situla aqua ple

na circumuolu

ta cur non e

fundatur. Plumbea lami na lata ſi æqua liter aquæ inſi- ſtat, mergi cur non poßit.

Horolo dj. 1„ 2„ mola- 8 prælongam& ſtrictam, ut in ſigura uides, redigitur: inde b

—— ꝗͦ—y,————————

12 DE PRINCIPIIS RERVRM

ditur neruus ut ſe cõtrahat, impulſu mouetur ac ſi pidem aut ſagittam impellit. Itaq; ad motum raritatis hæc ratio reduci-

tur. Contraria igitur, ut dixi, ratione mola torquetur in ho rologio: nam chalybs mollis redditus, in tenuè bracteam

per uim in orbem arctiſsimè colligitur, capſulęq; includi- tur. Funis autẽ tenuis, ſed ualidior, circumuoluitur capſu- læ, cuius extremum axi rotæ latiori nectitur. Ita fit utdum chalybs denſitate nimia preſſus tenditur, capſulam circuũ- uoluit, quę trahit funem: inde axis ſenſim circumuolutus, rotam à qua denticulis implicatis aliæ circumaguntur, ſe- ſcumagit. Sextum exẽplum eſt, quònam pacto quies ex b jimpulſu poſsit cõtingere. Huius generis plura ſunt exem

pla. Vrceus fiſtulam habens plenã aere, ipſe autemaqua,

cuùm fiſtula uertit᷑ inferius, aqua ipſa pendere uidetur. Si- mili ratione lapides ſuper aquam iacti reſiliunt:& ſitula a- qua plena circum uelociter acta, nõ effundit aquam: quia cum tempus deſit aeris diuiſioni, ne nimium cõprimatur, aqua ſubſiſtit. Eadem ratione plumbea lamina lata aquæ ſupernatat: nam deſcendendo partes quæ in medio ſunt, non habentes quò diffugiant, nimium comprimerentur: uel ſi antè dilabantur, uacuũ relinqui in medio neceſſe eſt: nõ poteſt igitur ullo pacto deſcendere, niſi ad unam par- tem prius inclinetur.

8

Quddigitur à raritate fiant hæc,& quomodo, oſtẽſum

ſitas rationes declarabitur. Nunc autem ſufficiat tantũ declaraſſe ſenſi- bili quodam experimento, quantum ad rationem inſtrumentorũ do- cendam ſufficiat. Nam ſi fatiſcant rimis machinæ, iam nullus uacui me- tus eſt,& tamẽ trahunt, ſed tanto debilius,& maiore difficultate, quã-

to hiant magis. Hocq́; fundamento machinæ omnes conſtant, quæa-

lioquin ab indiuiſibili quadã ratione pẽderent, eſſentq́; ob id omnes ſtatim inutiles, uel ſaltem nõ diuturnæ. In non exactis ergo operibus atq; uetuſtis manet etiam uſus: fruſtratio uerò pro erroris magnitudi-

ne. Attractio igitur à forma fit, quæ dum metuit aliam conſequi rarita-

tem ne pereat, quantũ poteſt reſiſtit. Oſtendimus enim ſuperius, mu- tata ſubſtantia atq; denſitate, mutari quoq; formã. Quòd ſi metu uacui fieret attractio quaſi conſentiente uniuerſo, eſſet hæc attractio infinita: ſed non eſt, uerum pro quantitate formæ,& elementi ac inſtrumenti cõtinentis. Nam canalis paruus aquam modicã haurit, nec trahit plũ- bi magnam molem. Indicio igitur hoc eſt, à forma fieri hancattractio- nem,& pro uiribus eius atque magnitudine, Eſt& tertia coniectura,

quòd

riore, ac impoſitum ſla- C

3 eſt. Operæprecium autẽ erit ut demõſtremus, hos motus là uacuo nulla ratione fieri poſſe. Hoc autẽ infrà per exqui-

1