—

uνναιονσσα in auxilium vocant, opinantes, quum particula öre causae magis quam consilii rationem habeat, locum explicatu esse faciliorem, remque ita obiter tractant, ut eam acu non tangant.*) Vehementer enim errant, qui censent, notionis particulae évæ apud Marcum immutatione loco opem esse ferendam. Christus enim in utroque tum Matthaei tum Marci loco quandam lesaiae prophetiam ante oculos habuit, quae VI, 9. 10 hunc in modum est dicta:„dixit(lehova prophetae): vade et dices populo huic: audite audientes et nolite intelligere: et videte visionem et nolite cognoscere. Excaeca cor populi huius et aures eius aggrava et oculos eius claude: ne forte videat oculis suis et auribus suis audiat et corde suo intelligat, et conver- tatur et sanem eum.“ Eandem sequamur necesse est explicandi viam, quam, si reliquas Veteris Testa- menti prophetias in Iesu Christi effatis saepissime obvias recte interpretari voluerimus, non poterimus non ingredi. d Quaecunque enim a lesu Christo, regni coelestis in terris conditore, ut hoc et inchoaretur et proferretur, sunt vel facta, vel dicta, vel tolerata, non casu quodam et forte evenerunt, sed secundum Dei voluntatem et ex divino acciderunt consilio. Conf. Act. Apost. III, 18. Cuius rei testes habemus Veteris Testamenti libros, qui dicuntur canonici, in quibus quae ad Messiae futuri vitam, doctrinam, inaugurationem, eiusque instituta, perpessionem, mortem, resurrectionem et adscensum in coelum spectarent, tum effatis vel vaticiniis, tum typis hoc est signis quibusdam ante sunt constituta et praedicta. Quae quidem instituta et vaticinia quum arte quadam componuntur et traduntur, lꝓꝙologiae et theologide prophelicae nomine feruntur. De arctissimo igitur illo vinculo, quod inter Veteris et Novi Testamenti rationes sacras ad regnum Mes- sianum perlinentes intercedit, sibi quisque Christo fidem habens ita persuasit, ut divinam hanc oeconomiam in opere salutari conspicuam semper habeat ante oculos necesse sit. Hanc vero divini consilii a lesu Christo hominibus patefacti rationem teleologiae nomine nuncupare solent theologi, de qua hoc loco non est cur amplius loquamur. Plura legere de hac re cupientem adire iubemus: Baumgarlen-Crusius theol. Bibl. p. 272; Tholuck Ausleg. d. Brief. an d. Röm. 3. Aufl. p. 375 seq.; Anonymus Ob die Partikel luc im N. T.&aασνς gebraucht werde, im Neuen krit. Journal d. theol. Litteratur von Winer und Engel- hardt, Vol. IV. Fasc. 4 p. 413 seq.; Meyer im Kommentar üb. d. N. T. Evang. Marc. p. 183., Evangel. loh. p. 69. 129; Winer in d. Grammat. d. N. T. Sprachidioms. 6. Aufl. Leipz. 1855. p. 406 seq. Atque etiam nos ante hos octo annos de eadem re uberius egimus: Zur Kenntniss der N. T. Gräcität im Wetz- larer Herbstprogramm 1850. p. 18 et im Griech.-Deutsch. Wörterbuch z. N. T. Edit. sec. Giess. 1858. S. V. 1vGα.

Illorum autem vaticiniorum, quae eo consilio, ut Novi Foederis aevo rata fierent, antiquissimis iam

Veteris Testamenti temporibus Iudaeorum gratia in lucem sunt edita, accuratissimam quo fieri potuit modo Christus habuit rationem. Id ex annunciationibus intelligimus, quibus, quoties vaticinium aliquod exbpletur, Christus usus est his expressis verbis:"wα ναmνι τοωρ, vel ro εꝙνρμμενο, vel 10 6 ν, vel 6 A„%„εꝓνρᷣuννεᷣ, aut lua ν̈ασνααα‿—ννμαςd, aut rre erννιαινπ τ εν1sv. Naulla igitur res,

*) Instar omnium Kuinoel citetur, qui ad l. l. Matthaei in Commentario suo in Libros N. T. Vol. I, P. 398 haec habet: ⁴ zοννσο ν ααα%ε. 427. Itaque illas ipsas doctrinas de natura et indole Messiani parabolarum integumentis involvo, ut excitentur mentis nervos intendere, ne tandem priventur omni doctrinae divinae scientia, sed in ea quantum pos- sint proficiant.