PR AXÆ FfF

autem abſoluto ferè opere ad manus meas per veniſſet, di xi, me curaturum ut typis deſcribatur illa, ne in oblivio- nem veniat,& ex Ifraële pereat. Conſtat hæc diviſio paucioribus capitibus, quàm recepta, uti videre eſt

ex ea tabula, quæ Bibliis Majoribus eſt præfixa. Vir eruditiſsimus Johannes Mercerus in procœ-

mio Commentarii ſui in Geneſin ſcribit: Maſoritæ

in 43. Sedarim ſeu ordines di vidunt(librum ſcil. Ge-

neſeos,)& initio magnorum Bibliorum Venetianorum

totidem eſſe dicuntur, at 4². tantivn enumerantur. In Biblüs Reinæ Manuſcriptus, ubi bæc omnia afferuntur, enumerantur ſanẽ 43. Quæ nos aliquando ſeorſim, quòd

multa generaliter contineant ad barum minutiarum co- gnitionem ſpectantia, curabimus excudenda, fa vente Do- mino. Quòd ſi aliquid ſingulare illic lateat, dignum operę pretium eſſet illud in lucem producere, ut a-

liquid certius de illa diviſione quoque innoteſce-

ret. Rariùs autem videtur uſurpata,& in pauciori-

bus codicibus adſcripta, ita ut in deſuetudinem

tandem devenerit. Hinc miratur Elias in Præfa-

tione libri Habbachur, cur eam rationem notandi

capita Biblica poſteri nõ retinuerint, dum ait; Et

verum quidem elt, Authores Maſoreth(qui ſcilicetan-

notationes ſcripſerunt&(ollationes fecerunt Biblica- rum dictionum] jam diftinxiſſe ſingulos quoſque libros in certas quaſdam ſub diviſiones, vocautes quamlibet earum rd h. e. Ordinem:& præter id quòd diſtinxerunt quin- que libros Legales in quinquaginta duas di viſiones,(vel Daraſchas) partiti quoque ſunt eos in quoſcam ordines, (capita) aſſerentes, librum(reationis habere duode- cim Divifiones(paraſchas)& ordines quadraginta tres: librum autem Exodl, undecim Di viſiones,& Ordi- nes viginti novem. Idem ſentiendum de aliis. In hunc quoq modum di viſerunt reliquos Bibliorum libros in Or- dines: utpote librum Joſue in triginta quatuor Ordines, en brum Jeremiæ in triginta G unum Ordines:& ſic de aliis,

magnum taxantes juxta maguitudinem ſuam,& par vum

juxta modulum ſuum. Hinc iitur robur viyile ſuſcipiens, miratus ſum, cur non conſue verint in Iſrael hoc modo fi- gꝛare in capite finoulos ordines, per modum I. II. III. IV. V. VI. VII.&c. Magiſtros imitantes Tradi- tionis, qui hoc ordine librosſiena verunt. Hactenus Elias ex verſione Munſteri. Obtinuit hodie in univer- ſum apud Hebræos quoque, ea quæ apud Latinos recepta eſt& Græcos, capitum diviſio. Sed ad pro- poſitũ revertamur,& cęptum de R. Nathanis Con- cordantiis ſermonem finiamus. Incepit opus ſuum Anno198. h. e. Anno Chriſti 1438.& abſolvit anno 208. h. e. An. Chriſti 4 48. intra decennii nimirum ſpatium. Neq; tamen ſolus laborem omnem devo- ravit, ſed plurium Scriptorum operãà edin re uſus eſt, ſicut ipſe fatetur ſeril chs nwy npn m-

ban neyb D nn n S de Et

quia deſidera vi,ut quam citiſsums opus perficeretur, ſcribis

pluribus injunxi negotium couficiendi illud,&c. Cæte- 1

rùm editæ ſunt hæ Concordantiæ primò Venetiis, à Daniele Bombergo, Anno Chriſti 1523. chartà tlegantiſsimâ,& characteribus nitidiſsimis. SGecun⸗ do Saſileæ, apud Ambroſium Frobenium, An. 158I. mendis Quſbuſcam 6 priori editione fublatis, ſed

