Noræ de albo cer- rupto 4 tαem

ciuilẽ s crimina- lem com- petere.

. 113 12 8 47† lee haberur ratio perſonarum, quæ iniariam fecer unc, atchneco. grauior eſt iniuria, quo à pluribus infertur. Non idem dici

28 res adl. Aquil. Pœna enim vnius alrerum non liberat. Aliud dicitur in eo quod intereſt. Exemplum eſt l. 1.§. ſi plures. de eo per quem fact. eſt. illud etiam locum non habet cum a- gitur de quaſi delicto. Exemplum eſt 1.3. de iis, qui deiece. vel effu. Sunt tamen aliqui caſus, in quibus etſi ex maleficio agatur, hoctamen non obſeruatur. Exemplum eſt. ſi mi ti. de publ.& vect. l. aufertur.§. in nullis. de iure fiſci. hæc e

interpreratio Vlpia. ad edictum prætoris. Alii multa hic 2, dunt ſine iudicio, vt Bart. qui ait id producendum eſſe quod hic dicitur de albo ad monumenta, quæ in archiuo publico

ſunt. Ego tamen non auſim hanc productionem admitté-

re, propterea quod non ſit eadem ratio. Atque— eft quod dicit ille has ſcripturas perpetuas eſſe. Ex his b Fognoſci poteſt quibus ex cauſis detur hæc actio. Sed wüüe⸗ 3 m dum eſt proditam eſſe huius admiſſi nomine, non lolum 3

uilem, ſed& criminalem actionem. l. prætor. 5.ſi dicatur. e iniuriis.& ti. C. quando ciuil. act. crimin. præiud. Sed Teri tur an vtraque experiri liceat 2 Qu in re puto Kuen um quod dicitur ſupra, idemque hic dicemus quod de accuſatio- ne iniuriarum: iniuria enim facta eſt prætori, vt dicitur l. ſo-

quenti. Adl. ſe familia.9.

X edicto prætoris naſcitur quæſtio, quid ſi familia ali- Eaiss corruperit abbum? Etagitur aduerſus dominum noxaliter, vt ſoluat pœnam ſingulorum nomine, vel vt eos noxæ dedat: quot enim ſerui funt, tot pœnis plectuntur. Maiaſtasprætorus. Hæc verba obſcura funt. pro quorum ex- plicarions notanda eſt rario diuerfitatis in furto,& in albo corrupto. Hoc edicto vindicatur iniuria facta prætori,&

poteſt de furto: non enim punimus ratione perlonarum, ſed ratione rei ſurreptæ. hæcratio ſumpta exl. ſi plures. de iniur.

Quæritur nunc quid de damno inuria dato dicendum ſit? hæc quæſtio tractatur l.illud adl. Aquil.l.1.§. ſi plures. ſi am. futt. Idem reſpondetur quod de furto. Er ſane ratio diuer- la non eſt damni dati,& furti. Sedille locus pugnat aduer- ſus Pauli verba hic. loquitur enim indiſtincte de iis, qui in- iuriam fecerunt& damnum dederunt. Ego puto Paulum his verbis: niuriam fecerunt veldamnum dederunt: afferre tan- tum exemplum actionis iniuriarum, non Aquiliæ. Cer-

um eſt enim dari actionem iniuriarum aliquando ob da-

mnum datum, veluti quando datum eſt, vt contumelia fie- ret. ldamnum. C. de iniur. l. prętor.§. ſi dicatur. de iniur. Por- ro lex, illud. ad legem Aqui. non loquitur ſimpliciter de da- mao dato, ſed de damno iniuria dato. l. autem, ſi plures. de iniur. loquitur de damno dato culpa, quę diſſimilitudo oſten- dit Paulum hic noluiſſe loqui de actione l. Aquil. ſed de a- ctione iniuriarum, qua agimus ob damnum datum. Nam ſi de lege Aquil. Ioqui voluiſſet, ita dixiſſet, vel damnum in- iuria datum. Noſtra autem ſententia confirmatur. Sed obii- ciet aliquis, non poſſe admitti interpretationem noſtram

propter particulam Vel. ſed exiſtimo expoſitiue accipiendã.

Sic enĩm accipitur his locis z.l. quemadmodum. 5. hac actio- ne, adleg. Aquil. b Adl. qui iuriſdictioni. 1o.

b Oocaput pertinet ad officium magiſtratus, qui ius red- L Ldit, vt& ſuperiora capita. Illud eſt, vt magiſtratus ſi- bi, aur ſuis ius non dicat. Nos primum de eo qui ſibi, dein- de de eo, qui ſuis ius dicit, dicemus. Quod ad primum atti- net, nemo poteſt ſibi ius dicere. tit. C. ne quis in ſua cauſa iud. Hoc enim tantum pertinet ad principem. Exemplum eſtl.& hoc tamen verius. de hær. inſtit. At magiſtratibus non permittitur, quia videtur quod ſibi nimium faueret: dein- de abſurdum eſt, vt quis ſibi imperet.l. heu de arb. idque ad arbitros protrahitur. Nec obſtat l. ſi lit Nam arbitrium patroni refertur ad arbitrium boni viri. hic vero loquimur de arbitro, qui iudicis partes ſuſcipit. At pa-

tronus, qui ſtatuit operas, non videtur iudicare. Huc perti-

netl. ſi ſocietatem. pro ſocio. Ad alterum veniamus. Magi- ſtratus ius dicere ſuis non poteſt, quia verendum eſt ne gra-

tia& fauore ius dicat. inter ſuos autem numerantur perſo-

ibertus. de oper. lib.

