6
loco Phrygum historiæ citantur, ex quorum opinione Typhon est Isaaci fllius, qui fuit ex stirpe Herculis CIoatαon ros Hoarléove d T†α.— Bochartus(Hierot. I, p. 341) et alii viri docti sub Typhonis persona latere Mosen putarunt illiusque fugam pro Mosis ex- cessu ex Aegypto esse habendam. Asino illum vectum esse dicunt, quomodo describatur Moses Exod. IV, 20. §. 9. 1 v. Judai Creta insula profugi.
„Judæos, Creta insula profugos, novissima Libyæ insedisse memorant, qua tempestate Saturnus vi Jovis pulsus cesserit regnis.“
Sic Tac. hist. V, 2, qui hæc addit:„Argumentum e nomine petitur; inclytum in Creta Idam montem, accolas Idaeos aucto in barbarum cognomento Judaeos vocitari“; et c. 4: „Alii(ferunt) honorem eum(otium VII. die) Saturno haberi, seu principia religionis tradenti- bus Idaeis, quos cum Saturno pulsos et conditores gentis accepimus, seu etc.“— Hanc mythicam de origine gentis Judaice narrationem nemo habet ex ethnicis scriptoribus, qui exstant, preter Tacitum I. c.— Plerique interpretes Tacito auctore solam nominum similitudinem(Ida, Jdaeus, Judaeus) omnes has fabulas peperisse arbitrantur, ut Hoeckius, Cret. II, p. 367:„Aus der blossen Namensähnlichkeit der Juden mit den Idaeern Creta's floss, was Tac. hist. V, 2 giebt.“ Cf. Winer, bibl. Realw. II, p. 299; Movers, Phoen. I, p. 28. Contra ea J. G. Mueller IJ. I. p. 948:„Es scheint mir ein- leuchtend, dass bei, dieser ganzen Tradition, Mythenbildung und Combination die zufällige Namensähnlichkeit zwischen Idaeern und Judaeern erst hinterher aufſiel und also nur eine secundäre Rolle gespielt hat. So geschieht es gewöhnlich, dass das Wortspiel— und das sind doch gewöhnlich solche alte Etymologieen— erst eine Folge der beobachteten Aehn- lichkeit, eine Folge des Witzes ist, nicht eine Ursache. Hier wenigstens hängt auch ohne die Etymologie Alles ganz verständig zusammen, und schwierig und künstelnd dürfte es aus- fallen, wenn man bei der Entzifferung unserer Taciteischen Relation von der Annahme eines etymologischen Mythus ausgehen wollte, demzulieb alle anderen Elemente erdichtet worden würen.“
Tres potissimum h. I. res, ut omnia satis illustrentur, mihi quidem videntur perquirendæ: b) Judaeos Creta insula profugos esse, b) Judaeos novissima Libyae in- sedisse, c) Saturnum, vi Jovis pulsum, cessisse regnis.
a) Judaei(ldæi) insula Creta profugi.
Ad obscuram eam rem satis explicandam interpretes confusionem duarum gentium ex iis, quas communi Semiticarum nomine hodie complecti consuevimus, Judaeorum et Phoe- nicum, vel Philistaeorum(Crethim s. Gaphthorim) in hac narratione dicunt esse admissam; ad quod probandum quibusdam sacrorum librorum V. T. locis usi sunt. Sic Bro- terius ad h. I. Taciti:„Gens Cretim(I. Reg. XXX, 16, Zeph. II, 5) Judæam inter et Phœ- nicen habitasse memoratur, utrique ita contermina, ut Palæstinenses nonnumquam Cretim nomine designentur et pars fuerint Phœnices, unde coloniæ in Cretam insulam missæ, cujus et portus Phœnix fuit; cf. Steph. Byz. s. v. ISA aος, Act. Ap. XXVII, 15, Ptolem. III, 17. Præterea Lacedæmonii plurimas urbes in Creta condidere et Judæos fratres suos esse gloria- bantur. Cf. Strab. X, 4, I. Maccab. XII, 21. Antiqua ergo fuit Judeorum et Cretensium
1


