Druckschrift 
Iacobi Zabarellae Patavini De Doctrinæ Ordine Apologia
Seite
49
Einzelbild herunterladen

Eiber Primus 49

autem ut addiſcant,& ſcientiam adipiſcantur, ergo ſcribentes quoque nul lum alium ſibi finem proponunt(niſi forte per accidens)quam docere,& cognitionem parere; ordineq; utuntur, ut id melius efficiant. Miror etiam cur dixerit legentium, quaſi nequeant diſciplinæ tradi, niſi ſcriptis, nec poſ ſimus etiam audiendo addiſcere, quomodo& cœci omnes,& multi uiſu præditi plura diſcunt;accidit certe& ordini,& diſciplinis ipſis, ut ſcriptæ legantur;nil autem tale in definitione ponendum eſt. Idem dicendum ar- pfarium in bitror de ordine plurium diſciplinarum inter ſe, huius. n. nulla nobis Natrer ſe diſei benda eſt, tantùm abeſt ut in definitione ordinis fieri eius mentio posſit; plinarũ di- Nos. n. in præſentia de ordine ut logico inſtrumẽto loquimur, proinde de Poſilio no co, qui cum artificio a' docente ſeruatur, ut melius ac facilius doceat: hic ratione di autẽ in eiuſdem tantum diſciplinæ partibus rite diſponendis locũ hẽt; gaa. plurium diſciplinarũ inter ſe diſpoſitio nullum ĩ ſe logicũ artificiũ habet, & abſque ulla docentis opera fieri uidetur; Dum enim quis unam diſcipli nam tradit, non reſpicit alias, ſed ſe intra illius limites continet. Videntur quidẽ illiqui diſcere uolunt,& inter hos ii tantum, qui cunctas cupiunt di ſciplinas apprehendere, hoc cenſiderare, ac de eo ſapiẽtiores cõſulere, quã prius,& quam poſterius aggredi debent; ſed hoc officit potius aduerſario,

quam proſit, ꝗa horũ aemo id reſpicit ut naturæ ordinè leruet, ſed ſolum ut à facilioribus ad diſticiliora progrediatur;: ob id primo loco dare ope conſueuerunt ſciẽtiis mathematicis, deinde naturali, poſtmodum meta phyſicæ; qui ordo neutrũ naturæ ordinẽ imitatur, res. n. mathematicæ neq; generatione et origine, neq; intẽtione ſeu ꝑfectiane primæ ſunt, ſed uidẽtur res diuinæ utroq; modo eſſe primæ ſecundum naturã; quãdoquidẽ ad alias omnes referuntur tum ut efſectrices cauſæ, tum ut finales. Videat ergo do ctisſimus iſte uir quam concinue hæc ſua definitio tradita ſit,& quam pul KeDaan- chrè conſentiant inter ſe ipſæ definitionis partes, ordinem ipſe conſiderare neerſarit. uult amplè, prout ẽt diuerſæ diſciplinæ ordinẽ inter ſe habent,& huias or- dinis communè finem eſſe uult æmulari rerum naturã,& ipſam legentium animis diſtinctè proponere; ſed quum manifeſtus in his ſit ordo naturæ, quẽ tamen in cognitione non ſequimur, ſi quidẽ contrarium in diſcendo ferua mus, quomodo eſſe hic poteſt finis illorum, qui diſciplinas ut addiſcèdas di ſponunt ſi hi naturæ ordinẽ nunquam ſeruant in diſciplinis diſcendis?pu- gnat itaq; ſecũ hæc definitio,& ſeipsã euertit quum manifeſtũ ſit liberales diſciplinas ut addiſcẽdas diſponi iuxta naturæ ordiné ſed ſolum ſecun dum ordinẽ facilioris cognitionis; idq reſpiciens Ariſtoteles diuinã ſciẽ tiã Aεπά τπ νσι inſcripſit, ãquam addiſcẽdam poſt philoſophiã naturalẽ, adde qudòd licèt liberalium diſciplinarum inter ſe aliquis ordo notari poſ ſit, tamen artes effectrices nullum inter ſe doctrinæ ordinem habent, niſi contingat ut una ab alia contineatur, quod in paucis euenire manifeſtum

G