Druckschrift 
Hieronymi Cardani Mediolanensis Medici De Svbtilitate Libri XXI / Ab authore plus quàm mille locis illustrati, nonnullis etiam cum additionibus. Addita insuper Apologia aduersus calumniatorem, qua uis horum librorum aperitur
Entstehung
Seite
17
Einzelbild herunterladen

Wua minus. um, Ut d ickum

4 partim eſt in dpluresac ma

ndum nahat Hmpletisautem leuata luith dus Cauſiclt umiamuacuum nauis pondere, Sauctiponderis thocduntaxat

arũ cymbarum

s deprimit

otu quiex graui miriſice ſe offert cſe habet. à la- aaqua plenum, npermearenon nane. Fiſtulab dlabrumperue- parumaſcendat, imumprimiua-

laF, cuius ſupr- sosinipſoſepto xlabro perſupe mus aquamque oneckniat ladli

V mdenud wer⸗ b V

oibus compol-

umaerin C nofl d 18. Atuero cunl

SſtulampreſR

uos eſſe motus:

tur clauo in ſummitate axis A, ut ſecum moueat᷑, ſed redeun-

& bis duos& tria paria ſic ex aduerſo collocare. Si igitur em boli aut folles alter c fune iungat᷑, alter D eircumuoluto axe,

LIBER PRIMVS. 7

fieri, ſtatuatur, ut ex aquę perpetuo defluxu ſuper pinnas rota circum- uoluatur, in qua ſit axis A, quẽ palàm eſt neceſſe fore ut& ipſe circum- agatur. Rotæ deſcriptionem, ut rem notiſsimam ac in molis omnibus

conſpicuã, prætermitto. Trabs ſuperiacens tignis atq; incluſa forami-

nibus rotundis uocetur B, ita ut mobilis ſit, acut in cardini-

bus circumuolui poſsit. Iuxta huius extremũ E annulus infi-

xus, cui alter annulus cum ferrea uirga F:hęcrurſus in annu- lum finiatur, quem excipiat alter annulus G, uirgæ Nl anne- xus: in extremo H annulus iunctus eſt, qui fune ita annecti-

te axe redit& annulus ad priſtinũ locum ac ſitum. Ex altera trabis parte duo annuli ex aduerſo collocãtur C& D. Licet ½

trahitur primùm trabs uerſus O, tuncq́; eleuatur folliumal- ter ex C, altero cadente ex D. Cùm uerò rota dimidium axis circumuerterit, annulus in imo H redit ad locum ſuum,& impellit E, propter uirgas,& trabs flectitur uerſus, atq; ſic mutata uice folles mo

uentur. Nutat enim trabs dextra ac ſiniſtra uiciſsim, ſed circumuol-

uitur. Ergo licet multa paria folliũ annulis multis in trabe ex aduerſo

collocatis mouere, ſed robuſta ui aquæ opus eſt. Licet& eidem axi al-

teram trabem, quod fabri facere ſolent, Aſiniſtra fungere, atq; ſic nume- rus follium duplicabitur. Nec alio opus eſt auxilio, aliãue quàm quæ

in uno patefacta eſt induſtria, ſed ſola maiore ui.

64p

Sed motuum translatio quæ ſolet in uſu eſſe tum in molendinis, mMotuum tranſ-

tum horologijs, quamuis uulgata, tamen ſubtiliori conſtat ratione.

Sit igitur rota A B, quæ circumagi poſsit alia rota cum pa- xillis, ut in molendinis fieri ſolet, aut manubrio C. Dentes uerd in eius exteriore ſuperficie reſpicientes cylindrũ ſeu

columnam F G erectam ad perpendiculum plani F H. In

quo plano etiam rota ſuperſtans fixũ habet palum cui axis infigitur. In G autem columna, D E curriculus dentatus eſt. Itaq; cum rota A B circumuertitur ſuper axe C x motu ex Ain B ſeu à ſurſum deorſum, E G cylindrus circumuer-

titur ex D E uerſus k, ſeu ex dextro in ſiniſtrum, quare coeoen à

tingit translatio motus, quæ erit uelocior, quò nume-

rus dentiũ A B rotæ, plures cõtinebit dentes curriculi D E.

latio.

r'

His autem utemur ad machinæ Auguſtanæ intellectum. Hiis modd uiſis, poſtquàm ſermonẽ de motibus omnibus generali- bus fermè abſoluimus, quarto exemplo in libramento aquaruũ declara to, Heronis autem machina in compoſitis elementorũ motibus ſatisfa- ciente, ut in uniuerſim pro decẽ modis decẽ exempla ſubiecerim, colli

gere illa in unum breuiter o peræp reciũ erit. Quieti ob raritatem lucer-

C.