V

quo rerum cum publicarum tum privatarum pariatur scientia(v. 309— 322); quod quidem studium sane minus convenire docet suae aetatis ingenio, atque pueros educandi et instituendi rationi, qui rebus potius, quae ad cumulandas opes faciant, discendis agendisque occupari, quam Graecorum more et exemplo carminibus diligenter fingendis operam dare soleant(v. 323— 332). Haec autem perversa sentiendi agen- dique ratio inde dicitur oriri, quod verum arlis poéticae finem et consilium plane ignorent(V. 333— 365). In his autem explicandis ita procedit oratio, ut primum ille ipse finis accuratius constituatur(v. 333— 365), quem quidem vriplicem esse his versibus significat Horatius:

„Aut prodesse volunt, aut delectare poëlae, Aut simul et jucunda et idonea dicere vilae.“

Explicatur igitur primum, quomodo poëtae versandum sit, si docendo et praecipiendo lectoribus pro- desse velit(v. 335— 337), deinde, si quid poluplatis causa fingat(v. 338— 342); denique ejus car- minis, in quo ufilitatis et voluplalis ratio conjuncla sit, laudes praedicat(v. 343— 346). In primo genere brevitati, in secundo probabilitati studendum esse monet.

Sed ut eo revocetur, unde huc declinavit oratio, inducit Horatius aliquem sibi objicientem, naturae humanae imbecillitatem obstare, quominus quisquam id, in quo summa atque adeo omnia sint, tertium illud (V. 343 sq.) dico, assequatur(v. 347— 353). Cui respondet, quo insignius aliquod carmen sit, eo magis offendi artis peritum singulis quibusdam, quae in eo reperiantur vitiosa(v. 353— 359); in quovis igitur poéëmate elaborandum esse tanto studio, ut iterum iterumque vel ab acerrimo judice sub censuram vocatum placere possit(v. 361— 365).

Tum vero quanta potest maxima orationis gravitate admonet juvenes Romanos, ne in tristi illa medio- erilate acquiescant, quae quamvis in quibusdam disciplinis ferri possit, in poësi tamen prorsus sit intolera- bilis(v. 366— 373), qua, quippe ad juvandos animos inventa, carere homines malint, quam imperfecta delectari, quemadmodum quae res coenae condiendae et ornandae adhibeantur, nisi exquisitae sint, displicere soleant(v. 374— 378). Atque quum ludis in campo Martio abstineant, qui eorum ignari sint, equitum autem Romanorum multi invita Minerva carmina pangant, Pisonem juvenem ab hac temeritate longissime abfuturum esse sperans(v. 379— 386) poëta hortatur, ut, si tamen aliquid in hoc genere tentaverit, id censorum publicorum vel patris vel suo ipsius judicio submittat omnemque ſestinationem cum in compo- nendis tum in edendis carminibus devitans extremam operibus perpoliendis limam adhibeat(v. 386— 390).

Ne vero Pisonis studium rei poéticae vel improbare poëta videatur vel saltem minuere velle, de poesis dignitate atque honore ei habendo quaestionem instituit paulo accuratiorem, eamque artem demon- strat inde ab antiquissima aetate quam plurimum valuisse ad hominum animos emolliendos atque eru- diendos, ad coércendam licentiam pariter atque ad virtutem commendandam, ad rem publicam recte constituendam, ad totam denique vitam regendam; usos quoque dicit poëtas arte sua tum ad„gratiam regum tentandam“, tum ad animos rusticorum aliorumque hominum labore defatigatos honesto quodam ludo relaxandos recreandosque; denique laudes praedicat Orphei, Amphionis, Homeri atque Tyrtaei, poéta-

rum antiquitatis principum, merita ipsorum in rem cum publicam tum privatam debito honore prosequens (V 391— 407).