12 his modis quibus ius patriæ p re probatio incumbit filio, Vt ſe emancipatum probet. d. l. ſi filius.. Quxritur an patre furiòi liberi in eius poteſtate mane- ant:& VIpianus ait manere. I. patre furioſo. hic. In publicis autem cauſis filiustam. loco patrisfamilias, quam uis re vera in patris poteſtate ſit. l. filiusfamilias. hic. l illeà quo.§. vltimo. &Lſequent. ad Trebellia. l.in priuatis. de iudic. Quærirut et- jam ſi filiusfamilias magiſtratum gerat, an in pattis remancat oteſtate? Pomponias ait eum in publicis haberi fau ſistan- quam patremfamilias. Exemplum extar Phauorfhi philolo- phi, vt eſt apud Gellium lib. z:cap. ². 5 Sauus ſit eſfectus patria poteſtatus. Effectus pattiæ poreſtatis, in his quæ ſequuntur præcipuè hikat ef- conliſtit, de quibus ordine dicemus. Inprimis quidquid ac- hers 7* quirit filiusfamilias, id acquirit patri ſuo. Huc pertinet titul. . Cod. de bon. quæ liber.& Iſtit. per quas perſe onas nob. ac- quir. l. prim. 1 àparente quis fuerit manumiſl. Et patti etiam ſtipulatur: quamuis alias homo libet alteri non ſtipuletur: Sed quod agit filius, pater quodammodo agere videtur, vt Hiero- Cles ſimilirudine non ineleganti oſtendit. Quemadmodum enim, ait, ſi Phidiæ opus aliud opus faceret, non diceretur Phidiæ opus, ita& factum fili patri tribuitur. Secundo pater caſtigat; atque emendat ſilium ſuum. l.3. C. de pat. poteſt.& l. ſerui. de furt. Olim occidete filium paiti li- cebat, vt auctor eſt Dionyſius Halicarnaſſæus, libro z. Huc pertiner l.vlcim a. Cod. eodem titu. Hinc Seneca parentes eſ ſe ait quaſi domeſticos magiſtratus. lib. 2. de benef. cap. 11.& domum pufillam reupub. Et legimus apud eundem, Tacium quondam exilio mulctaſſe filium ſuum, accito in domum Anim(uam Augaſto, conſilii cauſa, lib. i. de Clement. cap. 1 ſ. Sed adaeiſio iec animaduerſio iam tum odioſa cœpit eſſe, ac tandem im-
parentis 3. 1. m filios murata eſt, ac téemperata propter immodicam patentum
Inqus c5-
tempera- quorundam in filios acerbitatem. Refertque idem Seneca
7 Notd equitem Romanum in foro graphiis à populo confoſſum pſeo. fuiſſe, quia filium Hlagellis occiderat. lib. de Ciement. cap. 14. Hodie igitur modica tantum caſtigatio conceditur pa= tri. Quod ſi opus videatur maiori animaduerſione, officium patris eſt lium offerte magiſtratui puniendum, ita vt ma- giſtratus paterni deſiderii in pœna inflgenda ralionem habe- ant. l. z.C. de pat. poteſt. Qua in re humanum erit Diui Pi ex- emplum ſequi, cuius meminit Macer in I. Milites agtum.§. vl- timo. de re milic. Is deſertorem, qui à patre oblatus fuerat, in deteriotem militiam dari iuſſit, ne videretur pater ad ſuppli⸗ ciurn filium obtuliſſe. Tertiò parer filium vendere poteſt propter famem& ne- ceſſiratem, hucque pertinet titul. C. de patr. qui filios ſuos diſtra. Quod tamen indiſtincte olim permiſſum erat ex qua- cunque cauſa, vt ſcribit Dionyſius lib. 2. Abdicatio autem nuicere Romanoiure, vr ait Dioclet. non probatur. l. abdicatio. C. de patr. poteſt. Eſt autem abdicare negare filium eſſe,& de domo abiicere, quamuis filius ſit. Exhæredatio autem aliud eſt, quia qui exhæredat non vult hæredem eſſe, ſed filium. Quidam reprebendunt hoc Diocleriani reſcriptum,& aiunt etiam vfitatam fuiſſe ex Valerio libro quinto. Sed hoc non vult Diocletianus, non fuiſſe aliquando hanc abdicationem àA Romanis vſurpatam, ſed ait non fuiſſe comprobatam. Le- gibus autem Græcorum rata fuit, non Romanorum. Itaque nulla fic mentio eius abdicationis in libris noſtris.
