26

§. 3. Quod ut faciam, paullo- altius repetendum erit atque de enunciatorum quae sunt relativa aut interrogativa natura ac discrimine pauca breviter altingenda mihi vel perstringenda videntur omnibus satis nota. d.- d

8i quis igitur apud Livium(I. 6) invenerit: ut dii... auguriis legerent, qui nomen norae urbi daret, qui conditam imperio regeret, vel upud eundem(I. 17 extr.): adeo id gratum plebi fuit, ut, ne vieti beneficio viderentur, id modo sciscerent iuberenlque, ut se- natus decerneret, qui Romae regnaret ²⁴), vel apud Ciceronem(de sen. 4): nihil est ad- mirabilius quam quo modo(i. e. is modus, quo) mortem filii tulit, nemo erit quin videat in his enunciatis et quae sunt similia pronomen demonstrativum mente addendum esse. Praeterea in eo quod postremum posui exemplo nomen substantivum, quo prono- men relativum referendum est, transpositum pro antiquorum consuetudine ab relativo assu- mitur, unde fit ut enunciati forma interrogativae simillima evadat. Sed cavendum est ne rei imagine ac falsa specie decipiamur. Si quis enim dicat:„eννυναα τον νννννυνοιν, oi uelIet εεεεεν, nemini, opinor, relativa enunciati natura dubia videbitur; attamen trans- lato substantivo si dixerit: Tirνεοσνι, 00 HEALet He˙ εεεν ναινυ νοσ, vereor ne quis adduei possit ut interrogativum esse credat enunciatum, quod nihilominus relativum est.

§. 4. Quae commemoravi tam nota sunt atque in ludis trita, ut subfrasci mihi vide- aris quod monuerim. Non fecissem, nisi huius rei, quam ignorare discipulos dedecet, mi- rum quantum doctores oblivisci atque in explicandis græcorum seriptorum verbis immemo- res esse viderem, adeo ut isti pro interrogativis multa venditent, quæ, modo reete intelligas, relativa esse appuret. Nec contenti hoc uno errore longius progrediuntur atque eiusmodi exemplis nisi legem istam, quam supra(§. 2) commemoravi, sibi confingunt.

Afferam exempla tuoque ipsius iudicio proponam. Initium autem ab Herodoto faciam, cuius in libris hæc inveniuntur: 1).

Primum est I. 56: Merà de aura †οντιεε εσmτοοενωω᷑ů„ dr EIII„ν υero- räãroug éovreœς ogærisæo Piloug. Non uno autem nomine, qui hoc enunciatum inter- rogativum esse putent, errare mihi videntur. Etenim non illud potissimum Croeso explo- randum est, quosnam Græcorum socios sibi adiungat: id iam oraculo monitus compertum habet, quod dixit potentissimos: sed qui sint potentissimi, hoc potius quæritur. Itaque sic mecum verba intelligas:&†α νειεε 1ασταοοιιμν τον ταουε τ ν E1LhG, og de dva- rordroug tövrag ogxriανο gilou i. e. er gab sich Mühe diejenigen zu erkunden, stellte angelegentlich Nachforschungen an nach denjenigen unter den Hellenen, welche

3) Idem decernendi verbi usus apud Ciceronem invenitur(v. Nizol. vel Forcellini lex.), velut:

Crassus tres legatos decernit nec excludit Pompeium— stipendium Caesari decretum est et decem legati.