Franc. Duareni Comment.

næ de quibus in l.lex Cornelia. de iniut. Sed mirum videtur, quod prohibeatur huiuſmodi perſonis ius dicere ünplicket⸗ xquius enim videbarur, vt ſi litigator haberet ſuſpe Kdum magiſtratum, magiſtratus abſtineat à iure gicendo, fierique poteſt, vt litigatores non conquerantur. Ego iam attig ſuj⸗ Pra hanc difficultatem, dixique rationem recuſandi iudicis non habuiſſe locum in iure Romano, præterquam in peda- neis iudicibus: arg. Nou. vt nulli iud. l. ſi contigerit. l. apertiſſi- mi. C. de indic. Et leges quæ de reculatione loquuntur, de iu- dice dato intelligi debent. Ratio eſt, quia turpe videbatur recuſari magiſtratum, tam amplum& àpopulo Roma. pro- batum. Porro magis conſultum eſt hac rarione lirigarori- bus, vt magiſtratus ſuis omnino ius dicere prohibearur. Ex- ceptiones quædam abaliis propter æquitatem adduntur. Ve- luti, quod dixi locum non habere in iuriſdictione voluntaria, exemplum eſt in leg. apud filium. de manumiſſ. vindicta. Et

hoorationem habet, quia ceſſat ratio, quam diximus. Idem

dicitur l. 2. de offic. proc. Excipitur& alius caſus. l. S. C. de

offic. præſid. Addunt& alii, cum pari neceſſitudine litigato-

5 3““ 48 4 F 8 1 B eee 4 4.

res coniuncti ſunt magiſtratui, quia omnis ſuſpicio debet ab-

eſſe. l. non ſolum,§. de vno. de rit. nupt. Additur& alia capit- 1.de pœnis. in fin. Hic tractant quæſtionem, an ſacerdos poſ- ſit concubinam ſuam abſoluere? Hanc quæſtionem ego re- mitto ad pontificios doctores. Venio adantinomianm diffi- cilem l. in priuatis. de iudic. vbi dicitur filium patrem poſſe ha- bere iudice m. hæc videntur pugnantia eſſe. Hinc varie opi- niones tractantur, de qua quid ſentiam expoſui lib. 1. diſp. c. ſI. quæ opinio mea placuit viris doctis, vt Antonio Vaccæ. Dixi igitur ſolere prætorem à iudice diſtingui. l. 5. de ver. obl. quaſi prætor iudex non ſit. non enim ſolebant prætores iudi- care: itaque cum lex in priuatis de iudice dato, hæc vero lex noſtra de ius dicente loquatur, diuerſæ omnino ſunt ſpecies contrariæ nequaquam: quæſtio autem de iudice dato ex co otitur. quod hic dicitur de magiſtratu, an ſaltem non poſlit iudex dari in cauſa liberorum ſuorum? Cauſa dubitationis hec eſt, quia in cauſa ſua nemo poteſt iudicare. Nec etiam ſi o- mnis ſuſpicio abſit. l. pen. de arb. Idemque dicendum videba- tur in cauſa ſuorum. Sed tamen receptum eſt, patrem iudi- cem dari poſſe in cauſa liberorum,& econtra: quod ad arbi- tros producitur.l. quin etiam. 6. de arbit. Nam quod adiudi- cis munus attiner, filius non habetur pro eo, qui in poteſtate eſt. l. nã quod. ad§. C. Tre. l.vl.§. iudicandi neceſſitas. de mu- ner.& ho. Nulla igitur ratio impedit quin filius in patris cauſa detur, aut econtra. Sed an poſſit recuſari, alia quæſtio eſt nec dubito iuſtam cauſam eſſe recuſationis. l. apertiſſimi. C. de iu- dic. Duplex igitur hæc quæſtio eſt: vna an iudex dari pofit, altera an litigatore inuito poſſit iudex dari, qui ita non di- ſtinguũt, calumnias cõminiſcuntur in eos qui recte ſentiunt.

b b Adl. Siidem. 11. b Hæꝰ c capite aliud præceptum continetur de offic. magi-

ſtratus in iure reddendo, ne magiſtratus ſupra iuriſdi- ctionem ſuam ius dicant. Exemplum huius rei quæritur ex iure Romano, nouis conſtit. vulgatum exemplum eſt§. iu- dicare. N. de def. ciuit. Sed exem plum antiquius teperi a- pud Paulum in libris ſententiarum, tit. de eff. ſent. lib. ſent. p. Eſt& alius locus in Pandectis. l. inter couenientes. ad munici. qui ſumptus eſt ex hac parte iuris. Inſcriptio enim eſt ex lib. 1. ad edictum Pauli. Hinc varia quæſtiones oriuntur, quas Percurremus. Pone magiſttatum municipalem cognouiſſe vſque ad ſummam 100. aureorum. quidam eadem formula & intentione petit ſo. ex venditione,& ο. ex alia cauſa, an magiſtcatus municipalis ius dicere poteri? Queſtio in eo ver- titur an ratio habebitur ſummarum coniunctim ‚an vero diſiunctim, quaſi plures ſummæ ſint: I. C. ait placuiſſe ſingu- larem ſummarum rationem habendam eſſo. Et ſane certi ia- ris non fuit, ſed probabilis ratio id ſuaſit. Eſt autem notan- dum, quodait I. C. pluribus aclionibus, ſecus enim eſt, ſi ea- dem actione. Hic etiam obiter nota ndum eſt iuriſdictionem pro notione accipi. Occurrunt hic antinomiæ ſed leues, ve- luti 1. ſi plures. ff. de pactis. Hoc opponitur quz ſi Caius gene- raliter dicat coaceruationem fieri nõ debere ſum marum. Sed hæcfalſa eſt Regula, itaq́; non eſt mirum ſi quædã pugnan- tia reperiantur. Cur ſpectetur cumulus debiti in l. ſi plures. ff. de pact.

————————— ——20e,—— —“

“