Druckschrift 
Hieronymi Cardani Mediolanensis Medici De Svbtilitate Libri XXI / Ab authore plus quàm mille locis illustrati, nonnullis etiam cum additionibus. Addita insuper Apologia aduersus calumniatorem, qua uis horum librorum aperitur
Entstehung
Seite
14
Einzelbild herunterladen

aquæ.

14 DE PRINCIPIIS RERVRN

lactéue uas plenum fuerit, nihil interſit. Itaque huius potius ratio red-

. 8 denda eſt experimenti. Aqua igit᷑ quæ ſupra c D eſt, cum tanta ad un- guem ſit quæ aſcẽdit, quanta eſt illa quæ ex C effunditur, ſeu canalis la-

tior ſitin C quàm in&, ſeu arctior, quia ſemper totus canalis ad unguẽ

plenus eſt, leuior eſt aqua quæ effunditur per c. Quòduerò leuior ſit aqua in parte ſupra c, quam in c, cauſa eſt, quia aqua ſupra CD de- ſcendere appetit, ut ſit inferior illa quę eſt in e, igitur cõprimit aquam,

& in canalem impellit. Quæ autem eſt infra O, appetit eſſe in C,

quia C altius eſt loco eius, ideo uult aſcendere. Sed aqua quæ effluit ex c, non præbet conſiderandi cauſam, cum tamen ſit humilior ipſa a-

qua quæ in uaſe continetur: quia attractio illa non ſit niſi continuitatis

ratione: cõtinuitas pendet ex ratione raritatis, quæ nulla eſſe poteſt a- qua iam egrediente os canalis c. Deniq; tota hæc contemplatio abſol- uitur hoc argumẽto, quòd aqua quæ debet trahere aliam aquã ſecum,

oportetutuaſe contineatur, quoniam ſine illo conuelli nequit, ſed ab

aere iuuatur adueniente,& ut corpus continunm ad æquilibrium per- ueniat. Cuùm igitur humilius eſt oſculum c, ad illud perueniet: cum au tem ſublimius, non deſcendet: quia quæ è directo eſt loci inferioris, ut in A, aſcendere cogetur ad c, quod eſt in directo D. Si autem aqua de-

Ratio ducende ſcendat primò, deinde aſcendat, ut in figura ſequente, ex Ain B, inde in

E,& poſtmodum in C,& in D, tũc peruenire poterit, ſi D minus diſtet

aea alinea B C, quàm àA locus ex quo deſcendit. Sed opor- tet in ſingulis ſpacijs certam eſſe differẽtiam altitudinis aA& D. Quanto enim longior uia fuerit, eo maior dif- 38 ferentia à& D, iuxta altitudinis menſuram, eſſe debet.

ues demerſæ

cuperantur.

gurgitibus re-

rum ſuſceperunt. In ſingulis igitur millibus paſſuũ, A altius palmo eſſe debet quàm D, ut in decem millibus paſſuum decem palmis. Cauſa huius eſt aquæ rotunditas euidens, quæ etiam in urceo- rum ſuperficie apparet. Vnde ad libramentum licet à ſit altius quàm

D, non tamen erit altius quandoq; loco medio inter A& D. Indigete- tiam impetu quodam. Sed hæc nunc pręter intentum quaſi ſunt, uolui

tamen ob magnitudinẽ periculi,& erroris frequentiam, hęc ſubieciſſe. Sed iam ad elementorũ motum ſimplicem ueniamus exemplis ex- plicandum. Igitur grauis motus exemplum præbent ponderum horo

logia, quæ ſenſim trahendo rotas uertunt. Huiuſce autem generis infi-

nita facilè efſet inuenire exempla. At motus leuis hoc unũ ſubijciatur

Molus quons- exemplum. Cum naues freto merguntur, quas eruere conſilium eſt,

cymbæ onuſtæ ſaxis per funes alligantur nauigio ab urinatoribus, ſic

pides ex prioribus detracti excipiuntur: quo fitut alleuatæ cymbæ na-

uigium paululum ex profundo ſecum trahant. Namaer cymbas, quæ

pondere

ut funes quantũ fieri poteſt tendantur, inde totidem cymbis uacuis la-

1 Hinc errores quorundam, qui ad libramentũ cum co⸗- nati eſſent aquas deducere, maximas iacturas impenſa-