posse... Planc. 11; hoc esse proprium li- berae c., ut. de domo 13, 34; in I. populo nemo est, quu de re publ. 1, 31, 47; I. populus deliget, cui se committat. ib. 34, 51; in I. populo.. in regno. 2, 31, 55. regem malo quam l. populum. 3, 34, 46; consulare imperium nimium nec tolerabile liberae c. Liv. 3, 9, 2; vivere in libera c. 6, 40, 6; cum in omnibus liberis c., tum praecipue Athenis oratio plurimum pollet. 31, 44, 3; natura ini- mica inter se sunt J. civitas et rex. Liv. 44, 24, 2; Pompeium nimium iam liberae civitati. Vell. Pat. 2, 22, 1.— Nachſtellung bei anderer Bedeutung: in civitate libera linguam mentemque liberas esse debere. Suet. Tiber. 28. — Summa res publica, das Staats⸗ wohl, der Geſamtbeſtand des Staates. s. r. p. in huius periculo temptatur. Cic. pro Sext. Rosc. 148; pertinet hoc ad s. rem p Verr. 2, 28; quo uno et s. r. p. et illa provincia maxime continetur. ib. 149; maximam rem, coniunctam cum s. re p. pro Tullio 36; ad illa venio, quae... ad s. r. p. pertinent. Catil. 1, 14; 3, 13; 4, 13; Flacc. 94; Sull. 67; de domo 1; und ſo immer. de s. r. p. consultatum. Liv 26, 10, 2; s. rem p. permitti. 38, 50, 9; cuius imperio s. rem p tuendam permiserunt. 42, 49, 3. Publico consilio, auf Staatsbeſchluß. zi illud imperium esse potuit quod ad priva- tum nullo p. c. deferebatur. Cic. pro Lig. 3; ne quid acrius... p. c. factum videretur. Sext. Rosc. 153; gravius, si p. c., quam si per vim multitudinis. factum esse vide- retur. Verr. 2, 161. si magistratus, senatum p. ex illa urbe c. sustulissent. leg. agr. 2, 88; p. c. veste mutato. Sest. 32; ille sanguis tri- bunicius nullo praesertim p. c. profusus. Sest. 43. ſo immer in den Reden; si culpa defectionis procul a p. c. absit. Liv. 29, 17, 2. Popularis ratio, aura, Volksgunſt. qui ita se in p. ratione iactarat, ut senatus auctoritatem nihili putaret. Cic. Sest. 114 in Demokratenweiſe; ne citerior Gallia... ab eis p. ratione teneatur. prov. oons 39; quid est, qua re quisquam mihi se ipsa p. ratione an- teponat. pro dom. 88; florentem hominem in ratione. Sest. 101; quod ad p. rationem attinet, hoc videmur esse cousecuti, ut.. äd famil. 1, 2, 4; aditus ad p. iactätionem. de harusp. resp. 43; parte petitionis, quae in p. rätione versatur. Quint. Cio. pei. 11, 41; diligentin in P. voluntate Ponenda. ib. 8, 16; ad populrem famäm pertineré. ib. 12, 49.— 5

Sulpicium longius quam voluit p. aura pro- vexit. Cic. har. resp. 43; ne obnoxia p. aurae censura esset. Liv. 29, 37, 17; arbitrio p. au- rae. Horat. carm. 3, 2, 20; nimium gaudens p. auris. Verg. Aen. 6, 816; malis artibus p, favor quaeritur. Senec. ep. 29, 11; hominem plebi insectatione principum popularibusque artibus conciliatum. Liv. 22, 34, 2. Dema⸗ gogenkünſte.

Novi cives. Neubürger. ut novi cives libertinique in tribus distribue- rentur. Liv. perioch. 77; ut in octo tribus con- tribuerentur n. cives. Vell. Pat. 2, 20, 2; ingenti numero n. civium. ib. 20, 4.— Vgl. rode S&x vfc Ircakid« veoroXItac. Appian. b. civ. 1,55.

Novum consilium. RNevolutionsplan. tam novis consiliis. Cic. pro Sulla 57; aliquid novi initum consilii. Caes. b. g. 4, 32. 2; 7, 12; auctor novorum c. 8, 32; novorum c ca- piendorum facultas. 8, 38; cum coniurati... de novo, ut fit, consilio egissent. Liv. 2, 4, 5; maius additum defectioni scelus... legatos, causam novi c. quaerentes,... interfecerunt. 4, 17, 2; nova c. Manlii compulere senatum ad dictatorem creandum. 6, 11, 10. quia a novis c. abhorrebant. 25, 23, 4; ne qua nova c. caperentur. 27, 22, 13; ut ad nova c... oboedientem haberet. 28, 16, 11; plerosque levitas per nova c. iactavit. Senec. dial. 10, 2, 2; magnam famam, quae plurimum in novis c. valeret. Tacit ann. 15, 59; eam maxime novis c. idoneam rebatur. ib. 2, 79; pgl. ne qui novi coetus moveri possent. Suet. Jul. 41. — Anders; statuit aliquid sibi consilii novi esse capiendum. Nep. Eumen. 8, 4. im Sinne von: ungewöhnlich, überraſchend.

Kein feſter Sprachgebrauch hat ſich heraus⸗ gebildet bei novae res, womit bei Cicero, Li⸗ vius, Sueton und andern res novae wechſelt. Salluſt bevorzugt entſchieden novae res; plebem novarum r. cupidam. Cat. 28, 4; n. r. studio. 37, 1; novis r. idoneos. 39, 6; spem rapinarum aut. n. r. studium. 57, 1; n. r. avidum esse. Jug 46, 3. n. r. avidis. 19, 1; Hamilcarem n. r. studere. 77, 1;3 volgus cupidum n. r. 66, 2; novas r. cupere. 70, 1;— Dagegen nur Cat. 48, 1. Jug. 66, 4. Bei Tacitus überwiegt eben⸗

falls nr. 1— Auch bei novus homo und novae tAbulas ſſt, keine dem einheitlichen Begriffe

entſprechende formelhafte Verhindung gachweishar; Voran⸗ und Nachſtellung des Adjektivs halten ſich ungefähr die Wage. Spätere Schriftſteller