578 AKCTIO

uidit, negocium nobis occupatis ad utilißima facit, ſo lis cautllationibus ac ſophiſmatibus, tum grammati- cis argutiolis innixus, exiſtimãs profunda rerum ſuis nugis poſſe metiri, idemq́; eſſe nugari& ſcire, nosq́; ut illum temeré& abſq; conſideratione, abſq; iudicio ſcripſiſſe de quibuſcunq́;ʒ quæ nobis in mentem uene- rint. gnoſcat mihi quod iratus hæc dico, quia me ade- gerit ad perdendam dimidiam diem in hoc labore, di mitterei; neceſſaria, quum ſufficiat mihi tradidiſſe omnium rerum principia: nam doctis ego ſcripſi& ueritatis cultoribus, ut poßint ſe exercere uel aliorum doctrina, uel noſtris exemplis hincinde ſparſis. Tum etiam quod genus hoc ſophiſtarum, ut& Galenus a ciebat, odio pluſqum Vatiniano proſequor. Legat rogo totum illud ſuum opus quæſo tam magnum,&. uideat quem fructum capere poßit cognitionis reru? Sed ſolum ſalſe, acutè, fubtilter, ſubtilißime, urbanè, f cete, ironicè contractio ac eiuſimodi deliramenta: mi- rus ſui encomiaſtes, qui idem putat forſan profiteri ſe de ſubtilitate ſcribere& ſubtiliter. Parumper ſe reci piat,& con ſideret uter noſtrum ipſi Ariſtotel. quem adeò imitari ſe profitetur, ſimilior ſit. Ducat tandem exem plu ab hac una tantum re quanti laboris, quan- tæ ſubtilitatis, quanti periculi errandisEt cogitet om nia eadem arte ab eadem mente excogitata,& eadem proftnditate recondita atq; celata.

82 Siuellem adnotare errores, quale illud eſt a- mentiæ ſimile: quadratum corpus puſillum ab omni latere circumueniri ſolis radijs poteſt. Nam ſi de fine umbræ loquatur, etiam ſphæræ contingere poteſt, quod tamen negat: ſi de contactus omnino impoßibi le. De pyramide etiam inuerſa, diſpeream ſi ſcit quid dicat, cùm exiſtimat totam poſſe ſimul illuſtrari. Ita nec probata prodit, nec tantuùm eſt illi doctrinæ, ut ſciat quid dicat. Oporteret enim pyramidem illam ha bere infinitam penẽ tenuitatem, ut in tertia editione huius libri demonſtrauimus.

84 Prodit ſtultitiam ſuam dubitationem quam propono ac bene ſoluo, ipſe quaſi concedam repre- hendit,& male ſoluit, cum præ oculis ſolutionem ue ram etiam in prima editione haberet.

85 Quam ſtultitiã etiam auget, quaſi non liceat firmo clauo Heliocaminum affigere.

86 Dioſcorides non ſcribit ex hordeo ſolo fie- ri. Si contẽdat more ſuo ſit hala Scotorum. Dicit quo humido uiuunt: Cẽties ſemina dicto pingui, ergo ſem- per in homonymia uerſatur.

87 Liqueſcit quod molle redditur, etiam ſi non omnino fluat. Simile illud dum redit, emphaſim uer- bi nõ intelligit, plus eſt quam ſi dixiſſem, cuùm rediſt, quoniam hoc iunctã eſt,& liqueſcere,& redire& redijſſe declarat: quoniam reditu durum factum eſt. Cuprum, bitumen, uitrum adducit. ducitur cuprũ ſal- tem, dum liquidum eſt. Si enim non ficile frangitur & cedit, duci poteſt: at cuprum non duci poteſt, non erit uere durum, ſcilicet ex tertio genere argumen-

1. LIBRORVM

CARDANI

tum declarat, ſed non apud eum, qui contradicen di ſtudio inebriatus, quæ ſunt ante oculos non uidet. Bi tumen quis dicat, ictui mallei, ut ferrum uel plumbum reſiſtere? Vitrum cum duci poteſt, ſcilicet liquidum, non frangitur, non poteſt duct,& multo minus quàm ulla alia res.

94 Noönne uidit in ſecunda editione meam ſen- tentiam planẽ explicatam?

95 Exiſtimabat licere ſibi hac in re liberè nu- gari more ſolito, quòd non crederet quæ dicta ſunt, poſſe declarari, ſed fallitur. Terra hæc ſic præpara- ta, uel erit ſimilis, uel deterior, uel melior ſimplici ter rarnõ ſimilis, nam abſurdum uidetur, repurgatam mi ſtam, tum fermenteſcentem eaſdem ad unguem retine re uires, neq; deterior: nam tenuior facta& incorru- pta attenuare ſine calefactione, atq; incidere pote- rit, putredinèq́; minuere. Oſtendit hoc(uocant balſa- mum) quod ſolo uino& oleo an ſeculũ ſepultis con- ſtat. Itaq; uides hominis arrogantiam cum inſulſa te- meritate, cum etiã incertus eſſet an expertus fo᷑rem.

98 Sectione ſeptima: Ea ſunt ubiq;, nõ in qua- cunq; terræ parte, profundiora enim ſunt, unde non

ego inconſtans, ſed ipſe errat, præſertim cimm me ibi

declarauerim. 99 Agit egregium rhetorem oues& boues,& pecora campi, cum rationes deſunt, ad has nugas ſe

conuertit. Ibidem de Africæ parte diſbutat, quæ ul-

tra æquinoctij circulum poſita eſt. ibi qua parte Bra- ſiliam reſpicit mare, excipit quòd eſt ei àmeridie: at Braſilia ipſa quæ ab oriẽte mari alluitur, gemmarum in ſulas habet, ob abundantiam earum ita appellatas. Sicut ey Melindæ regnum,& Axaniæ,& Arabiafe lix,& Hiſpana inſula: omnes enim mare ab oriẽte ha bent,& gemmaru,& auri,& aromatũ ſunt feraces. Sic uidet omnia concordare,& adhuc audet hiſcere. De Hiſpania(quod ſolum obiſci poteſt) negamus au- ri uel gemmarum, uel aromatum poſſe eſſe feracem: er hoc ſi ad ſupradictas regiones conferatur, argen- ti poteſt, ut& Germania. Plinius eam laudauit, quod

ſeculo illo quo Romani pauperrimi erant, uiſa eſt di-

ues ſuo malo prouincia, quòd ltaliæ comparata ali-

quid auri, gemmarum etiam gigneret. Sed neq́; expi

lata tota prouincia auri copia apparuit, neq; poſt, ne

que nunc, neq; in poſterum unquam apparebit, do-

nec mutata rerum forma, aliam quoq; inire rationem oporteat. Exiſtimat enim hic uir noſtras declaratio-

nes ſimiles eſſe ſuis nugis:nos enim ſecurẽ& tutd etiã

pronunciamus de rebus. Caueat modoò lector, ne per-

perdm, ut ille dicta noſtra intelligat, in quibus falli f cile quiſq; poteſt, ob eam quæ alias dicta eſt rationẽ˖.

sic e in ſenſu illorum uerborum(nec ab occiduis ra

dijs) decipitur: e(ut uideo) profunditatẽ uerborum

non aſſequitur, ſed ſolum corticem. Quare ſi tandem

ſapere tantus natu incipere uult, legat magnam Pto: lemæi compoſitionem,& ſolim animaduertat aſſum

ptiones:ſimiliter& illius libros de iudicijs, in quibus 6808