.ln nleddch. nulam habent poreſtatem. At is cui mandata eſt luriſdictio 5 Lr as habet poteſtatem, cum vice fangatur magiſtratus. l.à Diuo non pof. Pio. de re iud. Itaque iudex datus non poteſt exequi ſenten- ompetere tiam à ſe dictam, quvd lecus eſt in iis, quibus iuriſd. manda- eluüinri. taeſt. Sunt& aliæ differentiæ minime obſcuræ: veluti, quod ktot,e n 8 dicitur iudicem datum non poſſè iudicem dare. I. A iudice. C. e hac zu de iud. Alia eſt differentia l. I. quis à quo appel. quod Aiudi- te, habet ce dato appellatur is, qui iudicem dedit, at nonappellatur ab tansfer eo cui mandata eſt iuriſd. ad eumn qui mandauit. Ratio eſt, cciditurin quia locum tenet eius qpuim andauit, ita vt vna perſona appel- wigerſum 1 lari videretur. Exemplo id oſtendam. Balliui& Seneſca- quitat zt les olim ſibi conſtituebant locum tenentes& mandabant i- endumeſt pſis iuriſdct. ſaam. Pone nunc locum tenentem pronun- auemmi tiaſſe ſententiam à qua appelletur, an ad Balliuum appellabi- unten* tur minime? Minime, led potius ad curiam parlamenti ap- r bis ſaid pellabitur. videretur enim vna& eadem perſona appellari. ni. Kudi Ait lex 6. Mandatum ſolui: his verbis oſtendit ſimile eſſe ollo, lur Dnurin Manda hoc mandatum aliis mandatis. ſoluitur enim morte, ſi ſuſce- Hedulgoli’ heü-— prum non ſit mandatum ante mortem. Secus eſt, ſi cœpecit itur.D.mntnr. eushmile urid. exercere, quæ ſibi mandata eſt, veluti ſi— de- Mcuranon eſt Ah. derit vel in ias litigantes vocauerit. Nec obſtat eriam, ſi iu⸗- comperunr dicium dicatur incipere à litis conteſtatione. nam etiam res nichm argr. iacipit geri vocatione in ius. hoc Pontifices ſequuntur. c. li- cpaliad 1 cet. de offic. deleg. Sed apud Acc. duplex antinomia reperi- ac difui tur, vna eſtl. venditor.§. iudices. de iudic. Sed ego poſſum Beli nele reſpondere differre iudices datos abiis, quibus mandatur iu- manch riſdict. poteſt& ſic intelligi: durant iudices dati, dones alius Nnce hpi ſucceſſerit, vt diximus de proconſule. Hoc receptum eſt v- its, Kceras. tilitatis cauſa, contra ſubtilitatem iuris. vtcunque ſit, hæc o- Smatimpe. mnino difſimilia ſunt. Altera antinomia eſtl. ſi quis manci- em don pol. piis.§. ſi mpubes. de inſtitor. act. vbi dicitur ſi contractum ſit rü, quodcam cum inſtitore, poſt mortem domini datur actio inſtitoria, ere impetium quod ita conſtitutum eſt propter vtilitatem promiſcui vſus. telligenda de hic locus multos torſit. Sed ego exiſtimo inſtitorem mul- ndi nonpol. tum differre à mandatario: nam inſtitor eſt tanquam merca- deſofftc eins. tor& negotiator, idque dicitur multis lacis. l. eum.& In- ſtinctioni te- ſtit.. ceterum. quod cum eo. Eſt ergo diſſimilitudo inter hęc erſus eos qui duo capita, vnum de inſtitore, alterum de procuratore, ſi- ium mirtum ue mandatatio. Occurrunt& aliæ antinomiæ,& vna eſt ex luem. Sedi nouella, vt nulli iudicum.§. hoc vero iubemus. quam ego Aarem. Ed. non puto ita difficilem„vt alii exiſtimant. Nec enim huc per- Aliad exteg tindt ea conſticutio. loquitur enim de iudice, qui iuſſu princi⸗ tut magiltra⸗ pis alii iudici mortuo ſuccedit: quæritur an iuſſu prin- ubten del, cipis, qui iuſſus ad deceſſorem non lucceſſorem dirigebatur parere debeat ſucceſſor? Hæc igitur quæſtio nihil ad rem per- n, ei ereis tinet: itaque luſt. cogi parere iuſſui principis. De eo qui à prin- um ahi hi⸗ cipe delegatus eſt, alia quæſtio eſt, quæ pendet ex coniecturtis, d. Sic enim quid princeps ſenſerit. Mihi videtur recta eſſe diſtinctio Pon. ſg devac c. quoniam abbas. de offic. deleg. ſi nomen ſit expreſſum eius, cbaſequen- ad quem reſcribit princeps: verius eſſe, vt ſucceſſor parere de es tue non cogatur, aut debeat iuſſui principis. b Oetetum al⸗„, gꝛifce b Adl. ſiqub id quod. J. mal lne TTOC capite continetur interpretatio edicti, quodad iu- mandttidẽ Ld. maxime pertinet. Eſtque primum edictum quod de off. ius in Pandectis occurrit, quamuis in Saluii Iul. edicto, quædam le ſtaſſſis alia præceſſerint, vt ex inſcriptionibus apparet. Hoc edicto nandare. e actio datur in eos, qui corrumpunt edicta prætorum propo- itione tuto-„u6 ,s. ſta iutiſdictionis perpetuæ cauſa. Duo igitur genera edi- bitandi elt:„,, Ctorum ſunt, vr lib. capit. 48. diſp. ego oſtendi. quædam e- dam accula- Sorum. rant; quæ proponebantur, vt ſe præmunirent ciues. l. 2. de Wus. deſuſp. 6 or. iur. Ea dicebantur perpetua,v tmagiſtratus perpetuo iis v- ibus huhi 1 terentur quamdiu magiſtratu fungerentur, idque lege Cor- waf fu ent nelia cautum fuit: non autem intelligi debet de edicto per-

