Non: fiat

laici non n, tamen raedicare eo iudieio ambone dadie jn notitatem, ¹: ergo a m tamen ebite in- atur quia per sue-

peen, hat n armen, henden; n eynem darnach tiet vnd grosser riet vnd 80 geet macione ft antea dus ob- jcorum signum ze etc. artibus s lyci iuitate

itis et cogni- nicione re cau- octrina primo bus ac aposto- n coh- gellanis 20nCOTS

——

ð

— 307—

cum religiosis esset eos humiliter informando dirigendo rogando, vt velint audire peccata secundum ordinem prae- ceptorum, Quia demonstracio„propter quid“ pocior est demonstracione„quia est.“ quia cerciorem et firmiorem scienciam generat, quia taliter procedendo procederetur a causa et principijs ad effectus id est peccata mortalia et nota causalitatis exprimeretur. Similiter vt rectores scolarum inducerent vt suos precepta docerent etc. ¹).

Item plures alie fuerunt excusaciones, que me retra- xerunt ac suspenderunt a particulari doctrina decalogi etc. [24b] Quia facilem formam docendi ignoraui.

Quia in particulari praecepta non intellexi.

Quia in facilem reductionem quasi omnium peccatorum mortatium contra praecepta non sciui. e—

Quia non seruaui ideo obticui, vnde opor- tet doctorem esse irreprehensibilem; turpe est doctori ²).

Quia praesumpsi laycos intelligere praecepta, cum tamen nonum et decimum ignorant.

Quia nolui videri de negligencia.

Quia delectabar in rara subtili speculativa

Excusaciones. materia ac noua et allegacione alte scripture, vt viderer literatus magnus et notabilis.

Quia delectabar in opinionibus doctorum, vnde narracio seu recitatio opinionum doctorum in ambone facit subditos debiles in fide, cum directione pertinet ad scolas.

Quia repulissem subditos a me et ex con- sequenti obulos.

Quia tempore mei capellanatus non dedu- xissem ad effectum, quare ergo meis laboribus debuissem alijs futuris praefuisse et mihi in obulis dampnum intulisse.

Quia oportuit successiue studere, quia nullum violentum perpetuum.

Quia non habui manifestacionem gracie do- cendi, quamuis tamen praedicandi.

²) In die Schulen hat der Dekalog schnell Eingang gefunden, freilich nicht als religiöser Lehr-, sondern als Lesestoff, vgl. z. B. Joh. Müller, Quellenschriften u. Gesch. des deutschsprachl. Unterrichts. Gotha 1882, S. 329 ff.

²) Die letzten Worte Citat aus: Catonis disticha de moribus ad filium; neueste Ausgabe von Ferd. Hauthal, Berlin, 1869. Dort Buch 1,

Dist. 30: Quae culpare soles, ea tu ne feceris ipse: Turpe est doctori, cum culpa redarguit ipsum.

20*