Liber Secundus 59

dicitur, quoniã mundus nil aliud eſt quaàm quinque ſimplicia corpora ſic ordinata; quare ea cognoſcere eſt mũdum cognoſcere: quo fit ut ẽt ſi A⸗ riſtoteles nuſquã in his libris ullam mundi mentionè feciſſet, liceret tamẽ dicere eos libros eſſe de mundo, nã cognoſcere ſingulorum illorum cor porũ naturas,& motus eſt cognoſcere grauia ut ſubſtantia leuibus,& hæc oĩa à rotundo corpore undique circundata, quod eſt cognoſcere mundũ. Dũmodo igitur in hunc errorẽ non labamur, ut dicamus ſimplicia corpo ra in iis libris non ut ſubiectũ, ſed ut principia cõſiderari, ut illi dicũt, nõ erramus dicendo ibi agi de mundo. Quod uerd aliqui dicũt, tractationè, quæ primo loco habetur de natura cæli, nõ eſſe propter ſe, ſed ꝑpy tracta- tionẽ de mundo, uanum eſt, quia natura cæli eſt per ſe dignisſima cognitu, ergo ꝑp ſe alicubi tractanda, ubi nã igitur, ſi nõ in eo loco? nullus igitur proceſſus datur uel cõpoſitiuus a ſimplicibus corporibus ad mundũ, uel reſolutiuus à mundo ad ſimplicia corpora. Sed quomõ procedit Ariſtote Artiſcioſa les à cælo ad mundũ, deinde a mundo ad cælũ? Dico ſeriẽ tractationis Ari ſeries tra- ſtotelis artificio plenã ẽc uult. n. agere de ſimplicibus corporibus, ideo pri Kanjonis 45 mo loco de siplici corpore cõmuniter loquitur in principio primi libri Se10s poſtea uerò de ſpeciebus, de cælo quidẽ in primo& ſecũdo, ac tãdẽ de gra uibus& leuibus in tertio& quarto; agẽs ãt de cælo, primo loco naturã cæ leſtis corporis declarat in prima parte primi libri deiĩde ad accidentũ cõſi derationẽ tranſit, horũ ãt duo erãt genera alia nãque& ſi ſolã cæli naturã inſequuntur, tamẽ in totũ mundũ redundãt, de quibus agitur in tota reli qua parte primi libri; Quòd enim finitudo molis, unitas,& æternitas, quæ ibi attribuuntur mundo, a ſola cæli natura emanẽt, quiſq; ea cõſiderans, cognoſcere facilepoteſt; ided Ariſtoteles uolens ea demonſtrare de ſubie cto adæquato, maluit ea attribuere mundo, quam cælo: ſed quoniã ſolã cæ li naturã inſequuntur, ideo eorũ tractationẽ inſerere ac cõmiſcere uoluit cũ tractatione de quinto corpore,& de his ſtatim agere poſt tractationẽ de natura cæli: poſtea uerò in ſecundo libro ſermons proſequitur de acci dentibus cæli, tranſiens ad alterum accidentiũ genus, nempe ad illa, quæ quum cæli naturam inſequantur, à cælo cũ aliis corporibus non cõmmu mcantur; neque enim dici poteſt communicari motum, quanuis. n. a cæ lo inferiora corpora moueantur in orbem, non tamen ſimplici motu; qua re ſuum ſimplicẽ motũ cũ nullo corpore cælũ cõmunicat. Quiſquis hæc, quæ diximus bene conſideret, libroſq; Ariſtotelis de cælo legat,& intelli- gat, facile cognoſcet quam uana& abſona rationi ſit hæc ſententia quòod à mundi conſideratione ad partes progredi posſimus ordine reſolutiuo, nam præter quam quod talis progreſſus non datur, non eſt etiam a' fi- ne ad ea, quæ ſunt ante finem, nam dicere cæleſtia corpora eſſe propter mundum tanquam propter finem, eſt dicere propter ſe ipſa, nam H 2