*
Ven.— d b8 4 ton poteft fllius qulex èa nalcitur, legitimus eſle. l. Paulus re- tan. Pomadivt he mpore An quis ſit ciuis anperegrins. eduir Eertum eſt omnes qui in orbe ditioneque Romana all. C. ſunr, ciues Romanos eſle ex conſtitutione Imper. Antoni- dinda. ni.l. in orbe. hic. Guius conſtitutionis meminit luſtinianus tten. in Nouella 7 8. titu. vt liber. de cæte. Itaque Roma dici- tur communis eorum patria, qui ſubſunt lImperio Roma- ſcid g no. l. Roma. ad municipal. Sed ante eam conſtitutionem uis eain op ortebat eum qui Roma ortus non eſſet, ciuitate donari, etatem. vt ciuis eſſet. ſ. ciues. de incolis.1. I. ad municip. Extant quæ- auodad, dam exem pla ciuiratum eo iure donatarum. J. teinfra de cen- 1laas de. ſibus. Vtilitas autem huius iuris conſiſtit in iis, quæ ſunt iuris Romani magis quam gentium,& quæ ſunt propria ci- aiaripal. uium Romanerum. Nam& Boetius in Topic. Cicer. in- inxcon. quit, iure ciuili nihil agi„niſi inter ciues poſſe. Huius gene- , unen ris eſt patria poteſtas. Inſtitu. de par. poteſt.& l. in ſuis. de li- ber.& poſthu. Connubium. Inſti. de nupt. Cum extraneis gennitae enim& peregrinis connubium non eſt. Vlpianus titu. de e tegaſs. is qui ſunt in poteſta. videte Senec. libro 4. de benefic. tem res de teſtamenta& hæreditates. l. 1. adl. Falcid.& I. 1. C. de hæ- — V red. inſtitu. Item honores, ſuffragia& cætera, quæ inter ci- .. ues tantum aguntur. Adde ſupradictis commercium emen- eamin. di vendendique facultatem authore VIpiano in Inſtit. tit. 18. llam pa. de domi.& acquiſ. rer. Cum autem quæritur an ciuis ſit ali- .ge i. quis,& an origo paterna an materna ſpectari debeat, animad- dlaus- uertendum eſt, ſi legitimæ nuptiæ contractæ ſint, liberos pa- . trem ſequi.l. cum legitima. hic. Cum autem legitimæ non ſunt nuptiæ, ſequuntur matrem, atque ideo natus ex ciue Ro- mano,& latina, latinus naſcirur, non ciuis, vc ait VIpianus in Inſti. rit. de his qui in poteſt. Quod intellige niſi lex ſpecialis a- liud inducat, id eſt, niſi lege ſpecialiter exceptum ſit. Legem eroſcmi. autem ſpecialem vocant priuilegium, aut legem municipa- teror elt lem. Valgo autem conceptus omnino mattem ſequitur. d.
ax. dere.
l. cum legitimæ. l.lex naturæ, hic.. z.& l. eius qui. ad municip. 4, vt Ai.
Alius locus huius tituli eſt, in quo circa ſtatum perſonarum
ſokeſß na⸗ quæritur, quantum ad ordiaem& dignitatem cuiusque uuu:. Perter.„.
