m—

50

Adt. Sicouuenerit. 15.

lc locus ſimilis eſt ſuperioribus. Magiſtratus ius dicit iis, Aqui ſe ſubiiciunt. Subiiciunt autem ii, non, qui con- ſentiunt tantum, ſed qui ipſum adeunt. nam de aditione fere I. C. loquuntur. exemplum I. ſi per errorem. hic. Et ſic leg. 1. &l. z.de iud. intelligi debenr. Non eſt enim viſum vtile vt conuentionem huiuſmodi ſeruare neceſſe ſit. Hic incidit dif- ficilis antinomia exl. ſi quis in conſcribendo. C. de pact. Mi- lites, lacerdotes, habent iudices ſuos. conuenit interquoſdam ex iis, yt alius iudex cognoſcat. Ait luſtin. pactionem valere. Hæc antinomia peperit magnam diſfenfionem. Sunt qui exiſtiment hic agi de pacto conuento tantum, propter ver- bum, conuenerit: probanrid ex l. lecta.. conuenit. Dicunt- que non valere ex parte actoris ex ſententia l. C. hic, ex parte rei valere ex luſtiniani ſententia, id eſt, actori non valere ad agendum, ſed reo ad excipiendum prodeſſe, ſi velit. Sed ii non ſatis conſiderant difficultatem verſari nõ circa formam, id eſt, anpactum nudum ſit, an vero aliquid accedat pacto propter quod valeat, ſed verſari circa iuriſdictionem. Præter- ca pactam adiectum eſt contractui. l. iuriſgen tium.§. pacta. de pact. Satis itaque apparet non de forma apud luſtin. apud dubitatum faiſſe, ſed de re. Vultque pactum ſeruari, quia non eſt contrarium legibus, nec bonis moribus, nec quætit an nudum fuerit, necne. Aliorum opinio eſt, muratam fuiſſe voluntatem vtriuſque in ſyecie Africani, cum ait, muta- ta volutas fuerit. Nec exprimit, an vttiuſq; an vero vnius. Sed in contrarium me vocat, quod luſti. ait veteres dubitaſſe, nec putoò dubitaſſe moti fuiſſent aliqua ratione. Itaq; credibile eſt Africanũ inter illos veteres fuiſſe. Alia eſt opinio, quæ mihi& probabilior& æquior videtur eſſe. Si duo paciſcantur, vr li- tigent coram non ſuo iudice, vt nemo cogatut conuentioni ſtare, ſed oportere ipſum aditi, is enim iudex competens non eſt, hic intelligunt Afric. ſententiam. Conſtan. vero luſti- nian. intelligunt cum paciſcuntur coram iudice quidem ſuo ſed quem liceat recuſare propter aliqnod priuilegium, velu- tiſi conueniat mihi, vt coram ordinario iudice litigemus, nõ potero àAconuentione recedera, quamuis alioqui, quia ſcola- ſticus ſum, poſſim forum declinare. Hec opinio receptior eſt, & æquitatem haber. Exiſtino ſane hac conſtitut. Iuſtiniani derogari veteri iuri, vt ſubſeriptio oſtendit. fuit enim inſerta Codici poſt primam editionem. Ratio enim aliqua probabi- lis mouit veteres, alia ratio mouit Iuſtinianum.

Adl Cum quædam. l vlt.

