dv. uc ririont compnu

D E SVBTILITATE. culiari uerbo, licet& facilẽ eſt eircuſcribere, ſenſum illum in ſubiecto totius artis non licet:propterea de-

claraui quid intelligi uellem, ſatis gnarus conceptui meo deeſſe exquiſitißimum nomen: an ergo decebat me totam unam tractationem mutare propter unius uerbi interpretationem Ciceronianam,& accommo dare me dictionis an potius dictionem ſignificato tan tus ſapiens uiderit? Etenim parum uidetur hic aſſue- tus lectioni Galeni, qui toties clamitat non debere nos de uerbis litigare, modò de re conſtet. Et ſuus Pe- trus Mãtuanus, cuius ſe diſcipulum gloriatur, nõnne in ſcriptis reliquit, optare ſe ut una eſſet tantum lin- gua materna,& ut omnia uno uerbo poſſent explica ri. at hic uult res& conceptus etiam in ſubiecto to⸗ tius libri ſeruire nominibus. Et ut ob inopiam nomi- nis cogamur totam tractationem mutare ac confun⸗- dere, uel ab ea penitus abſtinere. Ob hoc igitur tatam rhapſodiam congerit. vtrum autem ſubtilitati ſic in⸗ tellectæ unus conceptus reſpõdeats dico quod ſic, nec eſt purè homonymum, ſed potius paronymum, uelut ens, de quo cõſtat eſſe ſcientiam ſupernaturalem. Sed

hæc longiuſculè, ut intelligant homines e qualita-

tem ingenij illius,& fundamenta quibus innititur. in poſterum ita conſulam breuitati, ut tamen apud eum qui talia curat, nihil deſit, modoò in eo nõ deſideretur diligẽtia, quam exhibere debet quicunq; tam cupidus eſt huius experientix.

2 De ordine ſum ſecutus Genii ſiue ſomnium, atq; is optimus eſt, ut in ſecunda editione docuimus. Criminari autem ordinem cuiq licet, nec expoſito- ribus Ariſtotelis ullus communiter placuit. Hic cam- pus eſt, qui ſibi placet, quoniam in eo optime ſe po⸗ teſt exercere:at ſi ficilitatem doctrinæ exigimus, nul lus eſt aptior.

Demiror quod nolit à nobis notißimis inchoare, ſed ubi diſpar ratio nõ ſit,& ubi paruum diſcrimen notionis a prioribus: itaq; ab elementis non miſtis.

Species putat eſſe mentis notiones, cum ſint ea quæ

falſö nobis apparent: imagines quas barbari imagi-

nationes, ita in ibſa Latini nominis interpretatione decipitur uir, qui nihil aliud profitetur, exinde tot

commenta molitur.

3 Deum eſſe cauſam ut förma fatentur:mudum efficere plurimi negant, quoniam ſemper efficeret. Sed hæc in libris de Arcanis æternitatis, quæ hic non diciitur. Sed homo acutus etiã prooœmia inſectatur.

4. Simili lapſu, ſed longe fœædiore prolabitur,

dum intelligit finiri materiam, id eſt, interire, rurſus (uacuo aucto) cum exiſtimet illud eſſe debere, cum non intelligat Geometram ſupponere latus minori angulo, ſuppoſitum eſſe æquale aut maius ſuppoſito maiori:zatq ita ex hoc deducit ad id, ut fateamur par- tem toto eſſe maiorem. ſic& nos. Syllogiſmus igitur poſtguàm illnm docere planè ut puerum co gor, ſic conſtat: Si uacuum eſt, augeri conſtat in immenſum: igitur materia quæ æterha eſt, finiri etia poteſt. Con⸗

559 ſequentia ſecunda eſt clara, nam ubi uacuum eſt, ma⸗ teria eſſe non poteſt:ſ igitur quod ſequitur impoßi- bile eſt, igitur& aſſumptum, quod eſt Vvacuum eſt:at dices, non ſtatim ſequitur, Vacuum eſt, igitur in im- menſum poteſt augeri: nam homines ſunt, nec tainen augentur in immenſum,& aër& alia. hoc erat, circa quod iuſtus dubitare poterat. Sed eſt altius ut uideo, qudm ut ipſe, etiam ſi uellet nam plura contradicẽdi ſtudio,& accuſandi etiam, facilia non aſſequitur) in- telligere uel deducere poſſet. Sic autem ſe habet: Si ua cuum admittatur, cum nullum habeat contrarium, ni hil repugnat totum locum ſublunarem illud occupa- re, quia repugnantiam non continet in ſe, ergo æter- nitas materiæ non eſſet neceſſaria, ſed fortuita, quod eſſe non poteſt. Nec propter hoc dico, quoͤd uacuùum hoſiit occupare concauum lunæ: hoc enim aliud lon-

s eſt ab eo quod materia non ſit neceſſaria, quia ua-

cuo nihil repugnat ut augeatur in immenſum. Ita non æternitas materiæ, ſed neceßitas illius tollitur. Sed ta- mẽ hac ſublata, etiam tollitur æternitas ipſa: quia(ut xi)omne æternum eſt neceſſarium. in illis ergo pau⸗ eis uerbis continebantur tria enthymemata,& ideo boteſtate tres ſyllogiſmi concludentes propoſitum. Sed hæc(ut dici ſolet) non ſunt pro dentibus ſuis. Et huiuſmodi eſt totum opus hoc de Subtilitate,& libri

de Varietate rerum: ideo conſultius feciſſet, ſi ab hae

prouincia abſtinuiſſet, nec ſemetipſum deturpaſſet: ſufficiat autem leclores ſemel de hoc admonuiſſe.

6 Vellicat forma:at ſi dico, homo ad omnia paræ tus eſt, nönne intelligitur indefinita, ut dialecticiuo- lunt, non ſolum pro pluribus ſed etiam pro utilis To fus non generatur uera generatione, quæ eſt uiuentilt ſolum, ſed coagmentatur: generari tamen uerbo uti⸗ mur, quod uulgaris ſignificatio ad id extèẽdatur. Non erunt tria principia, imò ad generationem concurrit materia, ut ſubiectum forma generantis ad præpara-

tionem, anima autem ſeipſam exbibẽdo efficit. Quæ

uerò difputat contra animam mundi, perlegas eorum

reſponſiones in libris de Arcanis æternitatis, quia eſt

res prolixa,& quæ peculiari indiget opere:&x non ut ab ipſo obiter tractatur, cum non ſolum philoſo- phiæ naturalis principia, ſed ey diuinæ non parua pars,& eorum quæ ſenſibus ſubiacẽt, ratio pendeat. Pariter& alia eiuſdem exercitationis ad eandem do ctrinam pertinent. Ob idq; ſuperſedeo hic, niſi quòd admonere illum nolo eins quod adeo firmiter negat, ſcilicet animam eſſe in corde ſolum, cum id dicat Phi loſophus, in libro de luuẽtute& ſenectute in initio: Ead ld m! Vwxse c l⁊eοεiε σννoisa,„EAo S1 Su Jiov ⁊au bvaa ouu Tlio olav adrhe, d Jauwe êr.—e c Tivi 2α uuuar adexr Kes paoig. Interpretetur modò ut uelit, nunquam obtinebit quin illud apertè uelit Ari- ſtoteles, ut anima ſit in aliqua parte corporis. Id etiã oſtendimus in libris de Rerum uarietate, atꝗ; alio mo do etiam euidentius demonſtrari poteſt. 7 Mouet anima mundi principii nehiut⸗⸗ alos