nullam spem relinqui cum animadverteret Constantinus, salutarem oppressis dextram porrigere decrevit. Celeriter omnibus copis coactis, quibus salutare illud signum praeferebatur, adversus Licinium profectus est, quem duobus proeliis fudit. Ubi- cunque enim illud signum conspectum est, continuo fuga hostium sequebatur. Quo comperto imperator, sicubi agmen aliquod exercitus sui premi animadverteret, illico salutare tropaeum tanquam efficacissimum ad parandam victoriam amuletum iuferri jussit; quo facto statim victoria secuta est, divina utique virtute animos viresque pugnantium confirmante.

Itaque imperator quinquaginta viros elegit, qui hoc signum circumstarent ac satellitio suo custodirent; quam rem imperator, Eusebio teste, ipse narravit aliam- que memoratu dignissimam adjecit:»Cum forte, inquit, inter pugnandum ingens strepitus exercitum conturbasset, is qui salutare signum humeris gestabat metu per- culsus alteri tradidit gestandum, ut ipse discrimen evaderet. Vix alter signum susceperat, cum ecce is, qui se surripiens custodiam signi deseruerat, telo percussus occubuit. At salatare tropaeum ei, qui gestabat incolumitatem praestitit. In quem cum undique tela jacerentur, signifer ipse salvus evasit; hastile vero tropaei tela excepit. Erat hoc spectaculum omni miraculo majus, cum cuncta hostium tela in brevissimum illum hastilis ambitum caderent. Neque unquam jaculo percussi sunt, quicunque boc ministerium obibant.« Hostes vero primum impetum non sustinentes, aut armis abjectis ad imperatoris pedes se prostraverunt, aut fuga salutem quaesi- verunt. Licinius autem, cum ministrorum suorum auxilio se destitutum videret neque deorum, quos colebat, stabilem fiduciam esse cognovisset, turpissimae fugae se mandavit. Atque hoc modo discrimini se eripuit, cum imperator Dei amantis- simus suos hostibus instare nollet, sperans fore, ut Licinius cognito rerum suarum infelicissimo statu, a pristina audacia atque insania discederet et ad saniorem men- tem rediret.

Constantinus quidem pro eximia, qua praeditus erat, humanitate haec ita exis- timahat. Ille contra tantun abest, ut a pristina improbitate destiterit, ut mala malis cxaggerans pejora in dies moliretur. Sed simulatione usus iterum amicitiam et foedera renovari poposcit. Constantinus id e republica esse et generi humano con-