— ½—

duos senatores interficit 16). Caesar maxima ira incensus cohortes praetorias militibus seditiosis immittere voluit; mutato autem consilio, dum milites in suburbana venissent, rem differre commodissimum esse statuit. Arma praeter gladium deponere iussos quum in urbem admisisset, pauca sed gravia verba loquutus est, quibus omnium mentes conversae sunt; ne tamen novum concitarent tumultum, ferocissimum quemque statim media eiusdem anni hieme ex Italia in Africam secum duxit ¹⁷). Ibi enim Q. Caecilius Metellus Scipio, Gn. Pompeii socer, et Juba, rex Numidarum, permagnas copias contraxerant, quarum singulis partibus etiam M. Porcius Cato, M. Petreius, L. Afranius aliique pracerant. Egregiam ac strenuam operam in hoc bello Sallustius Caesari navavit, licet una tantum res memoriae prodita sit. In Cercinam insulam quam adversarii tenebant, ut magnam frumenti copiam ibi depositam interciparet, cum parte navium missus, maxima cum sollertia et felicitate id negotium confecit 1). Devicto in atroci pugna ad Thapsum(708 a. U. c. 46 a. Chr. n.) adversariorum exercitu Caesar Numidiam Africae novae nomine in provinciae formam redegit ibique Sallustium optime de se meritum praetorem cum proconsulari imperio reliquit 1). Quo munere dum per annum 708 a. U. c. 46 a. Chr. n. fungitur, magnas sibi compara- visse divitias, et quum proximo anno Romam rediisset, rerum repetundarum accusatus, sed Caesare auctore absolutus esse traditur ²⁰).

De reliqua eius vita, quam inde a reditu ex Numidia usque ad mortem suam egit, nihil prorsus memoriae traditum est. Sunt qui censeant, iam tum tempus incidisse, quo vexationibus calumniisque fessus reliquam aetatem procul a re publica habere et ad inceptum studium regressus res gestas populi Romani carptim describere statuerit(Cat. 4, 1 et 2); alii vero putant, id demum post Caesaris caedem factum esse. Hoc exploratum mihi est, Sallustium ab illo tempore non desidiae, sed etiam porro rei publicae aut litteris, in quibus solis quietem et solatium invenire posset, se de-

16) Appian. Bell. Civ. II, 92. Kat eεε τιννννεᷣ 2αναοωανπσμιν Kpioσσον πμαεαεεςεεέναιαα πμοοςσ¶1αμχννονε 6Xiov der duε†ς‿ειμαν ei ²νι οε ρε. Cass. Dio XLII, 52: Ev Kaurei d oi eloung u⁵⁶νν, d α⁴ ε—ςσ*ν Acppixi O eοοιν⁶εκνοοο, 1τ1mχωαάκν. Obro⁴ à rν Ʒμαναάασον πιαρν νεαeν dέαέκραεααναά (ερασρσνννεσ ⁴ εασφν τ ππ Borah drασαάseιν dνπτσέεέιιαιαν) αενεαιον ια εᷣπεαννοσι dεαααmςσυσυν οαν οε⁸ m ò ν Klοαοα ες τανιν P,νμμν vεμσ, ra—Qwẽν⁵Sμεενια oi n‿υιαπν eqpεœεπναι τι αμάνm moστρο Lndεν˙οςσ †ε⁶mνμεενοοἀκαάα eννuꝭνOσι τει τννεεννυνανεανωνυν οσꝓρσινσ Borlevrds o 4¶φρηχωαν

17) Appian. Bell. Civ. II, 93 et 94. Cassius Dio XLII, 53 sqd. Caesar in oratione Quirites, non milites eos appellavit, quo significavit, iam dimissos esse a militia. Cf. Tac. Ann. I, 42.

18) Scriptor Bell. Afric. capp. 8 et 34.

19) Appian. B. C. II, 100. Kal rih eρ ενιν ꝙ1α Katoaß droren Pouαtoug 3molnoey, aενα⁷ Laλισινυον KPomσρσοσν εέμυάρα τασινασα.— Cass. Dio XLIII, 9: Kaεασισρ.. æ⁴* rοds Norαανας Aαρορν . re 10 P ieOν επιιά2,*αν τφ‿ 22σeρνοοσνα⁴ς XAGνν 1εν dοπνεαιαν, ⁸† J d†eεν τεᷣ εα †έεν tᷣr- rps—ε. Alltler a* σ⁴υονκοεᷣ πνν αα* ipmaoen dore 2α rare,obedäna, xl aοemρνννν ονοκρεσπν Oꝓpga, orε τοααναια eErern orνꝓ☚ςρς Hl mππιλν ναν επυιναρ νενρ⁵ν τνν εακσπ- ovν τειν ε&π, oOtæ ειμισαασόσσ τ% rod Aö†v. OSey el aα r μανμσα ꝓρεlmφσ π roõ Kaloανρο ᷣmν smFμἀṽrog Je ι α‿ awrov eal äyn eornAoxνσςε.— Seriptor Bell. Afric. 97: Atque ibi Orispo Sallustio pro consule cum imperio relieto, ipse(i. e. Caesar) Zama egressus Uticam se recepit.—

Cf. Declam. in Sall. c. 7. 20) Cf. Cass. Dio et Declam. in Sall. II. lI.— De ea re infra accuratius disputabo.