—————
4
hac scena passim quaerimus, num hoc et illud nomen et vocabulum genninum sit, non respi- ciendum est, num hoc, de quo quaeritur, opificum genus alibi memoretur, sed, num de hoc genere mundi muliebris alibi legatur. Opificem peculiarem huius et illius generis comicus pas- sim ipse finxit, uti statuendum puto de cerinariis, de flammariis, sicuti legendum videtur, de semizonariis, de diabathrariis. Nam colore ceram et flammam imitante inficiebantur vestes, nec tamen peculiares hi erant infectores; semicinctia et diabathra mulieres gestabant, nec tamen pe- culiares eorum necessarii erant opifices. Violarius tamen infector vere commemoratur in in- scriptione, de qua mentionem habemus Forcellini lexico.
Haec habui, de quibus, antequam ad singula transirem, in universum monerem; eaque commemoranda putavi, ut penitius et accuratius ipsa scena intelligi possit. Verbo mofeo, quando- cunque codicum et librorum MSS. mentionem feci, ubique ante oculos me habuisse notas cri- ticas, quibus Pareus in edit. Pl. 1619 lectiones codicum Palatt. et veteris codicis communicavit.
Megadorus, qui uxorem ducere statuit Euclionis pauperrimi simulque avarissimi filiam, cum Euclio filiam despondisset, abierat in forum, ut pararet emeretque, quae ad nuptias illico faciendas necessaria sunt. Ex foro nunc redit in scenam, cum Euclio auri ollam tectius sub veste tenens simul in scena versatur nec tamen Megadoro in conspectum se dat. Sic Euclione audiente Megadorus de consilio suo loqui incipit indotatam ducendi exponitque, quae oriantur commoda, si quis indotatam duxerit. Tum invehitur in matronarum luxum sumtumque, qui tempore suo in immeusum fere invaluerit; id quod non uno loco et ratione fecit poeta, sed, quod animadverti velim, bis ad eandem rem redit. Primum de ipso luxu muliebri dicit vss. 19— 28, ubi satis eleganter matrona ipsa inducitur loquens; aurum purpuramque aliaque a marito suo sibi iure dari postulat. Deinde a versu 33 usque ad finem opifices recenset artificesque, qui, ut pecunia sibi debita detur, iam in mariti aedes veniunt. Ceterum de die certo hic cogitandum est, quo cum pecunia solvenda esset, venire solebant, quibuscunque pecunia a patre familias debe- batur. Num fortasse de calendis singulorum mensium cogitare licet, quo foeuera erant danda?
Primi tres versus ab aliis aliter et leguntur et iunguntur. Vulgatam tuentur codd. MSS., V. C., quem Pareus nominat, et Palatt. I, 2, 4, 6: Narravi amicis multis consilium meum De conditione hac Euclionis filiam Laudant; sapienter factum et consilio bono. OQui nuper ediderunt fabulam, Bothius, Goellerus, Weisius, mutant versum 2 scribentes De condi- tione hao Euclionis filige, ut Laudant per se dicatur, neutraliter, quod dicunt grammatici. Conditio, quod vocabulum de coniugio haud raro scriptum legitur, iungi solet cum genitivo mu- lieris, quacum coniugium est, ut apud Livium 3, 45 legimus conditionem filize quaerendam esse; einsdemmodi formula ista est solemnis de repudio: condilione tui non utor. Verun- tamen codicum nullus habet Rliae, deinde cum filia adhuc ne verbum quidem fecit Megadorus, et tandem frequenter apud Plautum verba haec conditio leguntur Aulul. 2, 2, 60; Stich. 1, 1, 44; Trinumm. 2, 4, 54 et 81; adde Terentium Phorm. 4, I, 13, genitivo non addito. Quidni ergo servemus vulgatam? Verba Euclionis filiam Laudant equidem iungenda cen- seo; sequuntur verba sapienter factum et oonsilio bono, in quibus cum Goellero orationem, quam obliquam dicunt, amicorum inesse puto, quam cum probet ipse Megadorus, seqq. addit causam, particula zaurn usus.
De dotatis et indotatis uxoribus dum loquitur Megadorus, haud dubie Graecos quosdan scriptores ante oculos habuit Plautus, quale fragmentum exhibet Meineke V. C. in fragmentis Menandri pag. 116.
———————ö—