petuo luliani, quod non habuit locum, ante Adriani tem- pora: dic& Cor. Sylla perpetuas quæſtiones fecit. Alia erant edicta, quæ proponebantut in ſingulas cauſas, prout res in- cipebat: exemplum in l. ad peremptorium. de iudiciis. Ad- uerte autem parentheſin hic eſſe expungendam: datur igi- b tur ex hoc edi cto actio ad 50ο. aureos, ſic legitur in ploren. Quod populare eſt. l. ft. de popul. acti. hæc actio conceditur cuique ex populo. lus enim publicum læditur; quod in ma- giſtratibus etiam conſiſtit. Quæri ſolet an hæc pœna ſir ad. iudicanda actori, an Reipub. Difficultas naſcitur ex eo quod

plenum& integrum non eſt edictum, namid edicto ſolebat

27

prætor exprimere. Exemplum 1. 3. de ſep. viol. Ego igitur

non dubito, quin& in hoc edicto expreſſum fuerit. Extat„ lex quædam Manilia qua cautum eſt, vt pœna, quam ex eo, eiua. quod terminos mouit quis conſequitur, diuidatur inter a- ctorem& remp.in dubio igitur quid dicemus in quæſtione noſtra: Mihi videtur ſequendum; quod edicto de ſepulchro violato cauetur, vt pœna tota adiudicetur ei, ad quem tes pertinet: quod ſi non pertineat ad aliquem certum, pœna in-

ter actorem& Rem. diuidatur exemplo legis Maniliæ. Quod

h. hic Vlpiani exemplum ponit; quod ſequi debemus inle-

gum interpretatione; nec. n. ſatis eſt, vt in numerato certa præcepta habeamus:hic igitur Vlpi. modo proprietatem ver- borum ſequitur, modo ſententiam. Exeo quod prætor ait,

