1188

Decij reſponſa in manibus ſunt. Oldr. conſi. 261. Deci. conſ. 17Eſt enim valde alienum à ratione,& canontbus pontifi- ciis contrarium, vt abſque graui caula& neceſſitate duabus eccleſiis præficiarur vnus, aut duobus in Eccleſia muneribus

ungatur. c.cum non ignores. de preb. ac multo magis vt duas

eccleſias ad vnam redigendo, cultus diuinus aliquod decre- mentum recipiat. Proinde quiſquis contendit i„α‿α acquiſi-

tum ſibi eſſe beneficium, rite ac ſolenniter eam factam doce-

re debet, ſiue à Romano epiſcopo, ſiue ab alio quocunque antiſtite facta proponatur. l. actor. C. de probatio. Oldr.& Deci.vbi ſupra. Car. VII. Deſiquciis eccleſiarum tam perpetuis qaam tempora- rüis quæ commendationes dicuntur.

b Pdictemporib cum Eccleſiæ vacanti paſtor idoneus

ſtatim præfici non poterat, interim vt ea euitarentur ma- la atque incommoda, quævt plurimum æαν parit, ſolebat Eccleſia vacans probo alicui viro commendari,& commit-

ti, qui tanquam tutor quiſpiam aut procurator bona fide a- ctus ſui rationem redderet. Hic enim paſtor Eccleſiæ non e-

rat,& ad tempus ſolum conſtituebatur. ca. conſtitutum. 7. q. I. Itaque pòcerat& alterius Eccleſiæ miniſtro hæc curatio ad- miniſtratioque mandari. Non enim contra canones pontifi- cios duabus eccleſiis præfici videbatur, aut ab vna ad aliam transferri, cum vnius Eccleſiæ paſtor perpetuus, alterius vero cuſtos temporari us eſſet. C. clericum. c. qui plures. 21. q.. c. o- bitum. c. Gatinenſis. SI. diſt. c. dudum. 2. de electionibus. Sed nec illa inquiſitio vſquequaq; adhibebatur, quam in promo- tione paſtorũ miniſtrorumve neceſſariam eſſe diximus. Pro-

inde ei quimonachus nõ erat, fine regularis, vt vulgo loquũ-

tur, monaſterium poterat commendari, donec aliquis ex ſo- dalibus hæteriarcha electus creatusque eſſet. Verum res lon- ge vtihſfima,& ad conſulendum exclefiis vacantibus inuenta & excogitata, tandem in ipſarum perniciem peſtemque mi- rabiliter conuerſa eſt. Nam quibus per canones non licet prę- fici eccleſiis aut monaſteriis, moribus comparatum eſt, vt eiſ- dem Eccleſiæ, vel monaſteria in perpetuum,& quam diu vi- uunt commendentur. Arque ita concipitur formula huius

commendacionis in diplomaribus ponrtificiis, vt libera non

ſolum diſpenſatio rerum, ſed etiam conſumptio atque diſſi- patio ipſis permiſſa intelligatur. Et ſane mirum eſt homines ingenioſos, qui fucum hunc commẽtiſunt, tantæ cotruptelæ non alium eolorem quæſiiſſe, ne tam aperte deſpici canones, palam ludibrio haberi viderentur. Quaſi veto conſilium eorum non cuiuis notum perſpectumque ſit, qui hac arte corruptelam maximam tueri& adumbrare tonãtur, qui ver- bis decoris obuoluunt vitium,& vt Ariſtophanes ait, rμαη a u 7ld uo⁵εεάα Itaque etſi vetus nomen adhuc remã- ſerit,& commendatio dicatur hoc beneficij aoquirendi ge- nus, quod Latine& proprie fiduciam appellari poſſe credide- rim:tamen res ſic immutata ac deleta eſt, vt priſcæ illius fidu- ciæ, de qua iam diximus, vix imago quædam vmbrave ſuper-

ſit. Vnde vulgo dicitur titulum hunc fiduciarium hodie àle-

gitimo titulo nihil differre: not. in c. nemo. de elect. in 6.& fi- duciarium adminiſtrarotem perinde ac iuſtum verumq; gu-

bernatotem Eccleſiæ fructus ſibi acquirere, quanquam ſi ad

veritatis amuſſim,& veterum inſtiturorum normam hæc exigere velimus, neuter rebus Eccleſiæ aliter quam vr com- meadatis vti debet. Idque Leo pontifex ait,& nos lupra an- norauimus. c. ſine exceptione. 12. q.. Nec aduerſatur huic ſententiæ, quod Commendare apud iuris authores nihil a- liud eſt quam deponere: ac idcirco cuſtos&e procurator tan- tum videtur dici debere, qui hac ratione promouetur. l. com- mendare. de verb. ſign. l. Lucius. de poſl. c.1. de poſſ. quoniam, vt diximus, plenior illa conceptio diplomatis pontiticij,& mores vbique recepti faciunt, vt non ſimplex cuſtos, depoſi- tarius procuratorue, ſed dominus quodammodo habeatur. Nam& procuratores in rem ſuam appellantur lureconſul- tis, qui nihil minus quam procuratores ſunt,& ſuum, non a- lienum negotium gerunt.l.qui ſtipendia. Cod. de procur. Et certum eſt huiuſmodi procuratoribus fiduciarios iſtos diſi pẽ- ſatores. aut vt verius dicam, fucatos diſſipatores, de quibus lo- quimur, perquam ſimiles eſſe, cum ipſis non Eccleſiæ gratia,

