ern ncllema te imalemigi

Md, Drue e ſingn mir j nu tuuce Vea ucs e

* 4

—— ——

rum eſſe heu cuu prunuun

Leun icHuiſt uua asni ʒumnu una murer crun

munuſaruunrtus chm

r aun ilu Ei tyrrgun xrur us ot rler rburrd, n dat Aer 9 Norr ir en u uunian apa crcuxe num er ruu ruuανd de ane uter rufru 24 AH pan 3. i Lnerus bex, a,u uas

655 4

3 1 a murrad b nn

*. L., TA Alin A

4 4 4 t. 21 ““

DEBE SVBTILITATE.

jdem diuerſis modis faclum dicitur: ueluti ceraſus o-

riens& pomi planta per inſitionem uillici, fato, natu-

ra, conſilio& fortuna oriri dicitur. fato, ut ad com- plexum omnium cauſarum res comparatur:natura, ut ad ſurculum qui inſertus eſt ramo pomi: conſilio, ut comparatur ad uillicum qui inſitionis autor fuit:

fortuna comparatione domini, qui neſciebat uillicum

inſeruiſſe. vnde fortuna nõ eſt cauſa, ſed modus ſcien di aut cognoſcendi. Quantum uerò delinquat ipſe ac

peripatetici ſui,& quam uarij ſint errandi modi uno

exemplo alio accommodate ſatis ut reor declarabo. Aduenit unus ex agro uir ſimplex ac uerax. ſed mini- mẽ ſtultus amicus meus, qui refert, ſe audiſſe bouem loquentem, dicentemq́;, Heu patriæ huic. statim Epi curus dicet, hunc uirum eſſe ſtultum, aut ebrium, aut mendacemt iam hic habes genus hominum quoddam Nbi ſapiens. at alius Platonicus dæmonas confinget. Rur ſis theologus ad Deum e culpam noſtram re- feret. At uerus peripateticus ac prudens conabitur id

ex naturæ pr incipijs, minus qudm poterit, abſurde deducere. Aſtrologus in aſtrorum uim transſeret ab- ſurdo commento, ut aſtra bouem loquentem efficere

poßint. At ſi quis ad me hoc deferat, poſtquàm cogno uero hominis integritatem, dicam bos quidam natu- raliter loqui nõ potuit, quoniam auditionis illius pri- muům capax non eſt, nec memoriæ orationis, nec in- ſtrumenta ad locutionem apta habet, nec ſenſim eru- ditus eſt. Ergo non loquutus omnino eſt naturaliter, ſed fortè nec Dei uoluntate: quid enim indiget Deus hoc ſermone, noͤnne homines poteſt admonere abſq; peruerſione naturalium legum? Deus etiam æquè af- ficitur noſtris negotijs atq; res puerilibus ludis: quis

ergo rex eſt qui uelit leges ſuas mutare ob noſtros lu

dosè Sed neque dæmonum auxilio, nam iuxta philo- ſophos non ſatis primo liquet an dæmones ſint: dein- de ſi admittantur, quomodo poſſunt cum ſint incor- porei corpus mouere? Et ſi etiam mouedt, non eſt in ſtrumentum ſermoni aptum. Quod ſi iuxta theolo- gos neque id, nam non conſtat unquam in ſcripturis quantacunque narrentur miracula, unquam iumen- tum locutum eſſe, niſi de aſina Balaam. Sed hoc ab angelo factum eſt. Quid tandem non locutus eſt hos? ille tamen audiuit, ergo ſenſus eſt affectus, ut in ſom- no, in ecſtaſt, in timoreingenti. Ullud ergo uel humo rum uitio, uel cauſa aliqua naturali inferiore, uel cœ leſti propria uel generali. Humorũ uitio non, cũ con

