4. 96 31l —
cb irn ümmaſ
nudiſüh. b
r vem raſßatr(unuuu,u ereuLanunbaag. nt cum Aronmmm Tdhe facunmine Hcrorum, Ih
w Henenſuin hlie
laſue adei exnuuut 1 Veuus ac Vph Lelr
ailalmättna anu
ne(mnrntus Raimr-
PR Ã f ciora quiſque ſciret: quandoquidem tantum ſcimus, quan- tum memoria tenemus. Ita Druides, ut eſt apud Cæſa- rem lib. 6. Gallic. fas non putabant ſua literts mandare, quodnollent, os qui diſcunt, literis conſiſos, memoriæ mi- nus fludere. Prævaluit tamen Robtinuit, res Scri- ptis comprchendere, ut poſteris in memoriam re- gererent, quæ excidiſſent;& liberaliter offerrent, quæ nondum cepiſſent..
Verùm quia non minus in lectis, quàm auditis, deficit,& quandoque ſuccumbit memoria, ut Scri- turæ uſus commodius& fructuoſius ei inſervi- ret, de ulterioribus ſubſidiis cogitarunt viri ſapien- tes& eruditi, quibus facilitas ejus juvaretur. Hac de cauſſa Indices libris ſubtexuerunt, quibus totius alicujus libri præcipua capita, quinimò etiam ver- ba, ſuccinctà brevitate,& ordine concinno ‚veluti in tabula, exhiberentur. Per ſumma etenim rerum faſtigia duntaxat eunt, ac breviter ſummatimque omnia indicant. Unde, ut Cicero putat, 2uεαο Græcis dicti ſunt, quaſi Breves rerum comprehenſio- nes. Hujuſmodi autem Indices, an Veteribus noti & in uſu fuerint, haud omnino liquet? Indicum mentionem facit Orator diverſis in locis. Ad Atti- cum lib. 4. Epiſt. 4. ſcribit: Etiam velum mihi mitta⸗ de tuis librariolis duos aliquos, quibus Iyrannio utatur Qlutinatoribus, ad cætera adminiſiris, ut ſumant membra- nulam ex qua indices fiant, quos vos Græci, ut opinor, Euass appellatis. Et in lib. 2. de Orat. Decęptus in- dicibus librorum, quòd ſant fere inſcripti de rebus notis, &c. Et A. Gellius lib. 20. Neque item deſant, qui Iudi- cer ibris ſuis fecerunt. Hæc hoc ſenſu laudantur aba- liis. Sed num bene, mihi eſt in qubio. Nam Index in genere eſt quicquid aliquid indicat: unde, cùm de ſipris ſermo eſt, diverſimode uſurpatur. Index quippe vocatur primò Titulus ſeu Inſcriptio alicujus libri, quia ea communiter libri argumentum vel materiam ſummatim indicaue ſolet. In hac ſi gnifi- catione crebrò iſto vocabulo utuntur vetercs, Li- vius l.38. c. 36. Index Orationis D. Gcipionis, nomen M. Nævii tribuni plebis habet. Et lib. 41. 28. Tabula in æ- dem matris Matutæ cum indice hoc(i. e. inſcriptione) poſita eſt. Cic. lib. 4. ad Attic. Epiſt. 15. Parantur Ora- tionibus Indices glorioſi,(hoc eſt, Tituli.) Martia- lis libr. 3. Epigram. 2. Et coccorubeat ſaperbus index. Atque hoc Snſn claro clarius eſt, uſurpari hoc vocabulum apud Cic..2. de Orat.& Gellium, in lo- cis allegatis. Deinde magis generaliter Index etiam eſt(atalogus, enumeratio& recenſio Nominum, ut Index Philoſophorum„‚Oratorum, Tragicorum, Poëtarum, librorum,& ſimilium, quãdo videlicet Authores vel ipſorum libri nominätim recenſen- tur. Atque ita Cicero ad Attic.lib.. Ep. 4. per Indi- ces ſive 2oε⁴³a e, non intelligit ſingulorum libro- rum ſingulos, quales nos noſtris libris ſubteximus, ſed Indices univerſales totius Bibliothecæ. Id quod ex eo liquet, quòd primùm ibidem Cicero memo- rat, confectam à Tyrannione mirificam deſigna- tionem in librorum ſuorum Bibliothecam. Dein- dr quòd in Plutarchi Sylla memoratur, eundem il-
A 1 1I O.
