P R KÆ˖ F ſus omnes, juxta numerum ipſorum, pro numero capitum: veyſuum etiam numerum nota vi prout apudnos extant, quõ tantò faciliori neotio in ſuis locis reperiri poſant. No- tandum hic, quod dicat, hodiernam Capitum Dis- tinctionem olim in codicibus Hebræis in uſu non fuiſſe, ſed ex Bibliis Latinis introductam. Pretium curæ itaq́; fuerit, quędam, de Sacrorum librorum, in ea, quæ hodie habemus& vocamus Capita, par- titione, in tranſitu hic monere.

Quin Partitionis hoc inventum utiliſsimum ſit, plurimumque lucis Sacris literis inferat, nemo eſt ui dubitat. Hoc etenim artificio plures ac diver- 4 unius libri materię, antea connexæ& cohæren- tes in certas claſſes dividuntur, quib. deinde, ea quę cohærent, aptiſsimè colligantur,& uno quaſi in- tuitu conſpicienda proponuntur. Id quod tam do- centium quàm diſcentium commoditatem mi- rum in modum juvat. Nam multoties evenire vide- mus, ut quiſpiam ſciat, in quo Bihlico libro certa quedam contineatur authoritas,& tamen aliquando per intégrum diem, aliquando per duos dies illam qucæerit, faoilatque ſe non modicum, donec Eeäensbeet, e portæ, ſeu caput loci, ubi illa ſcribitur ſententia, inquit Elias in Præfat. libri Habbachur. Quiſnam verò in Sacris codici- bus primus hujus rei Author& Inventor fuerit, non ita certo liquet. Hoc ſatis conſtat, quòd in Bi-

bliis Latinis primd omnium uſurpata fuerit,

quod item ante 5oo. adhuc annos, numeralis& arithmetica hæc capitũ diviſio ignota fuerit. Qui- dam, ut ſuprà vidimus, id attribuunt Hugoni Car- renſi, Concordantiarum inventori. Ita ſcribit Gil- bertus Genebrardus in Chronol. lib. 4. pag. 644. Circa hoc tempus(Anno Chriſti 1240.) Bublia in ca- bitula, quæ hodie habemus, Aiſtinguuntur.&cholaſtico- rum videtur eſſe in ventum, eorum fortaſſe, qui cum Hu- gone(ardinali Concordantiarum fuëre authores. Nam ante iſta tempora Theologi ſuperiores ea nonuſurpant, in- feriores frequenter. Sixtus Senenſis Biblioth. Sanct. lib.3. ſcribit: Sed quodad diiſionem attinet, ſciendum eſt banc Arithmeticam capitum diſtinctionem, quam nunc in Bibliis habemus, recentem eſſe. Nam ante quingentos annos nullus, ſi ve abud Hebræos ſive apud Græcos, inve- nitur Di vinæ cripturæ locus numeratim citatus, præter Sſalmos, quorum, ut ex Mlis Apoſtolicis apparet, uſque ab initio naſcentis Eccleſiæ, adjectis numeris mentionem Jacere ſolebant(hos enim numeros, ut Hilarius in Dræſa- tione Vſalmorum teſtatur, LX X. interpretes Dſalmis appoſuerunt)& quæ nunc tam in Græcis, quam in Ha⸗ bræis& Latinis exemplaribusſpectantur capitum diyi- Hiones, ac numeri, ex noſtris Latinis codicibus deſumpti hunt. Dartiebantur namque vetuſniſcini illi Expoſitores Divinas&cripturas, eaſdemo; citabant, non capitum enu- meratione,& numerorum recitatione, ſed per allegatio- nes particularium hiſtoriarum, ſicut Auguſtinus dixit, ſe ſcripſiſſé aprincipio Geneſeos, uſque ad Expulſionem pri- morum parentum de Daradiſo,& Gregorius etiam, ſe ex- Poſuiſſe àprincipio libri Regum, uſque ad Daidis Regis unctlionem, pro eo quod nunc diceremus, in tria priora Gene ſeox capita,& in quindecim anteriora capita i. Reg- Diidebant item, E in medium proponebant&ripturas,

A IO.

