TFarlNNereneenn

171

DE SVBTILITATE. b 591

etiam in ſingulis rebus, quam ſpeciebus. Deinde quo-

niam infinitæ ſunt propemodũ ſpecies, oportet etiam ſcire operationes proprias uniuſcuiuſq; earum, ut dif ficultatem in una hominis compoſitione uidere liceat apud Galenum, decem& ſeptem libris in eius decla- ratione compoſitis. Propter hæc hiſtoriam elephan- ti pro exemplo omnium ſatis diffuſe explicauimus, ut ſi operatio animalis cuiuſq; tibi nota fuerit, poßit ea- dem ratione illa diligentius conſiderata cauſa inueni ri: ſed non ſit operatio nota, neceſſe eſt in cauſa mem brorum animalis conſtituenda fruſtra niti. Ridicula

uerõ eſt affectatio nominis ſubtilitatis, atq; inepta om

nino enarratio, quam orditur dum ſine profunda diſ- quiſitione, ſine operationum propriarum cognitio- ne conatur quædam, quibus ipſemet ſubtilitatis no- men tribuit, docere: quæ adeò inepta ſunt, ut facilè

quiſq; intelligat, ne corticem quidẽ orationis noſtræ

penetraſſe. Atq; huiuſmodi paucula exẽpla ſuperius tradidimus. Porrò&x illo grauiter fallitur, quod putat totum libri contexti unifrmẽ eſſe debere,& in quo reluceat ſubtilitas. In quo primuùm decipitur turpiter,

cum uerè ſubtile dicit eſſe poſſe, quod non difficili-

mum:at ille admiratur quæ intelligit. Præterea quod non animaduertit, uelut in corporibus carnem& pin guedinem inter oſſa à natura collocari, ita in his n- ſtris libris quædam uelut ſolida membra ſubtilitate ui uida conſtant: quædam quaſi pabulum aliori&æ im- perfecta demulcere poſſunt lectores, cùm tamen pro- fundius quæſita prioribus etiã ſint ſubtiliora e dif- ficiliora:quædam quaſi media inter utraque. At ipſe neq; in noſtris operibus, nec Ptolemæi, nec Ariſtote- lis, quem maximè profitetur, exercitatus eſt. Itaq; ni-

hil miri, ſi aded deſipit, ut etiã membra in animalib.

obiter facta affermet,& iam nihil deſit ad Epicura, qui uniuerſam ſuſtulit in rebus Dei& naturæ pro- uidentid. Ex his homo bellus ad inquiſitionẽ uſus cau dæ uulpis deuenit, ut ſuis frigidis iocis non ià ne accu ſet, ſed naturã ipſam irrideat. Dixi uerò oportere eis ſcire operationes animali proprias, qui uſum mem-

brorum ſcire uelit. Quæ ratio etiam militat in lacer-

ta. Hoc ergo ſolum nunc dicimus, quoniam talpæ nul

la erat ex cauda futura utilitas,& impedimentum at-

tuliſſet, ideo longam caudam natura non dedit. Sed

nec hoc intelligit: impedimentũ eſt notu, at non præ-

bere utilitatem ideo ſcimus, quia caret: at ipſe putat, ita ratiocinari debere, quia nulli eſt uſui, ideo caret. Qui ego hoc uel ipſe ſcire poteramus, niſi omnino to tam uitam talpæ exploratam haberemus:

245 Accuſat nos de Gammari& Cancri ſigni- ficato: noͤnne uidet in ſecunda editione emendatum primæ impreßionis erroremè at nõ uidi: quid ad mes ſui erat muneris: cur tam diu expectauit poſt ſecun- dam editionem noſtram ſuam emittere calumniam, ſi ſecunda editio nulli uſui fuit, aut futura erat? Deinde negat experimentum quòd in gammaris: ubi uete- rem teſtam exuerunt, ferne omnibus lapides illi inue

X

niantur in maximi. Vnde patet, cum diſputet contra experimẽtu, omnino ſophiſticas eſſe ſuas rationes:ut ueriſimile ſit omnes etid alids tales eſſe. Inde progre- ditur, diſputàs de nomine urſæ Ariſtotelis, in quo cer tamine, ſcilicet de nominibus,& ipſum Rondelletium aliosq́; multos uideo periclitari, ductos exemplo eo- rum qui Dioſcoridem interpretantur, ſed perperam: nam non licet, ubi certamen hoc uel notitia nulli uſui futura eſt. Quod ſi aliquas proprietates Ariſtoteles adijciat, illas quærat in eis,& ex his de nomine diju- dicet, nec pariatis diſceptationes infinitas nullum ob commodum: dt in medicina neceſſaria ſunt, quoniam uſus requirit. Bt aliter hoc ſcire non poſſumus, quid ſit quod quæriturs Similes hi ſunt qui quærunt in ma-

thematicis quid uoluerit Euclides? nam non ut philo- ſophia res authoritate indiget: ſed ſeu dixerit, ſeu nõ

dixerit Euclides, tantum habemus quantum ex decla ratione concluderelicet. Hinc factum eſt, ut hic uir ob rem nullius(ut dixi) momenti prodens mores ſuos, ſuum quem appellarat amicißimum Rõdelletium ac cuſet, non hæc ab illo meritum. vtut ſit, qualis eſſet docuit, nam uel in pluribus errauit Rondelletius uel paucis: Si pluribus, damuatur iudicio illius,& qui ni hil aliud egit tota uita, qudm nomina piſcium conge⸗ rere, qui nihil aliud quam piſces olet ab amicißimo

tanquã imperitus damnatur, ut iam ei nihil reliquum

ſit. di tatum in his paucis, in quibus hic illum accuſat, at non præſtabat ſi uel ſolum illi etiam nomine notus eſſet, eum admonere priuatim, ut ſe corrigeret:

246 Quis uidet me hic exulttem: ſed non pote

ram dißimulare, cum Galenus ſine cerebro, Ariſtote- les ſine corde neget motum partibus ineſſe. Cæterum

quod dicat, perire diuiſionem datam, non animaduer tit in entomis ſenſum etiam nõ ſolum motum ſeruari. In tertia ſectione reprehendit, quod portentoſa ani- malia dixerim? nönne portètoſum eſt in lapidibus& ſub terra naſcis forma etiam gammarorum e& inceſ= ſus cancrorũ peculiaris. Sed quid ipſe muſcerdæ me- minit tãquam ſtercoris muſcæ, cum ſit muris ſtercuse uellicat quod muſcas dixerim alicubi nõ ingredi: cer- tum eſt ita eſſẽ. Cauſæ quas adduximus ſatis probabi- les: cõmendaretur ſi ueras attuliſſet, non negare quod conſtat, uel ſui Plinij teſtimonio. Quòd ſi quis omnes cauſas à me enarratas hĩc ei quam de turri adiecimus ſociauerit, intelliget quod fertur de domo illa Vene- tijs, non fuiſſe fabulam.

248 Eſt homini ſimul humidißimum en frigi⸗ dißimum cerebrum tum multitudine, tum quo magis fieri potuit:nõ in comparatione, ut credit ad reliqua animalia:ita dupliciter fallitur. nam comparatiue& de qualitate intelligit. De mollicie etiã aberrat, quia

loquimur de ea quæ eſt cũ ſoliditate, et ita mollior bo

mo limacibus& marinis pulmonibus: illa enim ſunt potius laxa quam mollia. De calidißimo quoq;& hu

midißimo& tenuißima ſubſtantia, ſciat id uerum eſ⸗

ſe, quoniam cùm maximè commiſta ſint elementa, at- Eee;