m et cur-

Ad epta num „ ut

isse iora mes

se- dum pti- bar- issa

alia

7

Postea quum infans crevisset, iuxta nutricem etiam cultrix(* G) puerum custodiebat. Interdum verbo ο%c utraque femina, et nutrix et cultrix, significabatur; et plerumque erat femina, quae propter aetatem muneribus aliis domesticis fungi amplius non poterat. Infantes melle et aliis mollibus alimentorum frustulis( ναρηη) nutriebantur. Ab ineunte aetate pueri mysteria varia cog- noscebant, ut dii iis faverent eosque tuerentur; quin etiam rooßαœαννιαα contra magos et incantatores superstitiosi parentes liberis tribuebant. Cunis(sdxziwνα*dννν⁶ιας) posteribus tantum temporibus utebantur; neque enim Plato neque Aristoteles de iis quidquam dicit, sed infantes in alveo agita- bantur vel in qualo, qui saepe 4iæνo“ appellatur; ad haec, ut etiam nostris temporibus fit, mulieres cantabant(Bœurulnμαάex, ιιαρασννα‿ασνρσ

Ludi Graecorum varietate maxima et pulchritudine infantium et puerorum animos tenebant. Primum commemorare debemus crepitaculum, quod instrumentum Archytas invenisse dicitur, deinde turbinem, tum cursum cum circulo,(τoονςσ) et imprimis pilas. Num alios quoque ludos Graeci babuerint et quot cognoverint, nescimus, quum de hac re ab auctoribus graecis nihil scriptum sit. Sexto vel septimo aetatis anno peracto cultricis loco paedagogus puerum custodiendum accipiebat, qui totum eius viectum curabat, qui eum semper comitabatur, eumque etiam in dοσαρναeoν et in palaestram sectabatur.“*) Qui paedagogus plerumque servus erat, quem pater idoneum putabat, et saepissime fiebat, ut talem servum eligeret, qui aut propter senectutem aut propter virium im- becilliratem alio munere fungi amplius non posset, itaque et ingenium et mores huius paedagogi rarissime spectabantur. Sed haud dubium est, quin Athenis etiam fuerint, qui servo et ingenio et moribus praestanti paedagogo puerum traderent, ut iure α⁴ νκἀemνμμάαο dicerentur. x quibus omnibus videmus, paedagogum neque literas neque artes puerum docuisse, sed eum semper comi- tatum esse eiusque victum custodivisse. Puer primum scholam obibat grammatistae, quae non publice sed privatim habebatur, ibique literarum scientiam verbaque syllabatim efferre edocebatur, deinde tota quo- que verba legebantur; quae omnia verbis oeμμτα εαων⁴νεέν Graeci complectebantur. Quomodo pueri literas scribere didicerint, reperimus in Plat. Protag. p. 326: ⁴οσmσσάς d ̈̈νμμνιια τνσ μmπιέ dsννοrc vςραεν τάνανν ꝙταχάᷣνQ)ανονοαναωννεε νϑενε ν νιααdι, ετ ει τπη—‿αιατμεμνον dοõοας εα dναρeφνκ⁴ςεμοοσιodεν ναάd τν dJo*νπσάυνν υωα̈μν, ς s zα⁴νι⁷1m0Qewzm, vöουε drroyο‿ςςα xα⁴. Magister pueros mythos quos dicunt deorumque cultum docebat, qua in re praecipue ei curandum erat, ne liberorum animi superstitione imbecilliores fierent. Praeterea pueri septimo fere vel nono aetatis anno musicae artis primordia discebant; quumque in Graecia musica praecipue id spectaret, ut ea et dii colerentur et iuvenes erudirentur*), omnes voce et fidibus canere addiscebant; attamen plerique perfectione quadam non excellebant, exceptis iis, qui hac arte victum sibi paraturi erant. Sed hanc artem scire necessarium erat, quum diebus festis in deorum honorem hymni canerentur virique armati canentes in pugnam proficiscerentur. Postea geometriam, arithmeticam(ad haec digitis computandi artem ¹s), artem delineandi, geographiam noverant, et adolescentes aetate maiores etiam astronomiam docebantur. Quum pueri ediscere et memoriter lecta reddere didicissent, exer- cebantur arte recitandi artificioseque declamandi, semperque optimorum poetarum, imprimis Homeri, Hesiodi, Simonidis, poetarum cyclicorum, quos dicunt, aliorum, carminum loci adhibebantur, qua in re id maxime spectabant, ut recitandi modus pulcherrimus esset, eamque ob rem orator nisi voce sonora praeditus egregius non habebatur. Praeterea prioribus temporibus pueri leges quoque ediscebant et postea magis magisque α⁶ια dvαyꝝννυσᷣαναα accedebant, velut fabulae Aesopeae et alia carmina. Ex quibus omnibus apparet, eruditionem cunctam Graecorum adolescentes ad id perduxisse, ut modesti, venusti, lepidi, bene morati essent. Posterioribus temporibus multitudo

) Plat. Lys. p. 223.

11) Aristotel. Polit. VIII, 7. Plut. ν̈ᷣ¶mOάe'co-wοααν c. 27 3 7

18) Herodot. II c. 63