Franc. Duureni

ſed ſua potius(vt recte quidem aiunt) adminiſtrario conceda- tur. Alcia. inl. pactũ curatoris. C. de pact. Atque hinc fit, vr fi- duciæ huiuſmodi perpetuæ nunquam reuocentur, quamuis depoſitum madatumve ſimplex reuocari poſſit. 1..§. fi ſicde- poſuero. de poſſ. lllud poſtremo annotãdum eſt, quod Rom. pPont. epiſcopia monaſteriaque in perpetuum commendandi poteſtatem ſibi vnus vindicat, eodemque iure vtuntur cæteri

epiſcopi in fana miniſteriaque parœciæ ſuæ, exceptis curatio-

nibus animarum, quas ad ſemeſtre ſolum tempus commen- dare poſſunt. c. nemo. de elect. in 6. not. in c. ſi conſtiterit, de accuſatio..

C A4 v. VIII. Da pontificiis diplomati, quæ vulgus gratias expe- ctatzuas,& mandata de prouidendo appel- lat, copioſa diſputatio.

INee genera diſtribuendorum Eccleſiæ beneficiorum quæ

hodie vſitata ſunt, vnum longe celeberrimum eſt, de quo iam dicturi ſumus, per diplomata ſcilicet pontificia, quæ vul. go mandata de prouidendo,& gratiæ expectariua appellan- tur. Ex aula ſiquidem pontificis Romani proficiſcuntur di- plomata, quibus mandat ac præcipit, beneficia quibuslibet conferri in diem mortis eorum ſacerdotum ac miniſtrorum, qui ipſis fruuntur. Conuenit tamen inter omnes quotquot ſunt iuris pontificij enarratores, hanc beneficiorum diſtribu- endorum rationem apud veteres in viu non fuiſſe. Cuiusrei argumentum afferunt ſane quam probabile, quod ne in vo. lumine quidem decretorum, quod Gratianus edidit, vllum exemplum vllave mentio horum diplomatum reperiretur. Auaritia etenim aulæ pontificiæ, poſt aliquot ſæcula, hoc no-

uum pecuniæ aucupium adinuenit, quod nunquam veteribus

in mẽtem venerat. Ac tametſi ſpecioſæ rationes adduci ſoleãt. quibus tanta alaoεεεμαν tegatur& excuſetur, tamen res ipſa loquitur,& nos quotidie ſatis docet experientia, quantum hæc lues peſtisque noceat Eccleſiæ. Nam in primis occaſio datur captandæ mortis alienæ, præſertim ſceleratiſſimis& profligatiſſimis hominibus, qui talia diplomata fere impetrãt. Iureconſulti veteres, quibus hæc Euangelij lux nõdum afful- ſerat, pacta conuentionesque deteſtantur, quibus hæredita- tem ſuã quis promittit alteri ne eius hæreditatis ſpe ad optan- dam prom ſſoris mortem inuitetur, cum tamen veriſimile ſit, inter aotos homines& amicos huiuſmodi pacta initi,& eum qui ita paciſcitur ac promittit, probabili aliqua cauſa adduci, vt alteri fidat. Hoc autẽ diplomatum genere beneficium non ei quem eligit charumque habet beneficij poſſeſſor, cuique iuſta aliqua caulſa eſt confidendi, ſed hominiplerunque non ſolum ipſi ignoto, ſed etiam improbo ac maleuolo, quẽ libue- nit Roman. pontifici nominare, confertur aut oonferri man- datur. Deindelites& controuerſias innumerabiles pariunt hæc diplomata, quibus nec Reipubl.. quicquam eſt exitialius, nec Chriſtiano homine indignius. Veriſſimum enim eſt quod lſocrates homoà noſtra religione alienus, ſcribit, offi- cium eſſe boni principis eas leges condere, quæ inter ciues quam pauciſſimas lites gignant. Nec dubium eſt cordatis ho- minibus. nedum Chriſtianæ religionis cultoribus, hanc par-

dem iuris pontificij probari non poſſe. Hæc enim diploma-

ta tantum offundunt vbique tenebrarum, tantamque frau-

dibus& ſtrophis forenſibus feneſtram aperiunt, vt aliæ luper

alias contentiones& lites hinc quotidie exoriantur, ac vel- ut Andabatarum more pugnent litigatores& cauſidici, nec ĩudices quamlibet peripicaces facile ius& æquum in tanta caligine perſpicere poſſint. Qux res eflicit vt aſtutiſſimus quiſqne, callidiſſimus,& improbiſſimus, quamuis iute nullo aut titulo nitatur, ſæpius in hoccertamine victor euadat,& ſimpliciores homines liberalioriſque ingenij iuſtiſſimã cau- ſam amittant. Non enim libenter tam odioſis litibusleſeim- plicari ſinunt,& ancipitem iudiciorum aliam reformidant, cum Preſerrimm ad ſtrophas eludendas, quas fraudulenti ca- ptioſique homines facile hic comminiſcuntur, nati aſſuefa- ctiqus non ſinr. Quide quod ia his litium anfractibus ingenti ſumptu opus eſt, cui ſufficere nequeunt inopes clerici, ideo- que opulentioribus cedere coguntur? Præterea hæc mv- eTourn pPontificum Aora⁴oεννεααι&⅜νipſos auertit d . proprio