An quis ſit in ordine& dignitate. b ntrr, eids De ordine& dignitate alicuius, quantum ad ſtatum ur. hic. N perſonarum pertinet, quæritur hic. l. qui furere. hoc tit. in atum per⸗ qua luriſconſultus vtitur ſimilitudine hac non inelegan-
4i: ve non amittit dominium, qui furere iscipit, ira nec qui magiſtratum„aut 4 guitarem habet, ſed ad nouos ho- nores prouehi non poteſt, vt arguitur exl. 1.§. quamuis. de luſts nu- poſtulan. 3 ſeprmo 1 b 90 nene 1 N 1 1 1. 8 V I. IL 1 B. J. 1. Jben PANDEC T. zlere qul⸗ Doonyſio Hu De ils qui ſunt ſai vel alieni iuris. tnss valt ngnß 18 S de pollhu.„an CA v. . proun„. m legi un- maini 44 albetwti eennn. D ſtatum perſonarum quoque pertinet locus berorué. ule
doquone 1 J 20 luſtinia- ,devel— n yrulẽ- it. de ꝛdi i mu-
9 de iis qui ſunt ſui vel alieni iuris. Supradi- 4 ctis igitur diuiſionibus hæc adiicienda eſt. Quidam ſunt ſui iuris, alii ſunt alieno iuri ſub-
— cupta ex es EWNiecti.l..hic. Videamus primum de lis qui alie- mapus hobi nu no iuri lubiecti ſunt. 8 immuräll Alieno iuri fubiecti ſunt ſerui, qui ſunt in dominorum 15 ptetelea poteſtate iure gentium. l.hic. Qu* poteſtas olim fuit vitæ mnodo& necis, ſed diminuta& temperata eſt conſtitutionibus 1 te, Kc. mſanir principum propter nimiam quorundam dominorum ſæ- a uum crudeliæ uitiam,& crudelitatem in ſuos ſeruos, qualis fuit Vedius 998 6es. hPollio, qui ſeruos ſuos immaniter in viuarium coniiciebat murenas ſaginaturus. Seneca libro 1. de Clementia. cap. 18. Qualis etiam fuit lulius Sabinus, aut Vmbricia matrona, lh V quorum meminit Vlpianus in l. 2. huius titu. Hic lulius Sa- binus, quoniam immaniter in ſeruos ſæuiebat, dedit occa- jer ſionem huic tam ſanctæ conſtitutioni. Extat& Adriani a- imcs, G lia quædam conſtitutio, de qua meminit Spartianus. Olim coucesie, ædes ſacræ erant auoddam quaſi aſylum ſeruis:& vt Euri- ocepli d0 arut . el, ma 908
In Tit. VIde iis qui ſunt ſui velalie iuri.
dei inducum eſtin Galliam, immutatum fait.
ſens eſſe auis intelligitur, niſi conſtiterit eum
11 pides ait, ſicut ſaxa& luſtra ferarum ſunt& cubilia& pet- fugia, ita arx deorum& ſtatuæ Priacipum ſcruorum erant perfugia: Hactenus de ſernis. Alieno quoque iuri ſubiecti ſunt kiliffamilias, id eſt„ libe⸗ riexiuſtis nupiiis procreati. l. tert.& quart. hic,&e Inſtitut. de pat: poteſt. Nam filius iure Romano in patria poteſtate eſt, eſtque hoc ius proprium cinium Komanorum in liberos. In- ſtitu. de patr. poteſta. dicta l. 3. non quod apnd cæteras gen- tes liberis parentes non imperent& præſiut, ſed quod ralem poteſtatem non habeant, qualem Romani in liberos. Iuſti⸗ tur. de patria poteſt. Nam naturale eſt,& communc omni- um gentium; vt lberi parentibus obtemperent. l. Veluti. lu- pra de iuſtitia& iur. Imperat enim paterfamilias in domo ta- miliaque ſua, ſeruis aœrνu, filiis Bar, vxori τιακέν,
vr Ariſtoteles ait libro 2. Politic. qui hæc tria Iwperii gene-
ra eleganter deſcribit. Hinc Plinius in Panegyrico: Lex,in- quit, naturæ ſemper in ditione parentum liberos eſſe iuſſit. Sed huic iuri naruræ Romani multa adiecerunt;, quo magis allicerent ciues ſuos ad liberorum procreationem. Paren- tum, inquit Seneca, conditionem ſacrauimus, quſa expedis= bat liberos tolli,& liberis ciuibus ciuitates tepleri, libro ſe- cundo, de bene ficiis. capite 1. Et quamuis dubitet Piony- ſius libro ſecundo, an moribus receprum fuerit ab initio hoc ius, an lege aliqua potius introductum vſque ad hoe tempus firmum permanſerit, tamen hic Vlpianus diſerte ait, moribus receptum fuiſſe. inl. patre. hic. Ex his quæ diximus conſequi videtur,& hæe fuit quorundam opinio, Gallos non habere filios in poteſtate: quod quidem accipi poteſt, vrnon eam poteſtatem habeant in filios quam Romani, ſed cerram quandam& propriam, quæ moribus ecrum recepta ſit. Certe Ialius Cæſar, libro ſexto Commentariorum de bello Gallico ſcribit, eos viræ,& necis poteſtatem in hberos& v-
Gallord F2 7 7„ 58 Fr A 923
liberer.
