Druckschrift 
Iacobi Zabarellae Patavini De Doctrinæ Ordine Apologia
Seite
39
Einzelbild herunterladen

Liber Primus 39

lura;ſi unum, iam habeo ig, quod uolo, ſi plura, ea uel ordinem inter ſe

abentzut non habent:ſi habent,, ergo exordium ſumitur ab uno;ſi uerò

non habent, neceſſe eſt ea tenere locum unius,& unum gradum conſtitue

re, ut elementa in grammatica ſunt tanquam unum, quia conſtituunt in

lla diſciplina primum gradum; ſic prima principia in ſcientia naturali fũt

inſtar unius; immo dicit inter illa ordinem eſſe, alio modo materia eſt prima‚alio modo prima eſt forma, ut dicitur in initio ſecundi de partibus animalium; ſed(inquit) conſueuit Ariſtoteles primo loco de materia uer-

ba facere, tanquam de priore ſecundum ordinem originis. Tandem ſic ar gumentatur, omnis ordo finem habet, ad quem dirigitur; hoc enim dem⸗*³εum. pto euaneſcit; cuiuſque autem diſciplinæ unus eſt finis, ergo de ratione or

dinis eſt ut omnia referantur ad unum: quare falſum eſt id, quod ego de

ordine reſolutiuo-dixi, eſſe in eo per accidens ut ab uno fine initium luma

tur, quum potius dicendum ſit id eſſe neceſſarium Sic etiamſinquit) mani

feſtum eſt in ordine compoſitiuo omnia ad unum finem dirigi qui in pro

œmiis ſcientiarum proponi ſolet. Nititur etiam argumenta mea ſoluere, hiedum au Primum quidem argumentatus ſum ex multarum diſciplinarum obſer- man 3 uatione, in quibus exordium ſumitur à pluribus, non ab uno, ut in ſcientia

naturali initium ſumitur à pluribus principiis,& Ariſtoteles de pluribus agendum proponit, non de uno principio. Sic in arte medica multi initiũ ſumpſerunt ab elementis, quæ ſunt plura, non unum: ſic grammaticæ ini⸗

tium ſumitur non ab una litteraſed a pluribus. Ad hoc ipſe reſpondet Sęolutio. illa plura principia fungi officio unius,& nnum gradum conſtituere;qua-

re perinde eſt ac ſi initium ſumatur ab uno, ut ante dictum eſt. Deinde id confirmaui authoritate Atiſtotelis in calce primi libri poſteriorum, ubi inquit ſcientiam eſſe unam à ſubiecto uno, ab uno principio, quum plu ra in eadem ſeientia principia eſſe posſint. Ad hoc ipſe reſpondet Ariſto Solutio. telem ibi non de iis, quæ ad ordinem, ſed de iis quæ ad unitatem ſcientiæ requiruntur, uerba facere, quare nullum inde argumentum de ordine ſu-

mi poteſt, propterea quod unitas ſcientiæ, ut eſt ſcientia,& ut eſt ordo, non idem eſt.

2.argum.

CAT VND EFCTIMVN.

In quo quedam fundamenta iaciuntur.

Hak omnia dialectice dicta eſſe cognoſcentur, facileq; euaneſcent, ſi

duo, quibus aduerſarius inniti uidetur, bene intelligantur, unũ eſt quiſ nam ſit cuiusq; diſciplinæ finis, alterum uerò quodnam ſit illud, quod to tius diſciplinæ menſura dicitur; hæc enim ab aduerſario in tota hac ſua di