Xprinatos., Ocurator.C.
ituondz lus 0 IV.
0 Auguſta. rullle AMae- u, K&penes Spanianus uratum, d coconfllo, enti, quem lone.aque dionemha- dequeſttes, rrum perid- aſtiwillent. a. hic. Item agiſttatum qua ſpecur- iſtratus Ro- , ciuitatum funt diſtia-
10 E
one
.
*
Ideus fatis indicat Nigrum imperatorem huius iuris aucto- rem fuiſſe.Sed quid dicemus; fi eadem prouincia ſub duobus Præſidibus conſtituta eſt, vt Germania, aur Myſia? Martianus ait, cum, qui ex altera prouincia ortus eſt; in altera aſſidere
Olle. l. 3. hic. Hinc etiam exiſtit quæſtio, an in conſilio cura-
toris Reip-ſiue ciuitatis alicuius, vir eiuſdem ciuitatis aſſidere
offit: videtur enim eadem ratio, aut etiam maior, quamin
præſide prouinciæ. Sed quia publico ſalario non fruitur, id ei perwiſlum eſt. Quis enim adſq; ſalario in alienam ciuitatem iret?l. vlt. hic. Curarorũ autem huiuſmodi mentio eſt alibi, vt
inl. Imperatores. j. de pact. l.z. J. quod vi aut clã. l. ad curato-
is. j. de dam. inf.. imperatores. j. de admi. rer. ad ciui. petti. Capitolinus in Antonino: Curatores multis ciuitatibus, quo
larius ſenatorias tenderet dignitates, à ſenatu dedit. Ac de of-
ficio huius curatoris librum ſingularem ſcripſit VIp. ex quo lumptũ eſt c. 4. J. de decr. ab ord. fac. c. 5. j. de ope. pub. c.33.). Afaſſor de vlur. Offcium autem aſſeſſorum verlatur in conſilio dan-
ficusn.
IR
do circa ea, in quibus de iure quæritur, cuiuſmodiſunt cogni- tiones, poſtulationes,libelli, edicta, decteta, epiſtolæ. d!l. nhic. Itaque iuris ſtudioſis, id eſt, iuriſperitis hoc munus deferti ſo⸗ let(ſic enim accipiendum eſt hoc verbum inl. moris. j. de pœ. 14. J. de extraor. co.& apud Sueto. in Nero.) ſed& anriquitus
magiſtratus cogebant luriſperitos ſibi aſſidere, quaſi hoc mu- nus non poſſet dctrectari, ſicut nec munus iudicand ſi aſſeſ
ſoris conſilium prauum& iniquum fuerit, erir conſultori ipſi
peſſimum. Non enim modo doli, ſed imperitiæ quoque no- mine propter temere ſibi arrogatam iuris profeſſionem aſ- ſeſſes imperiti tenentur. Eo autem tempore quo aſſident, ne-
ANCISCI DVARENIIVRECO
IN LIB. SECVNDVM DIGEST. SEVPANDECI.
n Tit. Ideiuriſdictioneéõ.. 21
gotia tractare in ſuo auditorio non poſſunt. l. pe. hic, ac ne in alieno quidem aduocarionis officio vti. l. vli. C. eo. Salarium habent publicum, quod ipſis præbetur à Præſdibus. l.I. C. eo. De eore
Nouel. 7. de mand. prin. Spartianus in Nigro: Addidit conſi- Ialario.
liariis ſalaria, ne eos grauarent quibus alliderent, dicens iudi- cem nec dare debere, nec accipere. Lampridius in Alexandto: Iadex
Aſſeſſoribus ſalaria inſtituit: quamuis dixerit eos eſſe promo- 22s dars uendos, quiper ſe Remp. gerere poſlent, non per aſſeſſores. ceure Inde nata eſt quæſtio apud Papin. tractata in l. diem functo. hic.l. ſed addes.§. vlt. J. loca. Legatus Caſaris, ſiue præſes pro- uinciæ aſſeſſoribus ſalarium annuum præſtituit. F inita eſt e- jus adminiſtratio ante annum: an reſidui etiam temporis ſala- rium ipſis præſtari debeat, quæritur? Videtur. n. ſatis eſle, ſi
pro portionete mporis, quoaſſederunt, iplis ſoluatur, argl.