per locos ſive periodos, aut verſu, aut verſicalos, vel ſen⸗ tentias ſacrorum voluminum verbatim expreſſas, quas etiam(apita, vel(apitula interqum yocabani, verbi gra- tid, dicentes, de eo loco Dauli, ubi ſcriptum eſt, Verita- tem dico vobis in Chriſto, uſque ad eum locunn ubi di- citur, Ex quibus eſt Chriſtus, qui eſt ſuper omnia Deus benedictus in ſæcula, vel, de eo quod ſcriptum eſt in Job, Boves arabant& aſinæ paſcebantur,&c. Hactenus Sixtus. De Stephano Lanęthono Canthua- rienſi Archiepiſcopo Balæus annotat, quòd omnes Bibliorum libros per capita diſtinxerit, quibus ad- huc Eccleſia utatur, uti refertur in Hiſt. Eccleſ. Cent. 3. cap. 7.& cap. 10. Fuit hic Stephanus na- tione Anglus, qui antequam ad Archiepiſcopatum Canthuarienſem in Anglia vocaretur, Lutetiæ Theologiam docuerat, ejusque Academiæ erat Cancellarius,& à ſumma perſpicuitate in Sacris li- teris interpretandis celeberrimus. Trittemius in Catalogo Scriptorum Eccleſiaſticorum illum vo- cat Stephanum Anglicum, ſed quod capitum Bi- blicorum Author fuerit, de eo expreſs nihil tra- dit; niſi forte aliquid ſubinnuere voluit, dum ſcri-

bit, quòd ab ejus tempore mos inole perit, ut Magiſtri

Theologiæ divinos libros ſuis lecturi in Scholis diſcipulis luciduus aperirent. Claruit An. D. 1200.& obiit anno 1227. in Anglia. Sic in N. Teſtamento Græco a-

liam fuiſſe olim apud veteres capitum partitio-

nem, quaàm hodie, ex Suida, Cæſario ‚Euthymio, & aliis ſatis liquet. De qua re videri poteſt vir ſum- mus& incomparabilis Daniel Heinſius, amicus noſter ſuſpiciendus, in eruditiſsimis ſuis ad Non- num FENXercitationibus, cap. 13.

Apud Hebręos, hodiernam capitum diviſionem & numerationem ignotam olim fuiſſe, pręter ante allegatum R. Nathanis teſtimonium, antiquiſsimi Hebræorum libri teſtantur, in quibus nihil tale unquam conſpicitur. Ita notum eſt, quòd antiqui Hiegreprum ſcriptores, in S. Scripturæ teſtimo- niis allegandis, ipſà verba ad propoſitum fuum fa- cientia citare ſoleant, nullà métione facta capitum. Hinc etiam eſt, quòd vulgò dicunt, totam Scriptu- ram fuiſſe olim ſicuti nο verſum unum. Habue- runt tamen& illi antehac, præter Majores ſuas Pa- raſchas, ſive Sectiones Moſaicas, ſimilem quandam totius Scripturæ partitionem, cujus authores fue-

runt Maſorethæ. Quemadmodum enim illorum

opus fuit S.Scripturę diviſio in ſectiones minores, h. e. verſus, ita probabile eſt, illos quoq; majores ſe- ctiones conſtituiſſe.

Hujus diviſionis mentionem facit R. Jacob Ben Chajim in Præfat. Bibliorum. Poſteaquã enim in-

dicaſſet, ſe in Maſora,& per tota Biblia, adhibuiſſe eam librorum Sacrorum diviſionem, quà in Con- cordantiis uſus fuit R. Nathan, ſubjicit; nm ban nyn pnn ba dan ya pbne uwndn Npn arxm

yrm me o npn vnnv pen nn nanvn bah m a nd'd- D bvn vyp 200„ 1NE aden h. e. Qudd ſi reperire potuiſſem Diviſio- nem capitum, prout Authores Maſoræ uni verſa Biblia di- viſerunt, eã potius quam alid uti maluiſſem. Soſieaqjuam

autem.

—— 7— —————————

noſtrum prius cuperata lwerit, no Etcerte ſe dumi fictatur ſuæ. mj y Etego! Eguii ( Phla. mſ(adimi qumnaru certumv ſpreidin prebeite catur in: ſitus. P nuncno Mater thorish dicem en omiſsis, dinem, nabilibus No n; vnr Ayd hehotesno ſe ſuſghe currunt.] Num inde Merij fuuu tione, N. noleſtus,

hu nunen

8 d tundn