— 42—

explioandum est, quod in scholiis quidem veteribus, quae maximam partem ex conver- sionibus antiquissimis librorum Justinianeorum transscripta sunt ⁴²⁴), vocabula juris sollennia leguntur, sed admodum raro in Basilicis ipsis inveniuntur 4²⁵). Nam quum formulne latinae judiciales et propter dictionis difficultatem, et propter sermonem paulatim mutatum atque graecissantem a Graccis vel latine doctis bene intelligi non possent, omnes ejusmodi dictiones in graecum conversae et publicam quasi auctoritatem nactae sunt. Itaque quod apud Thale- laeum erat judicatum soloi in contextu Basilicorum(VIII, 2, 100) est* 1Qν ÿ„όκέέν⁴αωπμν 8*³*ſσσσ, neque in iis, quae ex Novellis hausta sunt, quidquam latine expressum inve- nitur ⁴²⁶), sed omnia sunt graeca. In uno tantum titulo de verborum significatione (Basilic. II, 2) vocabula latina, sed literis graecis scripta leguntur(mποσπσινει 8 e‿ „o⁴ς 16; G01α 0εova(caedua) 28;»oddς v ibid.; ενασm⁹ε 100; 66⁶νυοωυιι Qασ μ⁴μοομπνισ³³⁸σ 206;*πμι⁴οο 230 etc.), explicata in glossis nomicis Basilicorum, quarum fundamenta jam sub Justiniano posita fuisse supra ⁴³*) indicavi. Ceterum non est praetermittendum, alia ex conversionibus vel negligenter factis*²³), vel mendose scriplis esse hausta, alia ad nos per librariorum culpam corrupta pervenisse.

Symbatius quoque sive Sabbatius unus ex iis, qui jussu Leonis Basilica congesse- runt 4²ν), latinae linguae haud gnarus fuisse videtur; quae certe ex ejus breviario Novellarum afferuntur 4³⁰), hausta ex Nov. XXII et CXVIII, ea, quod G. E. Heimbachium effugit, ex Athanasii epitome Novellarum ⁴³¹) transscripta sunt.

Seculo decimo literae latinae Constantinopoli fere nullum habuerunt ipsarum neque scientem, neque studiosum; Constantinus enim Porphyrogenitus(DCCCCXIII LIX) bonarum artium quidem scholas instauravit 4³²), sed latina in his non docebantur. Ea tantum, quae Constantinus Magnus in rebus tam civilibus quam militaribus ordinandis administrandisque constituerat, quasi sancta ad idetempus magnam partem servabantur, ut ex libris Constantini Porphyrogeniti de caerimoniis aulae Byzantinae apparet. Etenim non modo nomina latina dignitatum et administrationum retinebantur, ut aœτοεραμιοο, αναsοτοο, d6 1μꝙG:5m⁹mι ðx½‿dεος(admissionalis),»ouναμεοέαεσοε, 50uddες(vocalis, cantor) etc., sed etiam ritus latini sive caerimoniae in eligendis constituendisque magistratibus aliisque mune- ribus et sacris ⁴³²) et aulicis ⁴³⁴). Inde factum est, ut etiam verba latina sive formulae

¹24) Zimmern Gesch. d. röm. Privatr. T. I, 1 p. 394. E. Heimbach et collecta ab eodem Heimbachio

¹²⁵) Reitz ad Theophil. p. 1237.

446) Biener Gesch. d. Novell. p. 134 et 140.

22) Cf. p. 14.

22²) J. G. Hoffmann Meletem. acad. ad Pandect. Diss. 41§. 4 p. 352.

4²⁵) Cf. Eclog. Leg. 2, 10, 3 in edit. Prochiri p. 293 Zachar.

¹3⁰) Laudata a scriptore anonymo Tractatus de pe- culiis in Anecdotis T. II p. 252 et 254 ed. G.

ib. T. 1 p. 261.

431) Cf. X, 2 p. 118 et IX, 10 p. 104 ed. Heimbach.

332) Liudprandi Antapodos. III, 29.

43³) GCf. Constantin. de caerim. 1, 74; priorem sedem in conciliis ordo tenebat sacerdotum Romano- norum, secundam sacerdotes Graeci; cf. II, 52 p. 428.

.) Constantin. I. I. I, 75. 76.