—;—
nous éclairer sur le véritable caractere des plus anciens de ces ouvrages, beaucoup moins frivoles qu'on ne serait tenté de le croire aujourd'hui(!). Evidemment l'intention en était morale. Le but didac- tidue du, rédacteur est meme ordinairement exprimé dans le prologue en termes formels. C'étaient, si j'ose le dire, des especes de Cyropédies, que l'on mettait entre les mains de la jeune noblesse, comme un tableau sommaire de toutes les vertus indispensables à un chevalier.«— »Le but didactique du rédacteur«, diese vollkommen richtige Bezeichnung bestätigt in der That nur, daß es Montalvo ist, welcher in den Roman eine diesem ursprünglich fremde Moral hineingetragen hat, die natürlich nicht zu den von ihm ausgemerzten Stellen paßte: diese frivolen Schilderungen aber hat de Herberay wieder nach seiner alten Handschrift hergestellt. Die lehrhafte Richtung Montalvo's tritt durchaus nicht vereinzelt auf: sie war schon längst vor der Abfassung des ersten Buches des Amadis durch Montalvo(1465), und zwar seit der Regierung des gelehrten Königs Alfonso el Sabio in die spanische Litteratur eingedrungen; ihr durch die Obersetzung von Jos. Freiherrn von Eichendorff be- kanntestes Erzeugnis ist»der Graf Lucanor«(el conde Lucanor), verfaßzt von dem Infanten Don Juan Manuel(1273— 1347), nämlich eine Sammlung von 49 kleinen Novellen, welche in ein didaktisches Gespräch zwischen dem Grafen Lucanor und seinem Ratgeber Patronius eingefügt sind. Jeder Erzüh- lung ist die Moral in Versen angehängt, wie sie den Amadisbüchern in den Prologen vorausgeht.
Baret sucht seine Meinung durch die Autorität Raynouard's zu stützen:»Lo doute que nous exprimons à l'égard de l'assertion de des Essarts, qui serait d'une importance si grave, si elle était vraie, a 6té partagé par d'excellents juges.—»Cette assertion, observe M. Raynouard, n'est vraisem- blablement qu'un artifice du traducteur, puisqu'il ne désigne ni l'époque, ni le lien ouù il prétend avoir vu le manuscrit picard. II est à remarquer qu'à l'époque où d'Herberay publia sa traduction, dédiée à François Ier(1548) ¹), il existait entre la nation française et la nation espagnole une animosité telle, que la traduction d'un ouvrage espagnol, dédiée au roi de France, eut peut-etre blessé et le prince et l'opinion publique. C'est sans doute ce qui inspira à d'Herberay l'artifice dont il se servit; et certes s'il avait eu alors des preuves certaines de l'existence d'un Amadis français autérieur an castillan, il eut été inexcusable de ne pas les fournir.«
Die mehr gesuchten als treffenden Aufstellungen Raynouard's sind nicht schwer zu widerlegen. Wenn auch die Rivalität zwischen Karl V. und Franz I. bestand und der letztere im Kampf unter- legen war, so herrschte doch keine solche Feindschaft zwischen den Spaniern und den Franzosen, daß ein aus der Sprache der ersteren in die der letzteren übersetztes Buch einen Sturm des Unwillens in Frankreich erregt haben würde. Wir haben im Gegenteil gesehen, daß Franz I. sich den Amadis von seiner Schwester Marguerite vorlesen lietz und davon entzückt war. UÜberdies macht de Herberay gar kein Hehl daraus, daß er den Amadis aus dem Spanischen übersetzt hat und setzt sogar die spanische Devise:»Acuerdo oluido« als seinen Wahlspruch auf das Titelblatt. Wie wenig oder gar nicht die
¹) Il y a ici une légère erreur. La traduction de des Essarts est dédiée, comme nous P'avons vu, non pas à François Ier, mais à son fils cadet, Charles d'Orléans et d'-Angouleme. Le cinquième livre des Amadis, qui contient l'histoire d'Esplandian, est seul dédié à François ler.(Anmerkung Baret’s). Ich habe jedoch noch hin- zuzufügen, daß de Herberay dieser Widmung ungeachtet noch folgendes Gedicht an Franz I. vor derselben im
AV ROV.
Deux ans et plus Amadis m'a tenu En son seruice, à grans coustz et despens: Et ce pendant me suis entretenu D'yn foible espoir, qui trop me tient suspens,
Et toutesfois point ie ne m'en repens: Car c'est à vous à aquiter ses dettes, Puis que de luy seul heritier vous estes, De sa prouésse et liberalité,
0 Roy uny à l'immortalité,
Favorisé des ames plus parfaites! J'auray de vous plus que n'ay merité, Prenant en gré les œuures que i'ay faites,
Acuerdo Oluido.


