4 DE PRINCIPIIS RERVRM
dicũtur. Cum uerd hæc generatione& corruptione& mutatione qua- C litatum fiant, in primis de metallis, de mutatione qu alitatum, quam bar b bari uocant alterationem, dicendum erit: poſt de lapidibus. Eorum au tem quæ uitam aliunde trahunt, quædam motu carent, ut arbores& herbæ, de quibus octauo loco dicendum eſt: poſt de his quę motu prę dita ſunt, non tamen ſemine generantur. At de generatione tali dicen- dum erit: ſicut in decimo de generatione quæ ſemine in animalibus fit. Atq; hæc animalia intellectu carent. De corpore uerd quod ſummam erfectionem conſecutum eſt(illud autem eſt homo)cur factum ſit,& de illius forma atc; actionibus dicẽdum erit. Duodecimus uerò ea tra- ctat de illo quæ ad corpus pertinent: atq; hæc quatuor ſunt generum: quædam enim alijs ſunt cõmunia animalibus, quædam propria: quæ- dam ſunt actiones ex ſubſtantiæ propria quadam natura, qu ædam ue- rò quæ ad illius manifeſtam ſtructuram referuntur. Iam uerò& quæ- dam funt accidentia, de quibus dicendum eſt, uelut grauitas, leuitas: haæec autem in elemẽtis. denſitas, raritas, aſperitas, lenitas, durities, mol- lities:atqʒ hæc in mixtis. cõmunſiaq́;, uelut genitis nitor, perſpicuitas, ſi guraq́ʒ genitis ſoluum. Quædam uerdò de alijs tantum dicuntur, ut gene ratio, corruptio, nutritio, mutatio, auctio, attractio, retentio, cõcoctio, expulſio. Subtilitas uerd in omnibus his, quorum genera numeraui- mus. Qudd igitur tot ſint de quibus tractandum eſt,& quòd plura eſſe nõ poſsint, tum uerò quæ de illis demõſtranda,& quo ordine, abundè D vtilits. me explicaſſe reor. Vnde non leuis utilitas ex tanto labore, ſed quanta unquam alia ex tractatione poſsit haberi, ſeu ad unum tantum genus, ſeu ad plurima referatur. Primum enim ad omnẽ naturæ cognitionem confert,& ad difficilium rerum ſcientiam,& obſcurarũ inuentionem, libris quoq; interpretandis omnibus aliqua in parte auxiliatur. Artiũ uires docet, ac noua quędam ſcitu iucunda cõmonſtrat, tum ex his eti- am quæ ad cõparandas diuitias& opes non parum momenti afferunt. Decernit& circa antiquas& non leues dubitationes, quid uerum ſit, uelut in chymicis. Oſtendit& prodigioſa opera tum naturæ, tum artis. Reuocat& antiqua in uſum inuenta, quæ uetuſtate uel bellis grauiſsi- mis exoleuerunt. Et quæ ſenſibus admiranda uidentur, cur fiant, in o- mnibus edocet. Iam uerò propoſitam rem aggrediamur. Materimm pri-· Hylen eſſe, oſtendit rerum ipſarum perpetua generatio, quę ſemper mam ſe. ex aliquo fit alio. Etenim frumenta ex terra& humore, 3& animalia ex ſemine& ſanguine, uel ouis,& cinis ex lignis: nec quicquam tam puſil lum eſt, quod ex nullo fiat. Nec ſufficit ut aliquid præſit, cum nõ ex ha- rundine aut ſtipula multus cinis fieri poſsit, ex multa uerò quercu pau cus nunquam cinis euadet. Itaq; aliquid in generatione omni cõmune manet, quod materiam primam dicimus aut hylen. Cum enim aliquid generatur ex alio, ſi forma perit(aliter enim eſſet idem ac non eſſet) ma nente aliquo materiam illud eſſe neceſſe eſt. Oſtendit idem corruptio, b cum
1