Druckschrift 
Hieronymi Cardani Mediolanensis Medici De Svbtilitate Libri XXI / Ab authore plus quàm mille locis illustrati, nonnullis etiam cum additionibus. Addita insuper Apologia aduersus calumniatorem, qua uis horum librorum aperitur
Entstehung
Seite
13
Einzelbild herunterladen

rcumuoluus, maguntur, ſe. pacto quies ex luraſuntexem ſe autemaqua, ere uidetur. Si⸗ iunt⸗& ſitulaa- litaquam rquia mncöprimatur, mminalataaquæ ein medio ſunt, mprimerentur:

edio neceſſeeſt d

iiad unampa-

modo, oſtèſum

mus, hos motus infraperexqui- declaraſſe ſenſi- umentorũdo- ullus uacuime- KMcultate, qua- onſtant, quæ 4 1 ob id omfles

ſfed non oportuit, quandoquidẽ ſeu aqua, ſeu uino, oleo,

LIBER PRIMVS. 3

R qudd plana quæ non fatiſcunt, attamen diſiunguntur. Athoc fieri ne⸗ Pluna iuna

quiret, niſi admiſſo uacuo. Inter plana igitur quęcunq; dum claudunt᷑ Auomoio 4- aer intercipitur, qui uetat plana diſiungi quoad licet. Sed cum, ut dixi, ung Poßin pro ſui robore ſolũ impediat, maiore nixu uincitur. Solum illud ob-

ijcies, quòd à minore aere minus hæc diſiunctio imp ediretur, at magis

tamẽ impeditur. Vt enimmagis plana ad unguem coierint, eo minus

aeris intercipitur,& tamẽ eo difficilius diuelluntur. Sed cauſa eſt, quia

magis neceſſe eſt aerem illum à propria forma recedere, quo magis ra- reſcit. Conſequitur enim, ut dictũ eſt, alia ſubſtantia quædam,& no- ua generatio, quæ ut à priore magis recedit, eo maiore labore confici-

tur. At dices: Aere rarefacto, quid aliud poteſt Fenebar quàmignis:? Ignis autẽ calidiſsimus: at inter plana illa nulla e

manifeſta caliditas, imò frigus. Sed non eſt ignis ſeu æther calidus: hoc enim inferius de- clarabitur. Quod enim humidum eſt, ſi attenuetur, non in ignem, ſed in ætheris tranſit naturam: aer autem humidus,& æther minimè cali- dus eſt. Confeſtim uerò alio ingrediente aere, fit mixtio. b NHaæc ſatis ſint de his motibus duobus prioribus, tum quiete quæ ab eis ſit, exempla, h ic non ſit pręſentis inſtituti, de machinis loqui, ſed in ſecundo de rerum uarietate libro, decimoq́; cõmentario ſuper Vi- truuium. His ad unguem tot exempla explicaſſe ſufficiat, quot etiam modos: ſex enim modis ſena ſufficiũt exempla. Ergo grauia deorſum

moueri, leuia ſurſum, palàm eſt. Sed ſuperaddunt quidam ne hoc con-

tenti, leuia grauibus uelle ſupereſſe, unde etiam aer ſub aqua exiſtens

quamuis in propria regione, ſuperius tamẽ emergere nititur: ut in ur- ceis manifeſtũ eſt cum ſemipleni uertũtur:& in ueſica aere plena, quæ

aquæ immerſa eſt. Sed non eſt hic motus alius à primo: nam aqua ipſa

cum ſit in ſublimi, conatur deſcendere,& ad illius deſcenſum aer ne ni

mium conſtringatur aſcendit. Sed in ueſica quę in flumine eſt, cumaer ſit in loco aquæ, aſcẽdere nititur: igitur ſufficiet una ratio motus in ele- mentis ad locum ſuum. Quòd autem aqua ueſicã impellat ſurſum, non aer aſcendat, patet, quoniam ueſica ſub terra poſita non aſcendit. Quod uerò quæri dignũ magis eſt, id eſt: Quomodo aqua tantum euue⸗ 4. aſcendat, quantũ deſcendere poteſt, dum à motu raritatis adiuuatur: ace Leen id ipſum planius exemplo patebit. Vas ſit aqua plenum, cuius ſupre- teſt eſcenaere.

mum E, imũ autem y, in quo canalis à B C. Sitautẽ c p, linea æqualiter à finitore diſtans, ſecundum quem libella ducitur. Impleatur autẽ canalis AB C aqua,& emittetur a- qua per C, dico quòd exhauriet quicquid eſt aquæ ſupra C p lineam, nihil autem eius quod eſt infra c D lineã, ſed canalis plenus pendebit,& uas uſq; ad c p, aqua plenum=76 conſpicietur. Hoc itaq; ſic eſſe, declarat exẽplum. Forſan b quis dicat, hæc ad aquæ tractationem debuiſſe transferri: N

A

rVTVr Fiu⸗