibus conſtet eam omnino ſu- peruacaneam eſſe. Eademque eſt ſequentium fere claulula- rum ratio.

Tertia clauſula eſt, qua pontifex exprimit, ſe nemine po- ſtulante, diploma vltro conceſſiſſe, quæ clauſula omnem ob- reptionis ſuſpicionem tollit, efficitque vt ea tacuiſſe nihil no- ceat, quibus alioquin non expreſſis pontifici obreptum vide- retur. cap. ſi motu proprio, de præbend. in 6.& reg. cancel. Non enim ob conceptionem diplomatis arguendis& is qui Pſu non impetrauit, ſed vltro ſibi delarum accepit, tametſi orte coutra leges, aut canones conceſſum fuerit. l. 1. Cod. de pet.bon.ſubl. Hæc clauſula tamen non impedit, quominus vi- 2—

23facta coammunione eis interdicta, non. etiam vt ipſi heneficium conferant, aut in poſſeſſionem mit- tant. not. inc. abbatem, dereſcript. Itaque hoc mandato ira demum poteſtas cõferendi adimitur antiſtitibus, ſi irrirum

in canonibus concilij Baſilienſis perſcripta ſunt, illud dicaw, 8 e d e. quod aulæ Romanæ quidam alumnus, Gom eſius, ab alio ne-

*

—

“

——— — 8 5