verhängte Krankheit, durch den Natterbiss des Neides() entstanden, dar- gestellt ist, da dies geiwiss der schwicerigste Punkt jür den Dichter, aler uch nicht zu umgehen war.““ Haec tibi habe!
Gernhardus isque qui illius Observationes in Sophoclis Philocte- tam recensuit, proficiscentes ab illa notione tragoediae, qua illa declaratur certamen necessitatis liberaeque voluntatis, sic disputant de nostra fa- bula:„— Sed in graviorem incidit Sophocles reprehensionem, quod fi- „nem male instituit. Recte demonstrat Gernhardus, tum actionem fuisse „finiendam, quum Neoptolemi atque Ulyssis fraude, ereptis telis, Philocte- „tes, quamqnam ad inſimum depressus locum ac de summo spei laetissi- „mae in patriam redeundi cacumine dejectus, suam tamen tueretur liber- „tatem. Sic enim re in summam contentionem adducta et ſatum vicit eo, „quod Neoptolemus atque Ulysses telis potiti sunt“(quod nego; nam sic non fatum, sed voluntas Ulixi atque Neoptolemi vicisset)„ac Philoctetes „gravissimas temeritatis suae luit poenas“(at hominum voluntati solum non obtemperat, deo ipsi obtemperat; temeritatis igitur crimen non susci- pit)„et libertas quoque vicisse putanda est, quod libera Philoctetae vo- „luntate nullis calamitatibus nullisque minis fracta apparet.“(Sio autem jure indignaremur, Ulixi Atridarumque sui emolumenti cupidorum-volun- tatem intelligentes victricem.)„At hic non subsistit Sophocles, sed filum
„tragoediae amplius pertexit. Ulysses revertitur etc.— Hinc spondet „(Neoptfolemus) Philoctetae, se cum ipso in patriam navigaturum esse.— „En necessitas cedit“(neque vero re vera)—„At intercedit Hercules
„ejusque monitu se suaque tela abdueci sinit Philoctetes. Ita mutata pri- „mae personae sorte, non ejus nos amplius miseret, imo potius ei libera- „tionem e miseria gratulamur.“(At odio Atridarum Ulixique captus Tro- jam proficiscitur odiosissimis profuturus).
Falso judicarunt illi viri docti, qui voluntatem humanam divinae necessitati aequari volebant. Quod quum non ſecerit Bernhardi*), sed sin- gulorum mortalium libidines in fati potestatem universalis redigendas in- telligat, fabulam nostram rectius perspexit illis: Die Götter, inquit, dul- den es nicht, dass die Menschen uus indivicluellen Gründen dem Schicksal in den It eg Treten, sondern jene fassen die Seite der häheren Einheit auf und begünstigen so stillschweigend den Plan des O‿νsseus, milcler mur und sanfter. Rursus vinculum quo omnia inter se connexa sint, diversorum in- geniorum esse certamen ratus, haec ingenia sic explicat: Iie aber Odε- seus das Einblem des Stautsmunns und der relativen Objectivität wird, so erscheint Philoctet als das Subjectine und Indiriduelle.— Diesen Zwie-
*) In libello quem de Philocteta confecit. Berol. 1817.


