— 31—
camento relationis, et constituamus in xegei et analogia, cum sacramenta sint actionis; con fundamus causas formalem et finalem; fidem referamus ad sacramenti formam et dum affir- memus sacramentum, qua sacramentum nonnisi fide percipi; doceamus sacramenta tantum signa esse corumque vim tantum in significando repraesentando et figurando ponamus; confundamus sacramentorum usum cum substantia, quam eandem omnibus sacramentis et veteris et novi Testamenti communem faciamus; fingamus analogias scripturae ignotas, imo contrarias, in quibus formam sacramenti consistere dicamus etc.
Der 14. Artikel iſt auch ganz richtig.—— Ita floxi pendimus, quod hic cavillantur, nos contemnere impositionem manuum ab ipsis Apostolis et Ecclesia primitiva usurpatam; tollere ordinem inter Ecclesiae ministros et honores publicos et titulos rejicere.
Im 15. Artikel iſt kein Streit.—— Daß etliche aber hie Streit machen wollen, iſt ein geſuchtes Laſterwerk, ex eo quod solemnes festivitates et ferias sustulerimus, solum diem dominicum ob- servemus, Evangelia per totum annum certo ordine disposita removerimus, negemus fas esse habere in templis imagines, damnemus ritum usitatum circa distributionem panis et obtrude- mus sub opinione divini mandati et necessitatis fractionem eius. Die Confession redet hier vor uns und thut uns das Wort zu unſer genzlichen Endſchultigung.
Im 16. Artikel finden wir nichts, daß unſer Lehr zuwider ſei.—— Es wird aber mit den Haaren herbeigezogen, Streit zu machen, quod dicunt Herbornenses theologi(⁷) leges Mosaicas forenses in usum revocandas esse in repub. Christiana, Bezam et alios docuisse Magistratibus dandam operam, ut haereticos authoritate sua legitime judicatos capitali poena coerceant potius, quam Ecclesia detrimentum accipiat.“
Der 17. und 18. Artikel wird in allem gebilligt„—— und damit es keinen Streit mache, was vom freien Willen in civili justitia geſagt und aus Augustino citirt wird, erklären wir ſolches ex eodem Augustino de gratia ad Valentinum cap. 20, ubi ait: scriptum divinum si diligenter inspiciatur, ostendit non solum bonas hominum voluntatées(quas ipse facit ex malis et a se factas bonas, in actus bonos et in aeternam dirigit vitam) vere etiam illas, quae conservant seculi crea- turam, ita esse in Dei potestate, ut eas, quo voluerit, quando voluerit, faciat inclinari, vel ad beneficia quibusdam praestanda, vel ad poenas quibusdam ingerendas, sicut ipse judicat occul- tissimo quodam judicio sed sine dubitatione justissimo.—— Iſt derowegen ein unnötiger geſuchter Streit, den uns zumeſſen wöllen etliche, quod dicamus immutabili Dei decreto omnia fieri necessario, hominem in conversione concurrere eum gratia Dei, quod ex principiis Philosophicis oppug- nemus clarissima spiritus S. oracula nec captivemus morem in obsequium Christi etc.
Der 19. iſt ganz richtig—— und thun hievor Gott und allen wahrheitliebenden Menſchen unſere Wiederwertige Unrecht, daß ſie uns wöllen meſſen und auftringen, als ſollten wir lehren oder ja ſolle aus unſerer Lehr folgen, daß Gott ein Urſach der Sünde were. Detestamus corde et ore hanc blasphemiam et omnia dogmata, ex quibus illa necessario sequatur.
Der 20. Artikel iſt zwiſchen uns unſtreitbar, ſiehe da oben den 4. und 6. Artikel. Der 21. Artikel iſt auch richtig. Falsum vero est, quod in nostris Ecclesis aboleamus aut abominemur memoriam sanctorum: abominamur vero sanctorum statuas et dies festos honori ipsorum consecratos in duibus sitam esse ipsorum memoriam confessio non docet. Damit ſchleußt die confession die summa der Lehr, welche in unſern Kirchen zu rechtem chriſtlichen Underricht und Troſt, auch zu Beſſerung der Glaubigen gepredigt und gelehret iſt.
Und iſt aus unſer gethaner Erklärung offenbar, daß wir uns freilich ohne Scheu und einiges Weigern der Augſp. Conf. underſchreiben können und wöllen, wofern nur, wo etwa wie gedacht etwas bedenkliches vor⸗ fallet, nach Gottes Wort und chriſtlichen erkläret wird. Was ſonſten uns die clamanten fürwerfen, dadurch ſte die Leut überreden wöllen, quod œσνν distemus ab August. conf., iſt aus obiger Erzehlung offenbar, daß es lauter calumnien ſein, dann endweder uns angedichtet wird, das wir keineswegs lehren, oder es ſtreitet nicht mit der Confession und gehöret gar nit zu derſelbigen. Derowegen wir uns nach ſolcher ge⸗ thanen Erklärung mit Mund und Herzen zu der Lehr, die in dieſen 21 puncten verfaſſet iſt, bekennen; bei derſelbigen begehren wir zu ſterben und zu bleiben uud darüber Red und Antwort ahm jüngſten Tage für dem Richterſtuhl Jeſu Chriſti gegen unſere Ankläger zu geben.