X Anc hnos ſimulcum l.vltima interpretabimur, ſedè ε* HLn. Extra territorium ius dicenti impune non pa- retur. Exemplum L. 1.§. cum vrbem. de offic. præf. vrb. Puni- tut variis pœnis, qui ius dicenti non obtemperat, ſedid verum eſt cum ius dieitur in territorio, non extra territorium. Cete- rum hoc intelligitur de contentioſa iariſdictione, non volun- tari a.l. mancipari. de adopt. l. z. de offic.proc. Sed obiicitur lJ. 2. ſi quis in ius. l. ſi quis ex alien. de iudic. quod ait l. C. debere venire vocatum in ius, licet ſit extra territorium. ſed hæc di- uerſalunt, non contraria. Cum quis vocatur ad prætorem, debet accedere&oſtendere ſe non eſſe eius iuriſdictionis, ſed ſi pergat prætor ius in eum dicere, poterit is, qui vocatus ve- nit, impune non parere, nec coercebitur edicto, ſi quis ius dicenti. Hinc quæritur in hacl. quædam puella damnata eſt in ſuo territorio, deinde nupſit vito alterius territorii, actor vult exequi ſententiam, illa petit ſe remixti ad forum viri, quia muliet forum viri ſequitur. leg. mulieres C. de dig. AitVlpiau. in hac quæſtione priorem iadicẽ poſſe exequi ſententiã, quia ſentẽtia lata eſt ante mutationẽ iudicii. Amplius ait, dem ob-

ſeruari, etſi ſententia non elſſet lata, ſed tantum cognitio ſu- 8

ſcepta.l. ſi quis poſteaquam. de iudic. l. vbi cœptum eſt, eod. cap. propoſuiſti. de foro competen. Idem eſt ſi iudex ſupra

iuriſdictionem ſuam velit ius dicere, vt ſcilicet impune illinon

pareatur, vt hic Paulus ait. l. vltim. hic. Hoc adeo verum eſt, vt iudicatum ne in partem quidem valeat, quanquam aliqui aliter ſentiant. Sed mouet me, quod Paulus ſimpliciter ait impune nonpareri: mouet me prætereal. in hoc iudicio. fam. erciſ. Adducunt regulas vulgares, vtile per inutile non vitia-

ri, in maiori ſumma minor in eſt, ſed vtilitas contrà ſuadet.

Quxſtio eſt ex iam dictis. Petuntur coram defenſore ciuita- ris. 300. aurei, cum maior ſumma debeatur. Poteſt poni ex

——

Franc. Duareni(omment.

——,

— rnr ,

S emplum de fideic. nam hoc cap. ſumptum eſt ex lib. Vlp. de fi- 1 deic. l. cum quædam. 9.vlt. Quęritur igitur, an rationem habe- 6 4 re debeat iudex eius quod re vera deberur, an eius quod peti- 4 tur? Ait VIp. eius quodperitur. Et ratio id poſtulat, quia 3a.R non poteſt intelligi quantum debeatur, niſi cauſa cognita, 1 Sron præpoſterumque eſet de cauſa cognoſcere, deinde de iuriſ- ſeitli

dictione pronunciare. Hic ſolet annorari, eum cui debentur V jtte 100. poſſe petere ſo. vel contra. Ego puto cum maior vel mi- uwen nor ſumma petitur, quam debeatur, poſſe aduerſarium pe-„ 5 a3 tere, vt totum petat, aut teſtetur ſereliquum non petiturum, Ie mole. quia intereſt ſua, ne pluribus iudiciis vexetur. Pro hac ſen- lus ete- aeal tentia facit l. in commodato. 5. duabus. commod. Alia quæ- 1e-. 3— dnus dam capita ſunt ſub tit. C. de iuriſd. ſed ea magis pertinent ad 1 tit. de iudiciis, de quibus ibi dicemus. 1 u

m INIIT. II. I. I B. I I. arud PANDECT. 7 dw uod quiſque iuris in alterum ftatuerit, vi ipſe zuis 1 b eodem iure Vtatur. W 1e h Aäus GA v. I. puum i

h.

