Liber Secundus 57

ſiſtit, deoq; Ariſtoteles in nulla naturalis ſcientiæ parte de toto hoc mun do egit, quũ de ſingulis partibus ordinatim agere, eaſq; oẽs cognoſcere ſit totum corporalẽ mundũ cognoſcere. De mathematicis ãt ſcientiis ac de metaphyſica clarior res eſt, in nulla enim horum gdatur tale totum ex ꝑpartibus integrantibus contlatũ, à quo doctrinæ initiũ ſumi queat; ſed cer t, atque exploratũ omnibus eſſe debet contẽplatiuas ſciẽtias initiũ ſume re ab illius totius definitione, quod totũ cõmune, ſeu totũ prædicabile di citur, quod eſt incipere à definitione ſubiecti amplisſimè ſũpti. Quoniã igi tur hic ab aduerſario confictus ordo non eſt eiuſmodi, ut eo tota ſcientia diſponi posſit, ſatis à me reprobatus uideretur, qui de ſolo ordine uniuer- ſali me loqui cum hic profeſſus sũ, tum alias in poſtremo capite ſecundi li bri de methodis. ſed ad pleniorẽ huius figmẽti reprobationẽ oſtẽdere ẽt libet, ipſũ nec in parte ulla ſciẽtiæ habere ſocũ poſſe. Duo(ut uidetur)par tiũ genera ſub præſentẽ cõſiderationẽ cadere poſſunt, tum illæ, ꝗᷓ eſſẽtiales, tum illæ, quæ integrãtes dicũtur. de eſſentialibus clara res eſt harũ. n. tra Ktatio tractationi totius nunquam eſt poſtponẽda, quoniã ſi his ignoratis de toto prius agamus, nullã eius notitiã habere poſſamus, niſi rudẽ& con fusã, ꝗa ſic principia eius interna ignorãtur; quare& eſſentiã ipſius ignora ri neceſſe ẽ,& accidẽtia,ꝗᷓ illã cõſequũtur. A toto quidẽ confuſo,& cõfuse cognito procedere ad inuenienda principia poſſumus, ſed is non eſt ordo, eſt methodus reſolutiua, quam proponit Ariſtoteles in proœmio primi libri phyſic.& quam in eodem libro ſeruat; ordo enim eſſet ſi prius de toto ipſo compoſito ageret, idq; per ſe cognoſcendum proponeretur, deinde ad declaranda principia tranſitus fieret, ita ut tractationem de principiis alia de compoſito tractatio ab ea ſeiuncta præcedecet, dice- returq; liber ille& de compoſito eſſe,& de principiis; quod quidem nec uerum eſt, nec fieri poteſt, ut demonſtrauimus. Si uerò de parti= bus ſecundum quantitatem acceptis Ioquamur, id de his dicere cogi= mur, quod nunc de mundo uniuerſo dicebamus„nulla enim tracta⸗ tio totius ſeiuncta a tractatione partium eſſe poteſt, quoniam hoc to- tum nil aliud eſt, quam partium collectio; quare ſi homogeneum ſit, non opus eſt ſeorſim de toto, ac de partibus agere, quum eiuſdem ſiat naturæ,& eiuſdem nominis: ſi uero heterogeneum, cuiuſmodi animan- tia ſunt, cognoſcendæ quidem ſunt partes ſingulæ,& dmuerſæ ſingula- rum temperies,& munia, qualis eſt Ariſtotelis tractatio in libris de parti bus animalium, ſed in omnium partium diſtincta cognitione conſiſtit e- tiam perfecta cognitio totius; ideo nullam legimus apud Ariſtotelem tra ctationem de animali toto neque ante libros de partibus, neque poſt; nã etiam in libris de hiſtoria de partibus agit, ruditer tamen,& pingui Mi- nerua. Sequuntur autem libros de partibus libri de anima, deinde illi,