A I 1 O.

nihil adauctis vel immutatis. Tertid denique poſt duas has editiones novæ prodierunt Romæ Con- cordantiæ Hebraicæ, Anno 1621. Authore R. P. Doct. F. Mario de(alaſio Ord. Min. Obſerv. Prov. Romanæ, Linguæ Sanctæ Profeſſore. Opus ſplen- didiſsimum& ſumptuoſiſsimum, in quatuor To- mos diſtributum. Textus Hebræus hic ex R. Mar- dochai Concord. eſt deſumptus, ejusdemꝗᷓue ordo & methodus retenta: ſedulam autem induſtriam adhibitam eſſe in emendandis depravatis tum nu- meris tum vocibus, ex multorũ locorum collatio- ne deprehendi. Sed loca deficientia nulla reſtituta obſervavi. Voces Chaldaicę ex Daniele& Eſra paſ- ſim fuis Locis inſertæ, non tamen omnes. Radicum expoſitionibus Hebraicis R. Nathanis, ſubjuncta eſt Latina illarum interpretatio, quæ ut apparet, ex Reuchlino majori ex parte eſt deſumpta. Huic expoſitioni ampliorẽ deinde Author ipſe addidit. Pręterea voces aliarum linguarum, ut Rabbinicas, Chaldæas, Syriacas,& Arabicas, à radicib. Hebræis deſcendentes, vel cum illis convenientes, ſimul ad- ducit& explicat. Univerſum autem opus literali interpretatione Latinãâ ad latus poſità, quæ ex Pa- gnino utplurimùm deſumpta, eſt illuſtratum, ad- ditis in margine vulgatæ verſionis& LXX. Inter- pretum diſcrepantiis. Ad ſinem Tomi quarti ap- poſitus eſt Libellus Nominum propriorũ, homi⸗ num, mülierum, provin ciarum, regionum, flu- viorum, fontium, montiumque,&c. Hinc in ma- gnam ſatis molem liber excrevit, ita ut quatuor ju- ſtos tomos conficiat. Poſt horum labores omnes, Pater meus p. m. cuùm omnib. modis Linguam He- præam inter Chriftianos propagare,& facilibus diſcendi ac docendi compendiis juventutem ad eam invitare& incitare ſtuduerit, præſertim poſt editum Illuſtre Bibliorum Magnorum opus, de Concordantiis quoque recudendis cogitavit, ut, quorum uſus ad Maſoram& Rabbinorum Scripta legenda eſt ſummè neceſſarius; longè alid tamen veſte induendis,& meliori cultu ornandis, quò& hic publico bono hopei ingenii, fuaq́; induſtriæ monumentum relinquat. Generoſi quippe animi eſt, ſi cum utilitate publica conjunctum ſit, ſem- per aliquid majus tentare. Et ſane qui alios tantùm

ſequitur, nihilq́ʒ novi nec quærit, nec invenit, lau-

dem obtinet cxiguam. Non eſt admirationi arbor,

in cujus altitudinem tota ſylva ſurrexit. Non decet equidem priorum veſtigia contemnere: nec vitu- peratur per illa ire. At ſi priorem planioremq́; in- veniamus viam, häãc munire nos decet. Permiſſum nobis eſt& invenire aliquid,& mutare,& relin- quere. Qui ante nos ſcripſerunt, non Domini, ſed Duces noſtri fuerunt. Creſcunt hæc indies,& in⸗ venturis inventa non obſtant. Multum ſubinde e- tiam futuris relinquitur, optimeè ſcribit Seneca. In Maſſeches(holin fol.6.b. quæritur, cur Aſa& jeho- ſaphat ſerpentem æneum reliquerint, cum tamen reliqua Idola ſuſtulerint? reſpondent Bid 12 Nan va e Locum reliquerät ei(nempe Chiskiæ) patres ejus, in quo ſe extolleret, h. e. ubi vir-

— tutem

. 4——————ſ