Druckschrift 
Hieronymi Cardani Mediolanensis Medici De Svbtilitate Libri XXI / Ab authore plus quàm mille locis illustrati, nonnullis etiam cum additionibus. Addita insuper Apologia aduersus calumniatorem, qua uis horum librorum aperitur
Entstehung
Seite
592
Einzelbild herunterladen

tenuata ſubſtatia eſt, uſq; quo fieri poßit, atq; ideo ex ea ſpiritus confertim generantur. Ita cor hominis eſt calidißimum e ſiccißimum, quia plus habet elementi

terrei exactè concocti, hoc idem tamen propter com-

miſtionem&r qualitates obtuſas proximum eſt tem⸗ peramento. Quid pluras eſt ac ſi uellem fractam no⸗ lam totam denuò conficere, imbutum falſis principijs perſuaſione de ſemetipſo ampla, in atrium ueritatis deducere.

25o Poſtquam rationibus nec experimentis uin cere non poteſt, ad pietatis patrocini ſe refert, quoòd plures opifices quaſi plures deos poſuerim: At non ui det principem aliquem multa habentẽ ſigillat Bt qua lis inſpiratur animus ſingulis? Et num differunt ſeu corpora ſeu animas dixeris, ſed hæc ad æternitatis ar cana remiſimus. In quinta ſectione, muſca eſt propter ornatum, eadem eſt ad perfectionem: perfectio enim ornatus, ut in ædibus. Dixi ſuperius, non omnes cau- ſas propoſitum mihi eſſe ut explicarem, ſed præci- puas, aut ſi ex his tanquam annexæ aliæ pendeant. inde nugatur clamoſus hic grammaticus.

251 De cognitione ſingulorum aberratut dici ſolet) toto cœlo. optimè enim& longe exquiſitius à ſuperis cognoſcuntur qsum ab hominibus, ſed non eo dem modo, neq; ſub eiſdem rationibus omnibus, ſed plerunq; aut ſemper alijs ijsq́; melioribus, ideo nuga- tur ut ſolet..

252 Simia e elephas non ſunt ſagaciora cane uel uulpe, ſunt tamen prudentiora, nam& inter ho- mines prudẽtiores ſunt multi, rudi Minerua. de nomi ne ſagacis ſi non placet, accipiamus aſtutum uafrum. Quanquam& Cicero e Feſtus, ey alij in eodẽ quo nos ſenſu accipiant. Ita hic nouus Priſcianus, docet nos deſip ere. impudens uenia.

2353 Hominis corpus denſißimum eſſe non pu- tat, quia piloſum& ſudet: num aues& quadrupedia plumis& pilis frequentioribus obſita ſunt? denſitas eſt in ſubſtantia, non inter ſubſtantiæ partes. Stultum eſt puerilibus illius obiectionibus reſpondere, ſed ta- men ob ineptos uolumus. Puram terram, quæ igne re purgatur, uocamus: nam putreſcit, dum oſſa manent, uidetur plus continere illius elementi. Quis non ui- det in dignas has obiectiones uel idiotas uiro, nedum philoſopho? Solum id iure dubitatum, quod tamen ex perimento uerum eſſe conſtat, quo nam pacto tanto cum pondere homo conſiſtat, tam parum terræ conti neat? Videretur enim ut ipſe recté du bitat, totus a- queus eſſe? ob id ergo dicimus hominem multò plus terræ elaboratæ continere, quæ dum putreſcit aut u- ritur, corpus exhalat: ideo hæc pura terra non eſt, ſed media inter ignem& terram:ergo non grauis: falle- ris. in pyrio enim puluere eſt grauitas,& tamen uis ignea ſuperior eſt. Si hoc modo dubitaſſet, certè lau- de dignus eſſet. At non pudet quæcunque in buccam eniunt mandare ſcriptis,& tot ineptijs chartas inplere?

592 ACTIO I. LIBRORVM CARDANI

254 Hic tanta molitur ſuper uerbo Cognoſce- rentur, cum non ſolum ſecunda. ſed prima editio Nu- rinbergenſis habeat Cognoſceret, quod ipſemet pro bat, ut ſtuporem hominis admirari cogar. Inter co- gnoſceret& cognoſcerentur præter notam, neceſſa ria etiam erat interpoſitio literæ x, ut uix crede- re poßim, in Lugdunenſi, aut Lutetiana erratum. Oed ſit ita modo? cui imputàdus eſt error: e cur non ſen ſus ipſe rei eum admonuit? Adducit animalia quæ fal- lant: ſolus homo fallit, illa decipiunt& naturæ impul ſu, non meditatione. Dicit deinde fallere, non eſſe fi⸗ nem hominisreſt, ſed non perfecti. quædam enim ſunt propter finem, quædam ſunt neceſſaria,& quædam conſequentia: hoc eſt, conſequeus& neceſſarium, non tamen in finis ratione continetur, ſicut finis ciui- tatis eſt unio. Ex hoc tamen neceſſariò conſe quuntur lites& diſcordiæ. V

256 Vera ſatetur ipſe. nihil enim inuenire no- uit, ſe aliena congerere: nos plura inuenimus quam acceperimus. Quod ſi omnes aliena corraderent, un- de iam incrementum artibus:ita hic, ut Cicero ait, ua luit ſibi detrahere titulum immeritum, ne meritum a- lijs reddere cogeretur. Inde ſubijcit tot Sræca uerba, ut paßim: quæ quorſum, cum conuerſa habeantur.ſi enim non errarunt interpretes, ad quid puerilis hæc oſtentatiosſi errarunt, ubi admones? Licet tribus in caſibus Græca miſcere libris, uel cum Latina non ha bentur, id tam rarò facit, ut uix duobus aut tribus lo⸗ cis e pluſqudm bis millibus Græcis autoritatibus cita tis, ut exiſtimare quiſq; poßit nec illius linguæ pe- ritiam ullam habere: nam quis neſciat uel ſimplici o- pera anagnoſtæ, quæ Latinæ leguntur tranſcribere, ex codice Græco ei reſpondente? Vel ubi lis eſt in le⸗ ctione uel dictione uei ſenſu, quomodo nos in cõtradi centibus id facere ſæpius coacli ſumus qudm uolui- mus. hic nulla apparet lis. Vel cum res adeò grauis eſt, ut uereamur, ne quis interpretatione maiorẽ em- phaſim addiderit, qua ratione in libello de Animi im mortalitate, etiam id facere neceſſarium fuit. Cæte-

rum in alijs ſi quis faciat, inepta ac puerili ambitione id feciſſe haud dubium eſt. Attamen dices, Fucſius R⸗ eit in ſuis Paradoxis,& tu in libris de Sapiẽtia: Sed utriuſq; inuentum eſt,& tamen uterq; reprehenſio- ne dignus eſt. Ego etià reprehenſus,& merito ſi con tingat denud edere, intelligent homines quod in ple- riſq; alijs in quibus occaſio talis contigit, malle me iu ſie cedere, quam iniuſte reniti. Vterq́; etiam noſtrum ab hac inepta oſtentatione abſtinuit. at noſtra ſe- pia dum alij in ſenio ſapere incipiunt, ipſa deſipere

occipit. 159 Hic ſuo more nugatur nibil ad propoſiti, ſed quæcunq; legit uel audiuit, etiam ab aniculis om- nia contulit in has exercitationes. Si Hebræa compo ſita& perfecta eſt, quid plus habetè num negat præ- ter diuerſa nominum ſignificata, diuerſos pronun- cian di modos eſſe, atq lales. ut unius uerba ab alio pronunciari