Druckschrift 
Hieronymi Cardani Mediolanensis Medici De Svbtilitate Libri XXI / Ab authore plus quàm mille locis illustrati, nonnullis etiam cum additionibus. Addita insuper Apologia aduersus calumniatorem, qua uis horum librorum aperitur
Entstehung
Seite
599
Einzelbild herunterladen

n

1

A*

4

NFVArIE

4

1[**

2

esn:

8*

trrula ſim t ae nanu un trn un Janer merttn in u Tunta xmas nerſexim nrrrcue unnim aui iſxii neragſunmcä gra nerꝛue huuu i reima nie n ermn er rattti 82

DE SVBTILITATE.

ris conſcium, quam inertem er erga Deum ingra-

tum, uel mille annis uiuere. Ergo ſi cui ſatis integra ualetudine ad contẽplationis ianuam peruenire con-

tigerit,& uoluptatem maximam animo, e gratitu-

dmem erga Deum& uitæ incrementa nanciſcetur.

3 11 Sed& hic culpat quod dicam contracto ca lore ſomnum prohiberi, quod etiam in ſecunda ſe- ctione 314 exercitationis dixerim ſomnum fieri ex quiete ſpirituum, cum id abundè declarauerim in li- bro de Animi immortalitate, nec ipſe declarationi re

ſbondeat, nec oſtendat oppoſitum, ſed ſolum filſe pe-

ripateticorum ſententiæ innitatur, quid eſt quod nos

uexet? 312 Verum locum, occaſionem inuenit, quibus

ſuas ineptias diffunderet. Vtinam uera eſſent quæ dif-

jinit:ſepe enim talia querere ſoleo, quæ non inuenio apud aliquem. Sed abſit ut ab illo accipiam, qui nec ab aliquo ueterum ſignificata hæc accipit, nec oſten- dit quod ita ſit: ſed uult ſuæ ſimplici narrationi ut di- ctat ori atque oraculo cuipiam. ſic enim de ſemetip- ſo prædicat, nos acquieſcere, cum conſtet paſim deci bi,& obiter non conſulto ueterum interpretationi- bus& uſui antiquo contradicere. Itaque libenter in talibus ſe diffundit, multaq́; perperam nugatur.

316 Non ſunt offæ ori illius accommodatæ. on:

nis qui odit, ſperat uel temporis ſucceſſu uel ab alio,

uel d Deo uindictam de inimico uidere. Interim tri- ſtitia diſcruciatur. Et ideo lex noſtra recte conſulit ut odia deponamus. Propterea etiam principes non facilẽ odimus, quia ſpem uindictæ rarò aucupari de illis licet. W

317 Amorem diuinum inter animi hos miſeros affectus non colloco, ſed de eo in libris de eternita- tis arcanis agitur. Tractationes quaſi genere di- ſtinctæ ſunt. In ſectione quarta, illa non eſt audacia, cum de ſperatione ſalutis aguntur. Ibidem irridet uir

ineptus parabolas, priuilegia, ut rem nota abacis tri-

uialibus. Iuro per genium meum poſtqudm tam ſtu- pida mendacia effutit,& 319 exercitatione dicit me conatum reducere Euclidis theoremata ad paucio- ra, cum id ab omni ueritate alienum eſſe omnes intel ligant, me exiſtimare etiam ſi doceretur de his, non

Percepturum:illud ſanè conſtat eum nequam d limi-

ne geometria ſalutaſſe, ſed turpißima temeritate non

intelleckis non etiam uiſts, quæ de circini unica latitu

dine ſuppoſita ſcripſeramus, cæco iudicio ac mente pariter ſcripſit hæc, tanquam aſinis ſeriberet. Demi ror ſanè uiri impudentiam: ſed non demiror.quid e- nim tam turpe eſt, tam abſonum, quod in hoc admira tione dignum ſit? Vnde etiam mendacij manifrſti ibi conuincitur. Nam quomodo potuit ipſe ad pauciora theoremata reducere, primum quòd ſupponat aliqua eſſe ad exercendam iuuentutem, cum ne unum qui- dem iuxta ordinem ipſius Buclidis ſuperfluat: de- inde cum non zeeehißeaerrten omnino ex uerbis ſuis deprehendatur: demum, quod totum librum

599

mutare eſſet neceſſarium, qui pauculas propoſitio-

nes ſubtrahere uellet, cui negocio ne centum qui- dem ſui ſimiles cum turba tota ſuorum palpatorum ſufficerent.

