b hoc ire . ybi Na. um poſlel. ddin Flo- ne edntio. tut Quod dekeuam t,vthuios dosHalo- ellecttde⸗ Teruwmi. em& No. im diriſſet ctioidelt, biecit hæc toſtet de. ddonorum cem date, rlAu, alo loqui non eineſtim- etio magis, m voculam udich dan- oobiciat, ſunt, non qnæ.infra aper auril- aſtram di- K diſtin- wicipales alldich o- terquam 11.l.4. humea, magiltra⸗ admuni- in loco. pt.Nam in danda ſdpula- Ue, quam ibleeſt leritaten haccauſs mooicipa- n illa ſunt Jictionis, a quæ 14

Itui, I.

acim lege icaglut: dutio

In Tit. Lde luriſdictione* 23

vt datio tutotis, poteſtas decernendi, de alien andis minorum

prædiis, aut de tranſactione a competunt iure magiſtratus,& more maiorum. I. 2. fupra de

Off. cius...1. infra de reb. eor. l. cum hi.. ſed nec mandare. in⸗

fra detranſact. Et lane poſſunt dici neque imperij, neque iu- riſdictionis eſſe: vt de tutoris datione expreſſum eſt inl. mu-

to.§. tutoris datio. infra de tute. Nam nonideo eompetunt

alicui, quod imperium, iuriſdictionemve habeat, ſed quod

ſpecialiter lege deferantur. Conſiſtunt tamen hæc omnia

in aliquo imperio,& poteſtate. Acvidetur magiſtratus cum

Triparti- ꝛ diuiſio

tutorem dat, aliquo imperio vti. Et quia hoc imperium lex fere defertiis, qui iuriſdictionem habent, puta prætori, vel præſidi, non male dicentur mixti imperij eſſe: detutoris ta- men datione illud dici non poteſt, quia hæc competit etiam iis, qui nullam iuriſdictionem habent. J. vbi abſunt. de tuto.& cur. dat. ab his. Vtigitur omnia paucis complectamur, quæ ad poteſtatem magiſtratuum ſpectant,& omnem ννκναμκαά•‿O‿ omittamus, tripartita diuiſione hic vtemur. Nam magiſtra- tus quædam facere poſſunt propter iuriſdictionem, quam

de magi- habenrt, cuiuſmodi hæc ſunt, iudices dare, cognoſcere de cau- hrataum ſis priuatis,&c. d.l. imperium. hic. quædam faciunt non pro-

poteſtate SA ur:ſe

Asctroue.

pter iuriſdictionem, quam habent, fed propter imperium, quod iuriſdictioni cohæret: cuiuſmodi ſunt, coercere, bono- rum poſſeſſionem date,& cetera id genus, quæ magiſtrati- bus municipalibus non competere dicuntur. d. l. imperium. Liubere. hic. l. ea quæ. infra ad municip. Alia competunt eis non propter imperium, iuriſdictionemve, quam habeant, ſed quia ſpecialiter ipſis deferantur. Huius generis eſt, pote-

limentorum. Hæc enim non

ſtas gladij quæ ideo poteſt dici neque imperij neque iuriſdi-

ctionis elle, quamuis aliquod imperium in ea verſetur. Non enim ideo quis gladij poteſtatem habet, quod imperium iu- rildictionemve habeat. Eius rei argumentum eſt, quod con- ſulhac poteſtate olim caruerit: quem tamen imperium ha- buiſſe nemo negauerit. l.2.§. exactis. de orig. iu. Eadem ratio dationis tutoris,& aliorum huiulmodi, de quibus ante dixi- mus. Sed& legitimi actus. l. actus legitimi. de re iu. ſiue(vt lu- ſtinian. vocat Nouel. 81.) legis actiones ſpecialiter quoque deferuntur certis magiſtratibus. l. 2. ſupra de offic. proconſ. Erant enim ritus quidam ſolennes legibus introducti, vt Ca-

jus Iureconſ. oſtendit,& Boethius in Topica Cic. ex quibus

ritibus ſi quid mutatum eſſet, ſiue aliis verbis vtendo, ſiue perſonam vnam loco alteriur fubſtituendo, à forma& ſolen- nitate receſſum videbatur. Facultatem iudicis dandi, ſunt qui in hunc numerum referant: ſed hi falluntur, meo iudicio.

Nam etſi lege lata Proconſuli hoc ius conceſſum ſit. l. cum

prætor. infra de iudic. non tamen ſpecialiter id ei conceſſit lex: ſed vt, quæ magiſtratibus vrbis Romæ coperebant, iure magiſtratus ſui, in ipſum transferrẽtur. Nec dubitandum eſt,

quin pleraque competant iure magiſtratus, quæ lege aliqua

attribuuntur magiſtrarui. l.& quia. hic. Cuius rei exem plum

eſt apud Cornelium Tacitum lib. 1 2. cum ait, Diuum Augu-

gaſtum apud eos, qui Ægypto præſiderẽr, permiſiſſe lege agi. b C 4 2. VI. b

—

III. Præcipuum magiſtratus officium conſiſtit in iudiclis, iudicibuſque dandis. l. I. l. imperium. hic. Adde& incogno- ſcendo quoque verſari, camet ſi priſcis temporibus raro magi- ſtratus cognoſcerent, vt ante diximus. Magiſttatus autem, qui judicis dandi ius habet, iudicare etiam iubet, cogitque iudi- cem à ſe darum.l. eum qui. hic. l. vlt.§. iudicandi. infra de mu- ne.& honor.— IIlI. Animaduertunt magiſtratus in facinoroſos homines: nempe hi, quimerum imperium habent, de quo ſupra dixi- mus. l. imperium. hic.

