==

manente fato, aliquid sit in humano arbitrio, nunquam tamen promisso satisfecit. Ratio vero sensusque, qui vocatur moralis, postulat, ne nos a rebus externis dirigi patiamur, sed consilio

ac arbitrio agamus. Ratio hoc pöstulat, quod

animus noster vis est sui ipsius potens. Unde solummodo virtutes et scelera; unde et remu- neratio. Recte itaque dicit Noster alio 1oco: sorte nos nasci, virtute distingui, sese quasi cbr- rigens. Hine etiam Taciti de mundo opinioni sublimiori dubium illud nullo fuisse detrimento,

ipse ratione, qua opinionem de virtutibus et

sceleribus tulit, hasque remunerandas esse jus- sit, satis superque comprobarit. Qua ex sen- tentia transgredimur ad quaestionem: quid Tu- citus de immortalitate animi censuerit, de qua nonnulla verba facere restat. nderr

1 4

Natura cogimur, ut Deum, qui injurias vin-

dicet ac virtutes decoret, credamus. Qum vero

in vita id fieri nequaquam videamus, ac quum

homo virtute insingnis beatitudine dignus sit eaque indigeat, sese immortalem esse, habet ex- ploratum. Dehinc igitur Tacitus festinatam

mortem grande solatium ferre dicit tempore rei-