e

f 1

4 1

nun are, er e uning —

1

DE SVBTILITATIE. 571

inde condenſari præter naturam ob loci anguſtiam, atq; ideo appetere exitum, inde natura uincente rare ſcere, tuncq́; propellere. at ille adeò inuoluit bene in- uenta, ut ego non pro meis, quanto minus alius quiſ- quam queat agnoſcere. Et ideo fungitur oficio ſe- piæ, quæ turbat aquas ne uideatur. Aër impellit: atq;

hic eſt motus quo aqua quieſcit.

12 In quo difſert mutatto in qualitate à genera- tione uel additione, ſi non iutenditur qualitas, ſed ſo- lum augetur? At hoc etiam ego non dico qualitatem non augeri. Sufficit quod intẽ datur ſeu additione ſeu aliter. Hucuſq; ſané ſperaueram me cum uiro docto diſputare:ſed cum animaduerti illum, ut credidit, con uictum meis rationibus eò refugiſſe, ut concederet fer ro extincto ferri generari, iam illum elleboro pror- ſus indigere animaduerti. Atq́; hic fortunam aliorum quotcunq; me accuſare nixi ſunt, qui amentiam ſuam prodiderũt, nactus eſt. Primum quis unquam audiuit ferrum generari ex aquæ frigidæ ſola immerſione:? ubi omnes cauſas ſuſtulit,& earum ordinem inter ſe, tum etiam cum effectu ipſo. Deinde liceret ex ſilice aurum facere, nam exuſto auro ex igne generatur au

rum, ut ipſe fatetur? ergo extincto ſilice aurum gene- rabitur: nam cauſæ ſunt eædem aquæ& ignis. deinde cuùm paulatim refrigerabitur, paulatim generabitur,

ferrum, at que ita ſubſtantia in eadem parte augebitur motusq́; uerus inerit, qualis in qualitate. Diſpeream ſi reſurgat Ariſtoteles, ni malit mihi accuſatori qudm tali defenſori amicus eſſe. Et ſi non melius argumen- tum meum ſolui poſſet à Peripateticis quam ab illo, iam pæana canerem. Sed illi dicerent, in ferro ignito duas eſſe ſubſtantias, atq́; imperfectam utranq;: quod neq; ignis ſuam retineat leuitatem, nec ferrum frigidi tatem. Et quanquam hæc reſponſio argumento meo non ſatisfaciat, ob abſurda principia, quæ tueri co- guntur, ut Ariſtotelem defendant, non tamen adeò impudens eſt ut noſtri calumniatoris, qui hæc delira- menta admiſit.

13 In infinitum apud grammaticos progredi di cuntur, quæ nullos certos limites habent conſtitutos. Vnqde proprij infiniti, quod grammaticis ignotu fust,

ratio deducta eſt.

14 Vbiq; prodit ſuam imperitiam, uixq́; ex cę-

tum locis ſeptem rectè interpretatur. Meta non una eſt ut fiat ignis, ſed tum incipit hæc meta cùm aërem uincere poteſt. Meta eundi in Gallias nõ una eſt, poſ- ſum ire Taurinii, Lugduni, Lutetiaã, Rhotomagũ, me ta tamẽ ingreſſus eſt Valẽtia, ex urbe noſtra eunti. O præclarãâ redargutionẽ, argumenti ſolum præbens, uel maleuoli omnino animi, uel ſtuporis maximi. 15 In omnibus eſt ea uis, ſed in quibuſdam non Perficitur agendo, in quibuſdam producendo mira- tur de lapide, ſed magis de halinitro mirari debuit. 16 Vreret, nõ ſi elemẽtaris eſſet recte in hoc: ſed ſi eſſet, qualis excutitur qui pabulo indiget proculdu bio ureret,& ſi eſſet elemẽtaris condẽſatus: at aqua

non madefacit, quia cõmiſta eſt, madeſactio alit nõ pe netrat, calor penetrat, Galeno teſte in libris de Elemẽ tis. Deinde impudẽtißimeè obijcit me negare ex chaly be uel ex porphyriti de ignem generari, cũ ego ubiq; adijcid etià in prima editione nõ magisfieri, ſed minus ex his qud ex illis. Vide hic prorſus inexcuſabilè ſtu- borẽ hominis, aut improbitatẽ. Purũ ignè nulli eſſe dico. i. qui nõ ſit in ſubſtantia, ſed modo medicori, in

quo forma materiæ dominatur ut in flãma, ſecus car-

bo& ferrũ igniti. Admiratur dictu illud quod ſimpli citer ueri eſt, ſi incaleſcit uehemẽti motu, uehemẽèter

incaleſcit. Eſt enim cauſa(ut dici ſolet) adæ quata e propria(ut ſi quis dicat, Diuitiæ hominẽè beatum fa-

ciunt) per ſe eſt uera, nec tamen ſemper diues beatus eſt. Ab accidenti enim ad rem quod dicunt, ab abſtra-

ctis ad concreta non ualet argumentum. Color uiri-

dis eſt pulcherrimus, ergo uiridia pulcherrima.

17 CüÄm loquor Latinè, hic philoſophus Cice- ronianus, me reprehendit: ſi barbarè uellem, ut à ſui generis hominib.intelligerer, accuſaret. Vnus eſt mo- dus quẽ ſolum admittit, ut ſuo more, ſcilicet peßimè loquar. Sed ego tunc diuinare nõ potui. Breuiter ma teria ferri fõörmam ad ſe rapit& equi,& abſint hij: nec una conuenire poteſt alteri:& hoc etiam affir- mat Philoſophus, formas ſibi decernere materià pro- priam:quæ ob id ſecunda dicitur, quoniã cum quan- titate certa eſt materiæ primæ& qualitatibus.

18 Agit rhetorem facetum, cum argumenta e reſponſiones deſunt. Et quam fatetur Ariſtotelis fuiſ- ſe ſententiam, ſcilicet frigiditatem eſſe priuationem, & quòd Auicenna bene dixit, frigus ad operationes nihil affert commodi, in me reprehendit. Aqua nõ ge laſcit, quia frigus(ut dixi)eſt priuatio. Melius feciſ- ſet, ſi quæſiſſet cur ab atre, cuùm utrinq; ſit priuatios lædimur à frigore, quoniam materia impediẽte pere- grina impreßio, ſcilicet calor aboletur. at id ſentitur ab animante, quod natura calidum eſt. Syſtolen, adeò rudis eſt hic uir, putat eſſe quietem, cim ſit motus, ſci- licet contractio: eam Galenus fatetur expreße ſe ſen- tire primo de Dignoſcendis pulſibuz.

CàA P. v. Vide ruditatem& temeritatem, ubi in tam paucis uerbis dupliciter peccat,& ita peccat, ut nulla arte defendi poßit. Qudd etiam dixerim, ſieca non poſſe humectari,& reprehendit,& ſe non intelligere fatetur: atque id ubig, fermè facit. Et uerẽ negat ſe intelligere, nam in ſicco nullum eſt princi- pium ut humectetur, nec intus, nec extra: ſolum mate ria addi poſſet, ſed non in iuuentute per nutritionem, quia deeſt principiũ:nec per generationem, cum iam ſit antea genitum. at frigidum poteſt calefieri calore cordis,& reliquæ qualitates ſponte ſe ingerunt deft- clu contrariarum, cum ſint priuationes:& hic(ut ui-

deo) dicet eſſe ſolœciſmume b

19 Ftherem, id eſt, cœlum, quandoq́; aërem ſu premum ſignificat, utrunq́; apud antiquos. Lapis fri-

gefacit manum, quoniam calor refugit, ſicut tenebras

Cee