268V 5ee—
agitationem efici poſſe. Notandum verò venit objectum admi- rationis hanc efficientis cauſalitatem exercere, non quatenus obje- ctum eſt, ſed quatenus cauſa efficiens eſt. Ex Metaphyſicorum Scholis enim tanquam notum ſupponimus, illud interdum eſſe cauſam efficientem, vel ipſius actus, cujus objectum eſt, ſicut Deus comparatione beatificæ viſionis electorum; ſive ſpeciei ſal- tim, qua potentia ad actum exercendum indiget, ſicut id, quod videtur, comparatione ſpeciei viſibilis, quam viſui imprimit,& ſine qua viſus actum videndi elicere nequit B. P. Muſ. Inſt. Me- taph. p. 220. Dein vero etiam ipſa anima dum obje tum novum inſolitum&c obſcurum attenta conſideratione contemplari vult, hanccommotionem effcere valet, determinando& impellendo Spiritus illos in objecti ideam.
XXV. FrNIs admirationis eſt cognitio cauſæ vel intet- dum etiam effectus. Nam juxta Ariſtot. r. Met. 2. 4 3&r 1svar riov, uo 2d dueor( rla e aeidlaν) 2e]sAdEg a, aa⁵me— r ra ig Sra adαν. Decet adtem in contrarium d9 in melius(ſecun- dum proverbium) conſummare; quemadmodum in bis ſit, cum diſcunt: Melior autem eſt admiratio, quæ ex cognitione cauſæ, quam quæ ad cognitionem tendit.
XXVI. AccipENTIA ADMIKATIONüS(ut cum quibusdam nune ita vocemus) tria funt. 1. quatenus oritur. Videtur quidem illa oriri nobiscum ſtatim poſt noſtram nativitatem: Imo vide- tur eſſe primus infantis in hunc mundum venientis& oculos ape- rientis affectus rerum admiratio quas aſpicit, cum novæ ei fint a- mnesatque incognitæ. Verum, licet alicui ita videatur, tamen dubito, cum infantes uſu rationis nondum gaudeant& idcirco ebjectum illud novum& obſcurum attente conſiderare, ingq; ejus eauſam nequeant inveſtigare. Interim, ſi ordinem affectuum ſpectamus, in eorum genealogia primum obtinebit locum: quam primum enim res aliqua nobis occurrit, aut ſub ſpecie aliqua, nul- lam cum his rebus ſimilitudinem habente, quas antea noveramus, apparet, illa efficit, ut anima ad illius conſpectum percellatur& in ejus contemplatione aliquamdiu remaneat;& quoniam id acci- dere poteſt, priusquam animadvertamus, an res illa, quæ nobis
Pi