ſi quis cotruperit, Vlp. ſeruos& filiosfam. his verbis conti- nerĩi& ſignificari ait: nec enim vlla ratio ſuaſit, vt contrà in- terpretatetur: idem ad fœminas ea verba extendit. Hinc ſam- pta eſt reg. iuris l. 1. de verb. ſign. Idque à proprietate verbo- rum ſumptum eſt, vt ego exiſtimo. NVuUulgares interpretes prolixe hunc locum de maſculis& fœminis tractant. quę quæſtio non eſt huius legis propria, ſed perrinet adl. 1. de verb. ſign. Sequitur Si quis d quod propoſi⸗ tum eſi corruperit. Hæc verba lignificant eum reneri hac pœ- naedicti, qui edictum corrumpit dum propoſitum eſt. Quꝶ- ritur, quid ſi corruperit dum proponitur, vel ante propo ſi- tionem, an is tenebitur? Is ex verbis non tenetur, ſed exten- ſione ſententiæ tenebitur. Eſt enim genus interpretationis, de quo diximus lab tit. dell. cum ex eo quod ſcriprum eſt col⸗ ligimus, quod ſcriptum non eſt. Ex eo quod dictum eſt hoc verbo: Si quis ſeruos contineri, obiiciet aliquis, Pecuniaria eſt

pœna huius edicti: at ſerui non tenentur ex pecuniaria pœna.

lthos accuſare.§. omnibus. de accuſ. Haic obiectioni reſpon- det I. C. his verbis: In ſeruos, id eſt, ſi ſerui non defendan- tur à dominis; puniendi ſunt in corpore, iuxta illud vulga- re, Qui non habet in ære, luat in corpore. Locus eſt comma- nis de pœnis. l. I. de pœnis. l. vlt. infra de in ius voc. l. quicun- que. de ſeru. fugit. C. Sequitur Dolo malo. Hinc colligere poſ- ſumus, non eſſe ſatis corrupiſſe, ſed oportere id fieri dolo ma- lo. Ex his verbis: per imperitiam,& c. obiter notanda eſt ra- tio purgandi doli, pro cuius rei explicatione vide I. igitur. de liberali caula. l. non videntur.§. qui iuſſu. de regulis iuris. 12 8. Sequitur: Qui tollit&& mandat, hic etiam ceſſant verba edicti, ſed producuntur ad eum, qui tollit& mandat. Hic eſt locus communis de mandato. l. non ideo minus. C. de accuſ.l. non ſolum.§. qui mandato. de iniur. Obiicitur apud Acc. lex ſiis, qui rem.§8.§. ſi tu Titium. de furt. Ego tibi commen- daui Titium, quaſi idoneum hominem, cui tu crederes pe- cuniam, qui tamen tibi ignotus erat, deinde loco Titii tibi adduxi nebulonem, qui abite pecuniam accepit, quæritur an ego tenear furti? AitI. C. ſi Titius in dole non fuerit, me nonteneri actione furti. Antinomia eſt difficilis, ſed magna eſt tamen diſſimilitudo. Nam in ſpecie de albo corrupto ego mandaui, vt corrumperes edictum, tuimprudens cor- tupiſti, quare non teneberis: at ego qui mandaui, dolo malo teneor, quia verum eſt, album dolo meo corruptum eſſe. At in ſpecie leg.ſi quis rem. idem dici non poteſt. is enim, qui pro Tirio nebulonem adduxit, non tenetur furti, quia fur- tum nullum eſt factum, vt dict. l.ſi is qui rem, dicitur. Quod ſi furtum factum eſſet, tenererur, quia opem& conſiluum attuliſſet.. interdum quoque. de oblig. quæ ex del. quæſtio autem eſt de duabus perlonis, quæritur de vna an furtum fe- cerit, de altera an opem tulerit. Ex his puto diſſimilirudinem notam eſſe. Ex his etiam obleruandum eſt admitti extenſio- nem legis etiam pœnalis, contra receptam opinionem, vt dixi ſub titul. de ll. Simile eſt exempluml. liberto.§. z. leg. S. C. de ritu nuptiarum. Qud enim dicitur de filio, protra. hitur ad nepotem. l.z2.§. z. quid ſi curatores, ad Tertullian. A- lius eſt locus notatu digniſſimusl. 3. ad l. Pompe. de parri. Nec obſtat l. interpretatione. de pœn. dixi enim eam regu- lam eſle accipendam, cum quæritur de genere pœnæ. Ex- emplum eſtinl. ſi præſes. de pœn. EX verbis edicti alia quæ- ſtio naſcitur, quid ſiplures corruperint, an diuidetur pœ- na inter eos, an vero tenebuntur in ſolidum? Er ait hic l. C. eos teneri in ſolidum. Exemplum eſt l. item Mela.§. ſi plu- C 2