V. Videndum eſt magiſtratui, qui præeſt iuriſdictioni, ne ſibi, aut ſuis ius dicat: id eſt, vxori, liberis,&c. leg. qui iuriſdi- ctioni. hic. An autem poſſit patrem filio, aut filium patri in- dicem dare, olim quæſitum fuit? Er videbatur non poſſe: quo- niam in cauſa propria non poteſt quiſquam iudex eſſe. I. pen. infra de arb. videturque cauſa eadem patris& filij eſle: quia pro vna& eadem perſonahabentur. l. vltim. C. de impub.& aliis ſubſt. Sed tamen obtinuit, iudicem dari poſſe. l. in priua- tis. infra de iudi. eademque caula eſt arbitrij compromiſſa- rij.l. quinetiam. 6. infra de arbit. Nam etſi negotium priaa- tum ſit, in quo iudex datur, tamen iudicare munus publicum eſt. dict. l. in priuatis. ac in muneribus publicis non ſequitur filius ius poteſtatis. l. nam quod. ad Trebel. Et quamuis nul- la ratio iuris impediat, ne pater filio, aut filius patri iudex de- tur:tamen ſi aduerſarius eum ſibi ſuſpectum contendar, eum

reiicere ac recuſare poterit. Id enim Romano iure conſtitu-

tum eſt de iudice dato, in l.apertiſſimi. C. de iudi. De magiſtra- tibus nihil expreſſum reperio, nec atbitror antiquitus ob ſu- ſpicionem reiici ſolere, quamuis in cauſa liberorum ſuorum, & aliorum, quos ſecum habent, ius dicere prohibeantur. dict.

I. qui iuriſdictioni. hic. Et extat Juſtiniani Nouella 86. qua

cautum eſt, ſuſpicionis diluendæ cauſa ſocium magiſtra- rum adiungendum eſſe. auth. ſi vero contigerit. Cod. de iu- dic. VI. Magiſtratus ius non dicit in eum, qui maior vel æqualis ſit, niſi ſe illius ſubiecerit iuriſdictioni. l. eſt receptum. hic. 14. infra de arb. l. ille à quo. infra ad Trebel.. VII. Magiſtratus lupra iuriſdictionem ſuam non poteſt ius dicere. I. vltim. hic. Quod variis exemplis oſtendi poteſt, vt puta, cum definita, circumſcriptaque eſt eius poteſtas, vt de certis rebus ius dicat: cuiuſmodi erant Romæ prætor tute- laris, pretor fideicommilſarius, item prætor vrbanus, qui præ- erat iurildictioni,& is, qui capitalia iudicia exercebat. San- citum enim fuit his verbis: Supra hanc iuriſdictionem hi ius non dixerint. Quod eſt accipiendum, niſi ſponte ſua eum a- dierint litigatores,& ſe ſubiecerint eius iuriſdictioni. J. 1. in- fra de iudi. idque ſine etrore, qui conſenſum excludic. l. ſi pet errorem. hic. l. 2. infra de iudi. Quid ſi conuenerir inter liti- gatores, vt prætorem aliquem adeant,& priuſquam adea- tur, murata voluntas fuerir? Africanus ſcribit, neminem compelli eiuſmodi conuentioni ſtare. I. ſi conne nerit. hic. Sed cum luſtinianus animaduerteret, hoc pactum nec le- gibus nec bonis moribus eſſe contrarium: conſtitutionem edidit, qua cautum eſt, huiuſmodi pacta ſeruanda elle. Ea eſt l. pen. Cod. de pact. quæ conſtitutio poſt primam Codi- cis edicionem facta eſt,& compoſitis iam Pandectis Codi- ci inſerta: vr dubium non ſit, quin ea ius antiquum emendari potuerit. 8 Aliud exemplum eſt, cum ad certam ſummam reſtricta eſt iuriſdictio magiſtratus: cuiuſmodi erat olim magiſtra- tuum municipalium, vt Paulus docet lib. 5. Sent. tit. de effe. ſent. Nam ſupra eam ſummam non poteſt ius dicere. Sed cum de ea quæritur, non quantum petarur, ſpectandum eſt, ſed quantum debeatur, quod ſcriptum eſt ab Vlpiano inl. cum quædam.§. vltim. hic. ſumptum ex eiuſdem lib. 6. fideicom. Et exemplum de fideicommiſſo eſt apud Quintil. lib. 3. c. 8. Atque hinc variæ quæſtiones naſcuntur, quas apud Caium tractatas videre licet inl. ſiidem. hic. Aliud exemplum eſt, cumis, qui coercitionem tantum habet, grauiore animad- uerſione vritur, cuiuſmodi ſunt magiſtratus municipales. l. magiſtratibus. hic. VIII. Magiſtratus vel ipſi iuriſdictionem exercent, vel aliis mandant aut totam, aut ſpeciem vnam. l. ſolet. l. præ- tor. hic. Mandare tamen non coguntur, ſed ex corum ar- bitrio hoc pendet: l. ſolet. ſupra de officio proconſ. ltaque

d