— 9——

quemcunque de rerum natura cogitantem modo bene duci, modo turbari in numinis vera notio- ne constituenda haud raro videmus. Ioc et Tacitum expertum esse, quis est, qui neget. En vim aliquam, qua res humanae reguntur, sane intelligit, camque in rerum moderatione uni- cam comprehendit voce Deus, numen ¹), numen Deum ²), qua ratione et Herodotum vocibus O6, eloy, Jaiuεteννονν ³) vim moderationis divi- nae suam comprehendisse constat. Ex hac vero voce, quemadmodum in graeco, illo historiae parente 4), ita in nostro historico, clarae notio-

nis luce carente fluctuant reliquae dicendi ra-

tiones, quibus Tacitus, se accommodans devi

sui polytheismo, hic illicque multorum Deorum

mentionem facit. Omnia igitur, quae, numine moderante, in mundo contingunt, ex ejus volun- tate eveniunt. Quod si tanquam necessitate ex- trinsecus imposita fieri intelligitur, notio Futi

formatur, quod, quatenus in voluntate divina

—

1) Ann. XIII, 41. 2) Ann. XIV, 22. 8) Cf. Herod. I1, 24; IX, 16; III, 103. 4) e. g. Herod. IV, 205.