lum Tyranni onem, generalem ejuſimodi xa ſeu Indicem confeciſſe in Bibliothecam„quam Sylla Romam Athenis devexit, unde ſingulorum libro- rum argumenta,& ut vulgò loquimur, contenta, citra moroſam inquiſitionem depromerentur. An verò Indices ejuſmodi ordine, quem vocant, alpha- bethico, ut noſtri, concinnati fuerint, licet certò af- firmari aut probari mequeat„ omninoò tamhen eſt credibile, cùm hic mos veteribus nec incognitus nec improbatus fuerit. De Plinio fane Comdhat, 1- pſum omnia quæ ex variis authoribus excerpebat, ordine literarum in ſua digeſsiſſe advanſaria ‚ne- ecgo⸗qu potior erat, ordine naturali. 65& Ur- bes ſæpe numero& ſitus locorum, non ordine, ſed literarum ſerie deſcribit, lib.3. c. 6. in deſcriptione Regionum Italiæ. Ita Gemmas„ita Herbas ipſas. Sic Piſces l.32.c.I.&c. Denique vocatur Index, Al- phabetaria rerum vel verborum, vel utrorumque, in libro velauthore aliquo diſpoſitio, cujus ope, ex ordine alphabetico, facili negotio, quod quiſque legit, relegere& reperire poteſt. Copioſt ejuſmodi indices rerum& verborumj nVeteribus codicibus manuſcriptis nulli viſuntur, neque etiam expreſs & certi quidpiam de illis apud antiquos legitur. Unde ſeriũs& poſt inventam Typographiam lite- ris paullò ornatiuùs excoli cœptis,& renaſcentibus inprimis Patrum Eccleſiaſticorum ſcriptis, cœ- Ptum& tentatum hoc fuiſſe videtur. Ab co tem 0- re pauci melioris notæ libri ſine talibus ſubſidiis &compendiis in lucem prodicrunt: aut, ſi qui tales prodeunt, tantò minus certe æſtimantur. Adeò ut vel ob unicam hanc cauſſam multi, ab utilibus& haudquaquam contemnendis libris, vel legendis velcoemendis abſtineant.
Maximam horum Indicum eſſè utilitatem„ne⸗ mo eſt hodie qui ambigat. Si quis compendio ſci- re geſtit, quid quiſq; author tractat, ſi noviſſe lubet, num de hac velilla materia aliquid notatu dignum habeat, ſi quid& memoria excidit, repetere placeat, ad Indices, veluti ad aſylum vel ſacram anchoram confugit. Quò præſtantior itaque& nobilior, quò magis neceſſarius eſt aliquis Liber vel Authoy, tan- tò quoque utilius, tantò magis neceſſarium eſt ipſi hoc auctarium.—
Hinc ante aliquot ſecula piis& induſtriis in Ec- cleſia Chriſti viris occaſio data eſt de Tuclce Gcri⸗ pturæ cogitandi, qui non tantum res fruſtulatim re- cenſeret, ſed univerſam Scripturam per membra redderet, ad quæ Keilss eſſet, ſeu ad res vel voces dubias inveſtigandas ac explanandas, ſeu ad loca Scripturæ conferenda, ſeu ad memoriam juvan- dam, ſive acceſſus ſive regreſſus. Indicem hunc Biblicum, tanquam rem novam, novo quoque ceu artis vocabulo, OONCORDANTIAS vocarunt, &à Bibliis, BIBLICAS, quales diverſis temporibꝰ, in diverſis linguis, diveriſæ prodierunt.
Omnium primę fuerunt COoNCORDANTIE LATINE, quibus reliquæ omnes nativitatis ſuæ debẽt originem. Illarum Author primus quis fue-
. rit,