— 2—

et a commentariis sive adnotationibus earundem legum. Porro quum ⁊̈ neee contextui saepissime interpretatio sive enarratio addita esset, solae quoque explanationes ²) sive scholia interpretum, ita ut ab ipsa conversione z9ð% œrd 10 discernerentur, eodem vocabulo descripta sunt. Denique 0 Mc og latiorem legum paraphrasin ¹¹⁹), diversam a 6yν†. ¹¹) id est a verbis latinis vel a conversione z œα 1τ6dα ¹²) declarat, ut aut duplex ejusdem libri conversio intelligenda sit, aut, quod plerumque fit, x Qαἀοs simplici- ter Digesta, 10 αᷣ᷑τ πd contra solum Codicem ¹³) indicet. Neque mirum est rem ita evenisse, quum v λτe vel zurd πνατο jam apud Dionysium ¹⁴) aliosque grammaticos de latiore verborum significatione vel usu et apud Ictos ex formula solenni de eo, quod laxe, non presse fit, dictum esset, unde et vv.&lε Qς εσαονναν vel ssνꝓσσσαt õcꝰ mposita sunt.

Et fuerunt complures, qui libros Justiniani elg ⁴og vel conversos vel expla- natos ederent. Quod si quis miretur, quum per leges ¹⁵) tunc non permissum videatur, Justinianus sane, quod priores edicti perpetui commentatores opus, moderate confectum, huc atque illuc in diversas sententias ο) productum in infinitum detraxerant, ut paene omnem romanam sanclionem esse confusam cerneres, latiores et prolixiores legum in- terpretationes et paraphrases, ne verbositas earum aliquod legibus afferret ex confusione dedecus, componi vetuit sanxitque ut nemo— auderet commentarios üsdem legibus addere, sed quum ipse permisisset, ut si quid forsitan per titulorum subtilitatem annotare mallent et ea quae paratitla nuncupantur eomponere, legibus in graecam vocem 2α dæ transformatis admonitoria adderent, res paulatim in deterius mutari coepta est. Quamquam enim ab initio Icti, dum Justinianus vivit, conversionibus tantum α τπdα faciendis, indicibus, paratitlis legum locisque ad eas allegandis operam dedisse videntur, fieri non poterat, quin ex scholis antecessorum eorumque dictatis non solum indices legum copiosiores per discipulos evulgati prodirent, sed etiam αρανα†ςαi, annotationes et disputationes fusiores, etsi non eo consilio, ut ederentur, scriptae, invitis fortasse magistris contra legem Justiniani circumferrentur ²⁷).

Interpretibus ejusmodi accensendus est Thalelaeus, cujus de conversione Codicis vaœrd dag facta iam supra Dissert. II p. 37 sqq. disputavi. Eandem enim Codicis conversionem 10 MAdrog nominatam esse et scholia Basilicorum ¹⁸) saepius ostendunt, et Matthaeus Blastares, Justiniani codicem a Thalelaeo els 1 Mlτos editum esse

³⁵) Ita Thalelaei commentarius in Codicem(Biener I. l. et Zachariae apud Richterum IJ. I.), The- odori in Codicem(cf. Schol. Basilic. XL, 1, 18) et Dorothei in Digesta, cf. Zachariae I. l. p. 823.

¹⁰) Digestorum; cf. Schol. Basilic. XXIX, 1, 61(3) ibique Heimbach.

u) Schol. Basilic. XXIX, 5, 27(3). ¹) Schol. Basilic. XXXVIII, 1, 44(2) et 53. ¹²) Reitz ad Theophil. p. 1239.

¹¹) De compos. 21, ubi cf. Schaefer.

¹⁵) De confirm. Digest.§. 21.—

¹⁰) Const. De concept. Digest.§. 12: Per contra- rias interpretantium sentenlias lotum jus paene conturbatum est.

17) Zachariae apud Richter. I. l. p. 798.

¹3) Cf. ad XXIX,,1, 119(26); XXXVIII, 10, 23(3); XL., 1, 18; LX, 6, 25(4), etsi nomen Thalelaei non est additum.