præerat, partem aliam materiæa occupat, ideo exten- ditur& augetur. materiam autem augeri eſt omnino impoßibile, cum non ipſa augeatur, ſed alia ipſi ſu⸗ peraddatur. At dicit, funditur, non augetur? lis eſt in

uerbo, ſatis conſtat materiam non augeri, aut ergo ni

hil augetur, aut formar In decimaoctaua ſectione,ne-

gat omne quòd generatur ab anima generari, quia ex aqua fit aer: negamus clarẽ ex aqua per ignem ge nerari aërem, ſed uaporem. Ex uapore fit aur, à calo re ſolis, qui ſpecies etiam firmioris uitæ generat. Ignis enim nihil prorſus generat: quod enim generatur, ali quo modo ſimile eſt generanti:at nihil ſimile eſt igni præter ignẽ, at hic eſt qualitas ſubſtantiã corrũpens, non naturale ens. Quod uerò dixerim miſtionẽ omnẽ fieri ab anima, quis dubitat rectè dictus cmm ita miſce re ut forma nulla elementi maneat, ita augeri ut nihil ſit, quod non augeatur, manifeſtum ſit eſſe opus diui- num nõ ſolum animæ. Et lapides ſuã habent animam, ſuum calorem, at non ſentitur. quid ergo, etiam uipe- ræ calore naturali carebunt? quia tactu frigidæ uiden tur,& plantæ& piſces. In uniuerſum hic nactus ex- tremitate occaſionem, ubiq; admiratur, ſed quid face ret, ſi noſtram artem medendi paruam uideret, uelut illud: Et fluxus qui eſt morbus inanitatis, cuius cauſa eſt repletio:diceret, cur non diſtinguis, de quo fluxu dicas, cum ſint plura genera: deinde fluxus nõ id ſigni ficat quod exiſtimas, ſcilicet morbũ, nec ſi eſt latina dictio. deinde non omnis fluxus eſt ex repletione, ſed quandoq; ex imbecillitate, quandoq; ex prauitate hu morum. Præterea quomodo poteſt eſſe morbus, cum ſit actio ſolaẽe etiam ji ſit inanitas non eſt ex reple⸗ tioner? ſi ex inanitate, erit potius ſymptoma quà mor- bus:uides quanta occurrant uolenti uellicare, ſed ta- men e Latina eſt oratio,& nihil habet incongrui aut falſi. Cur ergo non carpit Ariſtotelem? qui& ip ſe cum breuis ſit, multo plures præfert contradictio- nes. At ille iam receptus eſt? at tu interpretare nos ex noſtris, quoniam non ut tibi placeremus, rem uolai- mus facere infinitam:& res ac experimenta ſpecta, uidebisq́; noſtra eſſe etiam multò ueriora, quia magis ſpecialia:ille enim ſolum in generalib præceptis uer- ſatur. ltaq; ut noſtra intelligerentur, uel ingenio acu- tiore uel ocio longiore, uel maiore ueritatis amore opus erat. Ibidem nos arguit inſcitiæ de Agalocho. ri

ſum mouet his ſuis ineptijs, qui non quata de ilo ſcri

pſerim, antequam librum ſuum ederet, uidit.

102 Vaxiari contendis formam, ut& arbores fateor: nihilominus utcunq́; arborem compreſſeris, ramos à trunco e radice diſtinctos uidebis. De auro ſtulté putat ibi naſci:ſolum id rarum non admittit, id nos alids ante ipſum inter audita recenſuimus,& ta- men adijcit ſi ſcirem. Dubio ſine aduectum, alids mul tis antea ſeculis, indicio eſt paucitas& forma nimis exquiſita, tum puritas. At hæc ſi uera ſunt(nam alibi

certum eſt inueniri) multi enim multa nugantur. In

ſecunda ſectione, ignorat etiam oriẽtalibus uenas in-

580 ACTIO 1. LIBRORVM CARDANI

eſſe, quibus reddũtur uiridiores. ſormoſis enim etiam næui pulchritudinem addunt. Quod de lapidibus ue- ſicæ adducit, contra ipſum eſt: quia enim non uiuunt, cruſtati ſunt, ideo nõ cruſtati ſunt qui uiuit: ſunt enim quidam, licet pauci natura tales: nam nec margaritæ uiuunt. In quarta ſectione prodit imbecillitatẽ ſuoru principioru, nam quæ a frigore concreſcunt, calore molleſcunt, non cõtra:nam nec lateres. In quinta, ſe- pius homo ſine culpa occiditur. i plures homines oc- ciditur. Velut Terétianum illud, Sæpe ex huiuſmodi re. if ex huiuſmodi rebus. figura eſt, poſt quam repue- raſcere oportet apud illum. Non omnis operatio eſt ab anima, loquẽ do de nutrice: nam mundi forſan:neg; enim deſcenſus uſtio, ſed propria. ignis enim ita urit ferrum, ſicut& lignum, quatum eſt ui naturæ ſuæ. At hoc non didicit ab Hippocr. ut etiã Galenus in libris de Elemẽtis teſtatur. Ideo argumentum hoc illud tor quet, cui reſpondere perperà nititur, cum experimen to reſponſio ſua non conſentiat. Nec decepit me ſimi litudo uerbi, nam res ex rebus nõ ab autoribus decer po. quas poſt modum iliis, ſi per eos licet accommo- dem. Sic ergo in animalibus, plantis, atq́; lapidibus ac metallis. In ſeptima ſeckione, quæ ſentit anima in ſen- ſum habentibus(nam de piſce ſermo erat) eadem eſt nutrici:quoniam nullum animal uidemus(ſi conten- das etiam in illis has differre) quod ſublata ſenſus fi- cultate nutriatur. Quid ergo uellicat, quod ei ad de- bilitandam declarationem non prodeſts

103 Nugatur(ut ſolet) non enim eſt mons, ſed collis erat, ubi lemnia terra effodiebatur, nõ enim ul- lus lapis. vnde dum labefactare conatur, dicta noſtra confirmat. dic in quarta ſectione tot errores, quot ut penè dixerim uerba. Sed cui bono? Quod maximè fi- ſtidit, eius ignorantiam oſtendit. Nam nihil grauius meo iudicio dictum eſt eo in libro, quo fit ut illũ cor- ticem ſolum e extimum quidem deguſtaſſe intelli- gam. Quod ſi non admodum longa eſſet interpreta- tio& declarationes non paucæ includerentur, ſubne cterem expoſitionẽ illorum uerborũ, quæ uir prodi- gioſus contẽnit. At non defituros ſpero, qui nunc uel ſaltem admoniti ea interpretari ſciant.

104. In Scotia deſunt arbores ob uim uẽtorum, non qualitatem: extirpantur enim locis patulis, plu- ra de hoc dixi alias, præſentia non audita narras. De ſubſtantia, Eu bene ſit theſauro illi, per quem didici- mus apud Quintilianum, ſolidißimam cuiuſq; rei par tem ſignificari? aliter periclitaremur in pædagogio. In ſecunda ſectione, ſepia noſtra, ut fallat fallitur, ru- ditatemq́ʒ ſuam prodit, terra illa nõ pura eſt: cùm ſpo liantur à cortice uetuſtate in fõdinis, aut extra illo ca rẽt.Si quis uideat decorticatas arbores, cum pleraſq; uideat cum cortice, an arbores cortice carere proni⸗ ciabite At hic uir declarationibus prætermißis ſem- per cõtradicit: ad eas nihil: at quomodo hic egregius Philoſophus naturd oblitam ſui muneris facit? quam in omnibus operari per inſtrumẽta poterat animad-

nerlere.