321 Simile illud quodcunque accipit uel pro- bat geometra, per numeros dirigi poteſt. Quid ab- ſurdius? quid a ueritate magis alienum dici poteſt, inſcriptiones figurarum& circumſcriptiones, tum corporum, anguli, contactuum rectorum cum circu- lis, obliquorum cum rectis exceßus, qua nam arte ad arithmeticam redigi poßint, non uideo. Sed neque ge mina reflexa proportio: reducat hanc ad numeros, & cedimus illi. Quæ inuerecundia eſt hæc, uelle a- deò turpiter mentiri in his quæ non nouit? ac ade pueriliter nugari. b

323 De pluuia ranarum conſulat tertiam edi- tionem, uidebit nos declarationem attuliſſe non nu- gas, ut ipſe ſolet. nam animaduertimus a ſapientibus uiris rationes atq; experimẽta, quibus deducti ſumus i ueritatis plenam cognitionem.

324 RKeprebendit ordinem ingeniorit in Sub- tilitate: ſed cum inſanientibus cogor inſanire. audeo licere, ſed omnes libri amißi eſſent, non totius Ari-

ſotelis uolumen aut Scoti, ſed tamen ſingulas quas quiſque optaret partes, me reſtituere poſſe uel totum Euclidem. At Archimedis aut Apollonij uel Ptole- mæi librorũ ſeu prædictionis, ſeu magnæ compoſitio nis, primo ditaxat excepto, ne uel tota uita quatuor lineas inſtaurare poſſe ſperarem. Sed quid afino ad ly ram aut ſuibus prædico amaracum? Subtilißimos& ſupra humanum faſtigium ipſe exiſtimat Occam, En- tisberum fuiſſe, qui certé ingenioſe e dilucidè om- nia ſcripſerunt: cæterum inuentione nulla, ut ſt pro- poſitionem unam neges, quindecim paginæ corruat.

Led quia ad diſputationes ſcholarum ſunt accommo- dati, hoc arridet, hoc laudat. quos etiam non intelli-

6

Lere planum eſt. laudat enim, ut intelligere uidea-

tur. Inde leuißimis ex cauſis cenſor nouus literaturæ damnat, quod nos non facimus: ſed laudamus egre⸗ gie, honeſtoq́; loco fuiſſet, repoſuimus. Quid de Ga- leno, quem duodecimo collocauimus? Hippocratem nullo, quanquam principes medicinæ er de toto hu- mano genere bene meritos? cum tamen aliud ſit Sub- tilitatis præſtantia,aliud iudicij grauitas, aliud exudi tio, aliud eloquentia, demum aliud utilitas lipi. 325 Rurſus ad ſua uireta redit, ubi omnia pro arbitrio ſcribit: neminem habet quem obſeruet ſic tri buit candidum terræ colorem, flauum igni, uiridem aquæ, cæruleum aëri, quod in humido tenui conſtet, cum ſit terminus uiſus. atque ideo tenebræ illumina- . ergo cæruleus non ob acrem. Hæc in octaua ſe- ctione, ſed in nona ſuum mellifluum genium, ſuum præceptorem, diuinum uirum reprehendit Ariſtote- lem.& malè, quod dixerit nigrum eſſe albi priuatio- nem,& quod ex utriſque alij colores conſtent. Ita re- cté ille mihi dixiſſe uidetur, Stultorum infinitus eſt E;

»