— 3—

rei publicae Romanac casus et eventus cognoscendos contemplandosque, quorum in ignoratione sat multi sacpenumero versantur. Hinc factum est, ut altero capite no- strae dissertationis enarrare constituerimus, quo tempore quibusque oppressus rebus Ci- cero hanc habuerit orationem.

§. 2.

Quo tempore quibusque circumventus rebus Cicero habuerit orationem.

Caio Julio Caesare Idibus Martiis anni Urbis DCCIX sive XLV. a. Chr. n. a coniuratis interfecto, M. Antonius, huius anni cum C. J. Caesare consul, interfecti collegae partes contra Brutos, Marcum Junium et Decimum, et C. Cassium, coniura- torum principes, acerrime defendit. M. T. Cicero, qui, quum rei publicae conservandae studiosissimus esset, diutius pacem utriusque factionis suaserat, M. Antonio, qui pri- mum amicitias simulaverat, involucra simulationis exuente, non potuit non a coniura- torum partibus stare et optimatium commodis inservire. Etenim Antonius, quum Se- natum in Calendas Junias anni XLV. convocasset multaque praeparasset, quibus sena- toribus timorem iniiceret, effecit, ut qui patriae amantes essent, tum Romà diffugerent, inter quos et Hirtius et Pansa, Coss. designati, tum qui absentes essent non appare- rent, inter quos et Cicero, qui vel in Graeciam iter parabat. Et quamvis per aesta- tem huius anni melior fieri rei publicae condicio videretur, ut redeundi caperet Romam Cicero consilium, nihilo minus tamen exarsit bellum civile, quod dudum Urbi imminuerat. Namque Antonius, qui omnium potentissimus rerumque gerendarum cupidissimus erat, primus arma cepit legionesque suas Galliae Cisalpinae occupandae causâ contra Dec. Brutum, cui haec provincia obtigerat, vergente aestate educi iussit. Dum haee geruntur, coniurati verbis, minis, legionibus se rei publicae saluti provisu- ros esse pollicebantur. Dec. Brutus in primis M. Antonio se repugnaturum esse de- claravit, provinciamqque suam, ab Antonio obsessam, omni virium conatu defensurum dixit. Eodem conservandae patriae studio flagrabant Marc. Brutus et Cassius, qui in provincias erant profecti. Atque etiam Octavianus et qui anno regnaturi erant sequente Hirtius et Pansa, Coss. designati, optimatium rebus studere videbantur. M. T. Cicero, quem et senectus et vitae condicio ab armis capiendis retincbat, quacunque alia ra- tione rem publicam adiuvare paratus, consilio, auctoritate, oratione publicam salu-

tem maximopere tucri studuit et conservare. Cuius quidem studii mirum in modum 2