xores habuiſſe, his verbis: Viti in vxores ſicuti in Mberos,
vitæ neciſque poteſtatem habent. Et id quidem exiſtimo verum fuiſſe co tempore, ſed ex quo lumen Chriſtianæ fi-
ximus de filiis, ad nepores, pronepotes& alios deincops pertiner. Auus enim paternus nepotes in poteſtate habet non minus quam filios. dictal. 4. hic. Nepotes ſane mortuo
auo recidunt in poteſtatem patris niſi pater ab auo emanci-
patus fuerit. l. ĩ. hic.&§. I. quibus modis ius patr. poteſta. 0¹. Item nepos quem pater gradu præcedit, mortuo patre eff- citur ſuus hæres ipſi auo, inque locum patris ſuccedit. Idem eſt et ſi pater libertatem, aut ciuitatem amiſerit. l. ſi qua pœna. 7. D. de his qui ſui velalie. iur ſunt. Nec vero quicquam re⸗ fert an filius miles ſit necne, vt in poteſtate patris eſſe dicatur- l. ſi maritus. C. de pat. poteſta.§. filiusfamilias. Inſtitu. quibus modis ius patr. poteſta. ſol. nam remanet in pote ſtate patris aut aui. habetur tamen nonnunquam filiusfamilias miles pro patrefamilias.
QMarirur de eo cuĩus pater captus eſt ab hoſtibus,& ve- rius eſt, cum pendeat ius liberorum, propter ius poſtliminii, interim filium ſui iuris eſſe, quem pater in ſua poteſtate ha- bere non poreſt.§. ſi ab hoſtib. Inſtit. quih. mod. ius patr. por. ſoll. vlti. C. de ſenten. paſſis. Abſurdum quippe eſſet eodemn tempore eum nec ſuiiuris, nec in poteſtate patris eſſe. His
Quod di
ita explicatis animaduertendũ eſt, cum quæritur an quis ſit
filiusfamilias, duo ſpectanda eſſe. Primum an filius, fecun- dum, an ſit in poteſtate. An autem quis ſit filius alicuius nec ne, facti quæſtio eſt,& omnino ex probatione pendet. Et filium alicuius definimus eum, qui ex vxore cius naſcitur. ¹ filium. hic. Pater enim is eſt quem demonſtrant nuptiæ. ¹. quia ſemper. de in ius vocan. Er tamen opus eſt coniecturis, vt docet Vlpianus, veluti ſi maritus abſens fuerit, vel mor- bo diuturno impeditus. Qua dere vide nobile exemplum apud Xenophontem libro 3. Rerum Græcar. de Ægide,& Ageſilao. Prodeſt& ad fidem faciendam ſententia, qua pro= nuntiatum eſſet filium eſſe. argumento l. ingenunm. ſu- pra de ſtatu hom. Sententia tamen de alimentis præiudi- cium non facit ipſi veritati. penult. hic.& l. ſi quis a liberis: §. ſi vel Harens deſche agnoſco d. An quis ſit in poteſtate pa- tris, in facto etiam plerunq; conſiſtit. l. 1. C. de pat. poteſt.& d. l.ingenuũ. ſupra de ſtatu hom. Et ſemper in poteſtate præ⸗
berurul eſſs