⸗*
fructus. ifta folu. matr. Sed Papinianus contra reſpondit. Non enim, inquit, per eos ſtetit, quominus operam ſuam prę- ſtarent, ſed per mottem legati. d.l. ſed addes.§. vlt. infra loca. Diuerſum ius in eo ſeruatur, qui ante tempus ſucceſſorem ac- cepit, quamuis ne hoc quidem caſu per aſſe ſlores ſteterit. d. I. diem functo. hic. quia viderur hoc inter eos actum ab initio, vr tãdiu ſalario annuo fruerentur, donec ſucceſſor à Priaci- pe datus eſſet. Solebant enim principes arbitrio ſuo magiſtra- tibus ſucceſſores dare. Capirolinus in Antonino: Succeſſo- rem bono iudici viuenti nulli dedit, niſi Orphito Præfecto vrbi, ſed petenti. Lampridius in Alexandro: Sivnquam alicui üelonu ucceſſorem dedit, ſemper illud addidit; gratias ti- iagit Reſp. eumque muneratus eſt ita, vt priuatus pro loco
ſuo poſſet honeſte viuere. N
METHODICA ENARRATIO. TIT IDEIVRISDIGCTIONB. Quid ſit juriſdictio,&de homonymia huius verbi, ex quaplerique errores naſci ſolent. C A. 1
— E hac nobiliſſima parte iuris ciuilis quid b
—
N Kentiam poſt tot alios,& veteres,& no- Waaos ſcriptores, iam ſæpe alibi teſt tus 3 ium, ac præſertim in lib. 1. Diſput.& in 4 N ibello quem inſcripſi, de luriſdictione 18 FE imperio. Sed inſtituti noſtri ratio
on ſinit nosrem tantam nunc tranſi-
Perrher Shre„de qua vix vnquam ita dictum fue- rit, vt latis explicata videatur. Ac eo breuior futura hic eſt no- ſtra diſputatio, quodex eiſdem ſcriptis noſtris, quæ iam edita ſunt, poterit lector ſtudioſus aſſumere quæ hic à nobis omiſ- ſafuerint. Vt igitur ad rem veniamus, Iuriſdictio nomen ge- neris eſt, ac ſpeciei, ſicut adoptio.l. de ado. General ter acci- pitur pro omni cognitione, pronun tiatione, decrero in qua-
. 8 8 8* *,
cunque cauſa, ſiue ea ſit ciuilis, ſiue criminalis. Quo ſenſunon
diſtinguitur ab imperio: quinimo imperio vtens magiſtratus,
juriſdictionem exercere dicitur. l.1. ſupra de off eius. Nec ve-
ro diſtinguitur à cognitione: nam cognoſcens etiam Prætor dicitur ius dicere, aut iuriſdictionem exercere. l. ſi idem, hic.
Pompon. in 1. 2. de orig. iur. Decem inquit,& octo Prætores
in ciuitate ius dicunt. Et Vlpi. in I. 1. J. ge extraor. cog. ait, Præ-
ſidem ius dicere pręceptorib. liberalium artium,& aliis huiuf- modiperſonis, cumextra ordinem cognoſcit de mercede,&.
honorario, quod eis debetur. Sed& Suet. in Clau. cognitio-
nem extraordinariam de fideicommiſſis, iuriſdictionem vo- cat: cum tamen prætor fideicõmiſſarius iudices non daret, vt poſtea dicemus. Quoties igitur quis auctoritate publĩca a- liquid ſtatuit, quod adius,& iuſtitiam pertineat, ius dicit. Nec refert iuſte, an ſecus. quandoquidem hæc cõſuetudo loquen- di adid refertur, quod magiſtratum facere conuenit. l. pe. de iuſt.& iur. Hinc actus legitimi, manumiſſio, emãcipario, ado- ptio, ad iuriſdictionẽ pertinere dicuntur. l. z. de off. proconſ. &leg. Altera ſignificatio huius verbi ſpecialis eſt, lecundum
quam iuriſdictio diſtinguitur ab imperio.l. imperium. l. iube-
re. Nam poteſtas animaduerten di in facinoroſos homines,
imperium dicitur, non iuriſdictio. d.l. imperium. Ex quo ap- paret iuriſdictionem in cauſis tantum priuatis,& pecuniatiis
verſari: id quod etiam vulgo receptum eſt.
Cur apud Vipianum luriſdictio dicatur eſſe iudicus Jandi li⸗ ceniia, C cur aliter inſcribatur titulus, de iuriſci- ctione in Digeſtis, qudmin Codice Iuſtiniani. 2 Mmur pleriq;, nec ſatis aſſequi poſſunt, propter igno- Lrationem antiquitatis, quod Vlp. ait iuriſdictionem eſ⸗ ſe iudicis dandi licentiam. l. imperium. hic. adeo vt paulo au- daciores nonnulli contendant legendum eſſe apud Vlp. non iudicis dandi, ſed iuris dicendi: contra fidem omnium exem- plarium. Verum hi animaduertere debuerunt᷑, ad morem pri- ſcum,& ſui temporis reſpexiſſe Vlpianum: quo tempore Pre- tores& alij ſimiles magiſtratus iudicia& iudices dare in cau- ſis prinatis,& pecuniarus, magis quam indicare ſolebant. Qua ratis ne idem Vlp. docete volens quam late pateat ius dicentis officium, ait eum poſſe iudices litigantib. dare, necvllam co- gnititionis, aut iudicationis mentionem facit. Ieg.. hic. Hinc auriſdictio Acognitione ſeparatur apud Suet. in Nero.& apud noſtros quoq; auctores.Iudices enim dati à Prętore cognicio- nem habent, iuriſdictionem non habent. lait prætor. J. Iere iud.l. notionem. j. de verb. ſig. Cætera argumenta, quæ hu- ias reiconfirmandæ gratia alibi addaximus in J.iuriſgentium, de pact. in diſp. Anni. in Apol. de iuriſd. quia ſuperuacanei e ſet ea repetere, nunc omittimus. Non inficiamur tamen præ- torem aliquando cognouiſſe in cauſis priuatis: ſed extraordi- naria huiuſmodi cognitio dicitur à Iuriſconfultis, quod cõtra ſolitum morem id fieret: vt exempli gratia, cum profeſſores liberalium ſtudiorum mercedem petunt. l.. infra de extraor. cogn. cum pater filium, quem habet in poteſtate ſua petit. l. 1. infra de rei vin. id enim cauſæ ac petſonæ fauor exigit. In ablentes quoque, cum quib. acceptum non erat iudiciũ, pro- pter abſentiam pronuntiabat Prætor ipſe, poſtquam edictis propoſitis eos vocauerat. l. ſi prætor. 75. l. ad perẽptoriũ. 68. infra de iudi. Præterea in reſtitutione in integrum cognitio- nem aliquam adhibebat.I. quod ſi minor.§.vl.infra de minor.