Quarto pater filium vendicat, non ſimpliciter, ſed adie- cta caula, nempe propter poteſtatem quam haber in eum jare Romano, aliisque præterea actionibus vtitur pater filii nomine, de quibus alibi. l. i. de rei vendic. Quod ſi filius ſe fi- lium non eſſè dicat, non ſufficiet rei vendicatio, ſed opus erit, inquit l. O. præiudiciis. Sunt autem præiudicia, veluti cum quæritur in iudicio an quis ſit libertus an non, an ſit filius, an non. 5. præiudiciales. de act. dicitur aurem actio præiudicialis, & iudicium præiadiciale, quia aliud iudicium antecedit. Et de hac cauſa prætor extra ordinem cognoſcebat, vt patet ex titul. de variis& extraord. cognit.
quid.
Quinto obligatio ciuilis inter patrem& filium, qui eſt in
porettate„non coniiſtit.§. item inutilis. Inſtitut. de inurti. ſtipul. tamertfi naturalis obligatio contrahatur. l. fratet à fra-
oteſtatis ſoluitur. l. ſi filius. infrà
de probatio.& Inſtit. quibas modis ius pat. poteſt. ſol. Qua- propter patriam poteſtatem, quæ iuris ciuilis eſt.
—
“ 2 ſe“ uu.–²“ EEseͤ
Franc. Duareni Comment.
tre. infrade condict. indeb. Non obligantur autem ciniſitec
Sexro lis nulla inter patrem& filium eſſe poteſt. l. lis nulla. de iudic. Cum emancipato licet lis eſſe poſſic,tamen is patrerm in ius vocare non poteſt abſque prætoris permiſſu, vt dicemus infra ſub tit. de in ius vocan.„
Septimo donare cauſa mortis non poteſt filiusfam. abſ- que conſenſu patris,& nec conſentiente quidem patre teſta- mentum facere poreſt. l. qui in poteſtate, de teſtam. l. iam is. de donat. cauſ. mort. Rario quidem obſcura non eſt, quia te- ſtamenti factio iuris publici eſt: quare aliquis non poteſt fa- cere teſtamentum priuata perſona volente& conſcutiente, veluti ſeruus domino, vel filius patre conſentiente,& permit- tente teſtamentum faeere non poteſt propter publicam vtili tatem ſeu publicum intereſſe, quæ ratio ceſſat in donatione cauſa mortis..
Octauo, matrimonium ſine conſenſu patris contrahere nõ poreſt.§.1. Inſtit. de nupt. Nono, ex mutuo non obligatur filiusfamil. quamuis ex a- liis contractibus obligetur. Huc pertiner ritulus ad S. C. Ma-
cedonianum, quo iuuatur& exci it, ſi quis in eum agat.
Decimo non agic in iudicio nitt certis ex cauſſis. l. filiusfam.
infra de oblig.& actio. Sed poteſt aliquando agere filiusfam. actione in factum viilitatis cauſa. l. cum filiusfamilias, de reb. cred. vbi reſpondet Scæuola, extraordinario iudicio illi lubue- niri, idque beneficio prętoris, qui extra ordinem vtilitatis cau- ſa filiofamilias dat aliquando actionem. b Vndecimo reuerentiam, obſequium, alimenta, ſiue vt Im- per. ait, ſubſidium vitæ debet patri. l..& pen. Q. cod. tit. Sed
hæcab emancipato quoque præſtantur. vide I. I. de lib. a-
guoſc.& de obſeq. àliber. vel libert. par.vel patr. præſt.
FN TLT.„VII. L. I B. I PANDECT. „E 4D0PTIONITBSVS ET EMAN cipationibus, aliug, modis quibus patria pote- I anac,
C Av. I.
Ar ONIVNCTVS eſt hic titulus cum titulo ſu- 24ue periore, de iis qui ſunt ſui velalieniiuris,& ex eo pendet. Nam filinsfam. non ſolum natura
Quid ſit adoptio.
QDQua ſint ſpecies adoptionis. C A P. II. Oreces adoptionis duæ ſunt. Nam aut adoptamus eum, quiĩ lui iuris eſt auctorirate principis, aut eum qui filisfamilis eſt magiſtratus imperio. Prior ſpecies dicitur arrogario, poſte-
rior vero adoptio, quia ei aliud ſpecialius nomen inditum non eſt.l.i.& 2. hic. de his duabus ſpeciebus ordine dicemus& ſe-
paratim confuſionis euitandæ gratia.
De arrogatione. C A y. III.
Püdapi auctoritate, inquit Caius, adoptamus eos qui ſui iuris ſunt, quæ ſpecies adoptionis dicitur arrogatio, quia& is qui adoptat, rogatur an id fieri patiatur. I. 2. hic. quam ctymologiam Caius, vt tempori ſuo conueniemem ſecutus eſt: quo tempore poreſtas omnis in principem trans- lata erat: Niſi Pandectarum compoſitorib. hoc potius adſcri- bendum eſſe dicamus, quod hic ſolius Caii I. C. nomine& titulo legitur. Gellins tamen non per principem ait hanc ar- rogationem fieri, ſed per populum in comitiis,& Romæ tantum
doptio nonſol