ſtet fibi, cum res ſit ordinata, ſcilicet ſenſus ac uer-

ba: caſus autem non poteſt longum ordinem ſeruare, cauſam ſimiliter inferiorem excogitare, quæ tanto miraculo reſpondeat difficilè eſt. relinquitur tandem ut fit cauſa propria uel generalis ex cœlo:ſi propria,

illi minatur periculum, ſed rarò id contingit: ſi gene-

ralis, generale etiam periculumè idq́; frequenter eue-

nit. Vides qudm abſoluta ſit doctrina quæ ex princi-

pijs noſtris proficiſcitur. Fpateticorum autẽè prin-

cipia aded remota ſunt a ſenſilibus, ut niſi per prudẽ

595 tißimos uiros tractentur, aut ſilere cogant hominem uerecundum, aut impudentem irriſioni etiam plebis exponant. At contra ſi in prudentißimum uirum inci dant, magnis cum laboribus quæſitis ſatis faciunt. Me mini enim cum Puteoli conflagratio accidiſſet anno

15 4°, quidam diſcipulus Aug uſtini Niphi Sueſſani

philoſophus, cuius nomen nunc è memoria excidit, adeò egregie de illius cauſis diſſeruit, ſed non abſque

difficillimis diſputationibus& interpretationibus,

quamuis propoſita accomodatis literam tamen ex- torquentibus, ut diceres fuiſſe neceſſariam illam con⸗

flagrationem, potuiſſeq́; ex Ariſtotelis libris tãquam

propheticis, antequdm facta eſſet, prædici: adeò ſcitè ingenioſeq; acute omnia uerba omnesq́; philoſophi ſententias ad propoſitum deduxit. Et id tamen(ut di- xi) quanquam d prudentißimo, ſcientißimo exerci- tatißimoq́; uiro fictum eſſet, maxima tamen cum dif- ficultate fictum eſt. At noſtris ex principijs facilius omnia ac planè declarari poſſunt. Porrò quæ in ui- geſimanona ſectione denuõ repetit, intoleranda ſunt, Deum eſſe naturam. natura eſt in rebus, ut Philoſo- phus ait,& Deus erit in ipſis. Quin quoͤd euidentius ibidem naturam uult eſſe in animatis atque animam fieri Deo: anima igitur Deus eſt. quæcunque enim eidem ſunt unum, unum ey inter ſe ſunt. Anima igi- tur Deus, quæ cum fiat à Deo, Deus à Deo fiet. Por- rò quis mente ſanus ferat tot impietates huius homi- nis? Hoc enim aliud eſt quam dicere, quòd animus meus eſt ſubſtantia equi, dum equum intelligit, aut quod mens quæpiam animalia illuſtret. Quæ tamen ille ut impia accuſat. Sed ſi ulla eſſet ei mens, rogo

quomodo impia eſſe poſſuntẽ an apud theologos? an

philoſophos?non philoſophos, cum nihil ſit impium apud phiſophor. niſi cum de Dei honore ac anima agitur. at anima noſtra nihil eſt nobis maius, nedum ut ſit Deus. Sed neque apud theologos. quomodo e- nim impius erit apud theologos, qui dicat naturalis ratio ac lumen: ita de anima ſentiret, quia non lon- gius proſpicere poteſt, theologus tamen diuino lumi ne ad intus, ſi non aliter, certe ſemper meliora ac ma- gis pia ſentit. Ita uides calumniatoris impietatem in- excuſabilem. Nec prudentior in alijs, inquit, in trige ſimaſecunda ſectione:medici dicunt, priores hecticæ ſpecies fieri poſſe corde illæſo, ultima oppreſſum ag greßione fatiſcere. Miſer ubi inuenit hecticam uniuer ſalem fieri alibi quam in corde cuiuſcunque ſpeciei ſitẽ Si de propria unicuiq; membro loquitur, etiam tertia poteſt fieri& in uentriculo,& in alijs mem- bris abſque cordis affectu, ni forſan cor ob coctionem uitiatam non conſenſum ſiccetur. Ita cum in aliqua ſcientia propria loquitur, oſtendit ſe, nec prima ele- menta illius attigiſſe. Sed non deſinit nugari in com- munibus his locis:ut non ſolum lectores, ſed ſemetip⸗ ſum confundat. Inde ad maledicta nulla irritatus cau ſa tranſit. Sed ſi diſceptando ſe uiciſſe confidit, quid attinet malẽ dicere, ſi obtinere deſperat, 7 putat ui⸗ Fff 2