E D interpretationem huius edicti quædam ſcri- 6 3 pſimus in diſputationibus noſtris capit. 49. E- en dictum hoc quod ſub hoc titulo proponitur ad 4 N iuriſdictionem maxime pettinet, ad coercen- 3

dos ſcilicet magiſtratus, qui ius nouum& ini- quum contra morem maiorum dicunt. Ambitioſi ſiquidem 4 magiſtratus pleraque ſtatuebant noua, quo nomine Verres 01

à Cicerone accuſatur. Huic ambitioni hoc edicto proſpectũ deh eſt. Prætores enim Romæ,& proconſules, ac præſides in„ator ne prouinciis ſummam poteſtatem habebant, vt ſupra docui- Procoa- las mus, edicta proponebanrt, formulas dabant quibus contine ſulam C elle batur ius, quod ſequerentur iudices à ſe dati, qui pedanei ob yraſidun b 3reo id dicebantur. l. z. de orig. iur.&l. cum ſponſus. J. de public. in 4 1, qui⸗ rem actio. l.i. J. Ex quib-. cau. maio. 7* Ae. Lpl Et quamuis nihil contra leges, nec contra morem vete- pon rum ſtatuere, aut decernere poſſent, tamen quia aliquando pt quidam abuiterentur ſua poreſtate in perniciem tam ciuium lola Romanorum, quam prouincialium, propoſitum fuit(vt di-., ximus) hoc edictum, cuius duo ſunt præcipua capita, quorũ eor alterum pertinet ad eiuſmodi magiſtratus, qui ius nouum,& que iniquum ſtatuunt. l.1. hic.§. qui magiſtratum. Quamuis ius, tran quod ſtatuebant ꝓerpecuum non eſſet, ſed tamdiu ſolum du- b ahn raret, quamdiu officium eorum: tamen quantum ad eos, qui iame ius iniquum ſtatuerant, perpetuum erat, quia ſi quando age- inten rent aut conuenirentur poſt finitam adminiſtrationem&of-* ficium, eodẽ iure vti tenebantur, quod ſtatuerant& propo- 1 ſuerant durante ſuo magiſtratu. Alterum caput coercet eos, b de qui ius nouum,& iniquũ, ſententiam aliquam, aliquodve de- I 23 cretũ, contra ius obtinuerunt aduerſus alios. Vt ſi quis, exem-„ pli gratia, impetrauerit reſcriptum, ne debitor ſuus exceptio- Feün ne aliqua peremptoria vteretur. d. l.1. verſ. Si quis apud eun ugs qui. Sequitur prioris capitis edicti verborum breuis explica- denn tio. 3 tang .2. pol Explicatio verborum noui iuris. b. aa C A v. II. b dlan A It Præror, Noui iuris ſtatuerit: ad dendum eſt 2& no- 9. A cuerit: non enim fufficit nouum ius, aut iniquum ſta- lg tuifle Prætorem, aut Præſidem, niſi illud ius nocuerit alicui, 1 elt quia verba cum effectu accipi debẽt. Quamuis enim ſola vo- nar Iuntas& conatus aliquando puniatur, veluti in l.. de extra- con ord. cog.&l. ſi quis non dicam rapere. C. de epiſc.& cler. Hic türi tamen propter vetba quibus vſus eſt Prætor in edicto, hoc non obſeruatur. Ait, ſtatuerit. futurum eſt exaclum præteri- deat ritum,& futurum ſignificans. Hinc notandus eſt locus com-. N munis de conatu. Quid enim obeſt conatus, cum nullum ef- fectum habuerit iniuria? Ex iam dictis naſcitur quæſtio tta- ctatain l. 2. hic. Si magiſtratus aſſeſſorum opera vtens, aliquid

noui iuris ſtatuerit, an pœna huius edicti puniendus ſit magi- ſtratus, an vero eius afſeſſores: Erreſponſum eſtab VI piano, aſſeſſores potius quam magiſtratum ipſum puniendos eſſe: b quod diligenter notandum eſt, pro magiſtratibus noſtritem- opris, qui opera& prudentia conſiliarſorum vtuntur.

. 7 EAs

“—— ö, ren—

“.ͤſͤͤ 8. ͤ1“. ö“—— 3—

———888ſ“. —“—